{"id":32903,"date":"2026-06-22T11:03:35","date_gmt":"2026-06-22T09:03:35","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32903"},"modified":"2026-06-22T11:03:35","modified_gmt":"2026-06-22T09:03:35","slug":"gotyk-ktory-prowadzi-w-droge","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32903","title":{"rendered":"Gotyk, kt\u00f3ry prowadzi w drog\u0119"},"content":{"rendered":"<p>Bazylika katedralna \u015bw. Jana Chrzciciela i \u015bw. Jana Ewangelisty w Toruniu \u2013 najstarszy gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 miasta, miejsce chrztu Miko\u0142aja Kopernika<\/p>\n<p><strong>Ziemi\u0119 che\u0142mi\u0144sk\u0105 mo\u017cna poznawa\u0107 na wiele sposob\u00f3w, ale odznaka \u201eSzlakiem ko\u015bcio\u0142\u00f3w gotyckich ziemi che\u0142mi\u0144skiej\u201d zach\u0119ca do w\u0119drowania szczeg\u00f3lnie uwa\u017cnego. Jej kanon obejmuje a\u017c 101 obiekt\u00f3w sakralnych<br \/>\n\u2013 10 \u015bwi\u0105ty\u0144 grupy A i 91 grupy B \u2013 a wi\u0119c tworzy imponuj\u0105c\u0105 sie\u0107 miejsc, dzi\u0119ki kt\u00f3rym region odkrywa si\u0119 nie tylko przez zabytki, lecz tak\u017ce przez histori\u0119, krajobraz i lokaln\u0105 pami\u0119\u0107.<\/strong><\/p>\n<p>To nie jest propozycja na jedn\u0105 wycieczk\u0119. To raczej d\u0142u\u017csza, krajoznawcza podr\u00f3\u017c przez miasta i miasteczka, przez wsie i dawne parafie, przez miejsca oczywiste i takie, do kt\u00f3rych bez tej odznaki wielu turyst\u00f3w zapewne nigdy by nie dotar\u0142o.<br \/>\nJednym z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w tych \u015bwi\u0105ty\u0144 s\u0105 okna maswerkowe. Ich ostro\u0142ukowe zamkni\u0119cia i dekoracyjne kamienne podzia\u0142y nadaj\u0105 gotyckim bry\u0142om lekko\u015b\u0107 oraz rytm, kt\u00f3ry do dzi\u015b zachwyca mi\u0142o\u015bnik\u00f3w dawnej architektury. Nieprzypadkowo w\u0142a\u015bnie ten motyw zosta\u0142 wykorzystany w projekcie odznaki. Jej projekt graficzny, autorstwa Henryka Pasika, trafnie nawi\u0105zuje do gotyckiego detalu, zamieniaj\u0105c form\u0119 okna w wyrazisty znak krajoznawczy. To bardzo udane po\u0142\u0105czenie sztuki u\u017cytkowej i regionalnej to\u017csamo\u015bci \u2013 ma\u0142a odznaka staje si\u0119 tu syntetycznym obrazem ca\u0142ego szlaku.<\/p>\n<p><strong>\u015aladami Kopernika i dawnych miast<br \/>\n<\/strong>Na trasie nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 toru\u0144skiej Bazyliki Katedralnej \u015bw. Jana Chrzciciela i \u015bw. Jana Ewangelisty, znanej powszechnie jako ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jan\u00f3w.<br \/>\nTo w\u0142a\u015bnie tutaj chrzest otrzyma\u0142 Miko\u0142aj Kopernik. Sama \u015bwi\u0105tynia, najstarszy gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 Torunia, od wiek\u00f3w dominuje w panoramie miasta od strony Wis\u0142y. W jej wn\u0119trzu i otoczeniu historia architektury splata si\u0119 z histori\u0105 nauki, a dodatkowym symbolem tego miejsca pozostaje s\u0142ynny Tuba Dei \u2013 najwi\u0119kszy gotycki dzwon w Polsce.<br \/>\nR\u00f3wnie interesuj\u0105cy trop kopernika\u0144ski odnajdujemy w Grudzi\u0105dzu. To w\u0142a\u015bnie tutaj, 21 marca 1522 roku, podczas sejmiku Prus Kr\u00f3lewskich, Miko\u0142aj Kopernik wyg\u0142osi\u0142 traktat <em>De aestimatione monetae<\/em>, czyli <em>O szacunku monety<\/em>. W pami\u0119ci miasta wydarzenie to pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych \u015blad\u00f3w obecno\u015bci astronoma i my\u015bliciela ekonomicznego. W ten spos\u00f3b okolice Bazyliki \u015bw. Miko\u0142aja i \u015bredniowiecznego centrum Grudzi\u0105dza przypominaj\u0105, \u017ce w\u0119dr\u00f3wka szlakiem gotyckich ko\u015bcio\u0142\u00f3w prowadzi nie tylko do zabytk\u00f3w architektury, ale r\u00f3wnie\u017c do miejsc, w kt\u00f3rych rodzi\u0142y si\u0119 idee o znaczeniu znacznie szerszym ni\u017c lokalne.<\/p>\n<p><strong>Miejsca, kt\u00f3re zostaj\u0105 w pami\u0119ci<br \/>\n<\/strong>Warto zatrzyma\u0107 si\u0119 tak\u017ce w Che\u0142mnie, gdzie monumentalna fara zachwyca skal\u0105 i detalem, a zarazem przypomina, \u017ce gotyk ziemi che\u0142mi\u0144skiej \u0142\u0105czy w sobie pi\u0119kno architektury i bogactwo lokalnych tradycji. Szczeg\u00f3ln\u0105 ciekawostk\u0105 s\u0105 przechowywane tu relikwie \u015bw. Walentego, dzi\u0119ki kt\u00f3rym Che\u0142mno zyska\u0142o miano miasta zakochanych.<br \/>\nUwag\u0119 przyci\u0105ga r\u00f3wnie\u017c s\u0142ynna \u201emeluzyna\u201d \u2013 XVII-wieczny element wyposa\u017cenia w formie jeleniej g\u0142owy, od pokole\u0144 uznawany za miejscowy \u201eprzepowiadacz pogody\u201d. To jeden z tych drobnych, a zarazem bardzo charakterystycznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce \u015bwi\u0105tyni\u0119 pami\u0119ta si\u0119 nie tylko jako wielki zabytek, lecz tak\u017ce jako miejsce pe\u0142ne lokalnych opowie\u015bci.<\/p>\n<div id=\"attachment_32910\" style=\"width: 424px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-32910\" class=\" wp-image-32910\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.-CHELMNO-RELIKWIE-WALENTEGO-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"414\" height=\"552\" srcset=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.-CHELMNO-RELIKWIE-WALENTEGO-225x300.jpg 225w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.-CHELMNO-RELIKWIE-WALENTEGO-768x1024.jpg 768w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.-CHELMNO-RELIKWIE-WALENTEGO-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.-CHELMNO-RELIKWIE-WALENTEGO-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.-CHELMNO-RELIKWIE-WALENTEGO.jpg 1577w\" sizes=\"auto, (max-width: 414px) 100vw, 414px\" \/><p id=\"caption-attachment-32910\" class=\"wp-caption-text\">Fara w Che\u0142mnie \u2013 gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z bogatymi detalami i relikwiami \u015bw. Walentego<\/p><\/div>\n<p>Podobnie jest w Che\u0142m\u017cy, Brodnicy i wielu innych miejscowo\u015bciach, w kt\u00f3rych ostro\u0142ukowe okna, sklepienia, portale i wie\u017ce do dzi\u015b stanowi\u0105 najcenniejszy znak dawnej \u015bwietno\u015bci. Ciekawie wypada tak\u017ce Nied\u017awied\u017a z gotyckim Ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Jerzego \u2013 miejscowo\u015b\u0107 o nazwie, kt\u00f3ra sama przyci\u0105ga uwag\u0119. \u015aredniowieczne zapisy notuj\u0105 j\u0105 w kilku dawnych formach, m.in. Berenwalde, Bernwald czy p\u00f3\u017aniejsze Niedzwiecz, co pokazuje, jak g\u0142\u0119boko lokalna historia i j\u0119zyk zakorzenione s\u0105 w pejza\u017cu ziemi che\u0142mi\u0144skiej.<br \/>\nCiekawostk\u0105 na szlaku jest r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tych Kosmy i Damiana w Okoninie. \u015awi\u0105tynia pojawi\u0142a si\u0119 w serialu <em>Samochodzik i templariusze<\/em>, gdzie okolica \u201ezagra\u0142a\u201d filmowe Kortumowo.<br \/>\nTo w\u0142a\u015bnie tutaj ulokowano wi\u0119kszo\u015b\u0107 scen zwi\u0105zanych z tajemniczym ko\u015bcio\u0142em, a widzowie do dzi\u015b pami\u0119taj\u0105 legend\u0119 o chrzcielnicy skrywaj\u0105cej wej\u015bcie do podziemi. Filmowa chrzcielnica by\u0142a jednak tylko rekwizytem przygotowanym na potrzeby zdj\u0119\u0107, co nie zmienia faktu, \u017ce miejsce zyska\u0142o dzi\u0119ki serialowi dodatkowy, bardzo sympatyczny wymiar kulturowy.<\/p>\n<p>Zdobywanie tej odznaki jest wi\u0119c czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c kolekcjonerskim wyzwaniem. To zaproszenie do odkrywania ziemi che\u0142mi\u0144skiej przez detal, histori\u0119 i pi\u0119kno gotyku \u2013 spokojnie, uwa\u017cnie, z satysfakcj\u0105, \u017ce z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 lepiej rozumie si\u0119 region. W\u0142a\u015bnie w tym tkwi najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 tej odznaki: prowadzi nie tylko do ko\u015bcio\u0142\u00f3w, lecz tak\u017ce do g\u0142\u0119bszego spotkania z krajobrazem kulturowym jednej z najciekawszych cz\u0119\u015bci dawnej ziemi che\u0142mi\u0144skiej.<\/p>\n<p><em>Tekst i zdj\u0119cia<\/em><strong> Jacek Treichel<em><br \/>\n<\/em><\/strong>Instruktor Krajoznawstwa Polski PTTK, spo\u0142eczny opiekun zabytk\u00f3w, falerysta \u2013 Zas\u0142u\u017cony Kolekcjoner Krajoznawca, Oddzia\u0142 PTTK im. ks. pp\u0142k. dr. W\u0142adys\u0142awa \u0141\u0119gi w Grudzi\u0105dzu.<\/p>\n<div id=\"attachment_32917\" style=\"width: 477px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-32917\" class=\" wp-image-32917\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Zrzut-ekranu-2026-06-22-105530-300x97.png\" alt=\"\" width=\"467\" height=\"151\" srcset=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Zrzut-ekranu-2026-06-22-105530-300x97.png 300w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Zrzut-ekranu-2026-06-22-105530.png 709w\" sizes=\"auto, (max-width: 467px) 100vw, 467px\" \/><p id=\"caption-attachment-32917\" class=\"wp-caption-text\">Odznaka inspirowana gotyckimi maswerkami \u2013 charakterystycznym detalem architektury ziemi che\u0142mi\u0144skiej<\/p><\/div>\n<p>Regulamin odznaki oraz pe\u0142na lista obiekt\u00f3w dost\u0119pne s\u0105 na stronie<br \/>\n<a href=\"https:\/\/pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Szlakiem_%20kosciolow_gotyckich_ziemi_chelminskiej.pdf\">https:\/\/pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Szlakiem_ kosciolow_gotyckich_ziemi_chelminskiej.pdf<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bazylika katedralna \u015bw. Jana Chrzciciela i \u015bw. Jana Ewangelisty w Toruniu \u2013 najstarszy gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 miasta, miejsce chrztu Miko\u0142aja Kopernika Ziemi\u0119 che\u0142mi\u0144sk\u0105 mo\u017cna poznawa\u0107 na wiele sposob\u00f3w, ale odznaka \u201eSzlakiem ko\u015bcio\u0142\u00f3w gotyckich ziemi che\u0142mi\u0144skiej\u201d zach\u0119ca do w\u0119drowania szczeg\u00f3lnie uwa\u017cnego. Jej kanon obejmuje a\u017c 101 obiekt\u00f3w sakralnych \u2013 10 \u015bwi\u0105ty\u0144 grupy A i 91 grupy B \u2013 a wi\u0119c tworzy imponuj\u0105c\u0105&nbsp;<a href=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32903\" class=\"read-more\">Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32909,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[81,14],"tags":[],"class_list":["post-32903","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kolekcjonerstwo","category-krajoznawstwo","cat-81-id","cat-14-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32903"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32918,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32903\/revisions\/32918"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}