Swego czasu du\u017co je\u017adzi\u0142em na rowerze i cz\u0119sto trafia\u0142em na miejsca dla mnie ciekawe, nietuzinkowe, nawet na sw\u00f3j spos\u00f3b wyj\u0105tkowe, nierzadko le\u017c\u0105ce z dala od utartych tras wycieczek, kt\u00f3rych istnieniem warto by\u0142oby podzieli\u0107 si\u0119 z innymi.
\nJedynym problemem by\u0142o, jak to w praktyce zrobi\u0107. D\u0142ugo szuka\u0142em rozwi\u0105zania, a\u017c trafi\u0142em na formu\u0142\u0119 turystycznych imprez na orientacj\u0119 (TRInO). Okaza\u0142o si\u0119 to strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119.
\nWystarczy\u0142o tylko nauczy\u0107 si\u0119 kre\u015bli\u0107 mapy, opanowa\u0107 obs\u0142ug\u0119 kilku program\u00f3w graficznych i... gotowe. Dzi\u015b, po dziesi\u0119ciu latach, takich tras mam na koncie kilkaset, a histori\u0119 powstania jednej z nich chcia\u0142bym Wam bli\u017cej przedstawi\u0107.<\/p>\n
Oryginalne pami\u0105tki po pielgrzymach O\u0142owianka i spacer w\u015br\u00f3d w\u0142az\u00f3w Siedlecki przegl\u0105d wzor\u00f3w <\/p>\n Po Siedlcach z PWiK \u2013 gra terenowa Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Dariusz Mazurek<\/strong> <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Widok na centrum Siedlec, gdzie kryj\u0105 si\u0119 liczne miejskie dekle fot. Rafafa1234\/CC BY-SA 4.0\/Wikimedia Commons Czy \u017celiwne pokrywy mog\u0105 by\u0107 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105? Oto przyk\u0142ady, jak niepozorne detale potrafi\u0105 kry\u0107 interesuj\u0105ce historie \u2013 od pielgrzymkowych dekli w Cz\u0119stochowie, przez w\u0142azy w alejkach Gda\u0144ska, po niezwyk\u0142\u0105 kolekcj\u0119 w sercu Siedlec. Wystarczy tylko spojrze\u0107 pod nogi... Swego czasu du\u017co je\u017adzi\u0142em na rowerze i Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32852,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-32851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-krajoznawstwo","cat-14-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32851"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32858,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32851\/revisions\/32858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w grudniu 2019 roku w Cz\u0119stochowie. Odbywa\u0142 si\u0119 tam XXII Zlot Przodownik\u00f3w InO. W przerwie mi\u0119dzy obradami kilku koleg\u00f3w wybra\u0142o si\u0119 do jasnog\u00f3rskiego klasztoru, bynajmniej nie po to, aby si\u0119 chwil\u0119 pomodli\u0107 czy po prostu go zwiedzi\u0107, ale dla obejrzenia znajduj\u0105cych si\u0119 na jego terenie ozdobnych w\u0142az\u00f3w studzienek kanalizacyjnych, zwanych potocznie deklami. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, by\u0142y to pami\u0105tki po licznych pielgrzymkach pracownik\u00f3w wodo- ci\u0105g\u00f3w przybywaj\u0105cych tutaj z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Polski. B\u0119d\u0105c ponownie w Cz\u0119stochowie trzy lata p\u00f3\u017aniej, postanowi\u0142em je zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy. Ostatecznie znalaz\u0142em ich oko\u0142o 30.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/2.-czestochowa3-fot.-D.-Mazurek-225x300.jpg\")
<\/p>\n
\n<\/strong>Temat dekli wr\u00f3ci\u0142 do mnie we wrze\u015bniu 2023 roku podczas zwiedzania O\u0142owianki \u2013 le\u017c\u0105cej w centrum Gda\u0144ska wyspy utworzonej przez rzek\u0119 Mot\u0142aw\u0119 i Kana\u0142 na St\u0119pce. Pod koniec lat 60. XIX wieku, na jej p\u00f3\u0142nocnym cyplu, rozpocz\u0119to budow\u0119 dzia\u0142aj\u0105cej do dzi\u015b przepompowni \u015bciek\u00f3w. Jej zadaniem by\u0142o i wci\u0105\u017c pozostaje zbieranie \u015bciek\u00f3w z ca\u0142ego miasta, a nast\u0119pnie odprowadzanie ich w stron\u0119 \u0142\u0105k na Stogach, gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 wype\u0142nione piaskiem osadniki. Tak oczyszczone \u015bcieki zrzucano do Martwej Wis\u0142y w okolicach Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie. W czerwcu 2021 roku, w ramach prac rewitalizacyjnych terenu przepompowni, pojawi\u0142y si\u0119 tam alejki spacerowe z wkomponowanymi pokrywami w\u0142az\u00f3w kanalizacyjnych. Obecnie przestrze\u0144 spacerow\u0105 tworz\u0105 trzy alejki: w\u0142az\u00f3w historycznych (g\u0142\u00f3wnie z terenu Gda\u0144ska), w\u0142az\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych (z wybranych miast w Polsce) oraz w\u0142az\u00f3w zagranicznych \u2013 z Turku (Finlandia), Bremy (Niemcy), Petersburga (Rosja) i Charkowa (Ukraina). \u0141\u0105cznie to blisko 50 dekli.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/3.-Olowianka-Gdansk-popr-300x200.jpg\")
<\/p>\n
\n<\/strong>Z kolei pod koniec 2023 roku trafi\u0142em do Siedlec i ponownie zacz\u0105\u0142em patrze\u0107 nie tylko przed siebie i do g\u00f3ry, ale tak\u017ce pod nogi. Jakie\u017c by\u0142o moje zdziwienie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce co chwila wchodzi\u0142em na jaki\u015b dekiel i ka\u017cdy by\u0142 inny. \u0141\u0105cznie, podczas trwaj\u0105cych kilka miesi\u0119cy poszukiwa\u0144, tylko w obr\u0119bie centrum miasta, znalaz\u0142em ponad 70 r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w i wzor\u00f3w. Sk\u0105d taka r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107? Sam nie wiem. By\u0107 mo\u017ce wynika to z faktu, \u017ce w trakcie licznych prac remontowych i przebudowy ulic r\u00f3\u017cne firmy realizuj\u0105ce te przedsi\u0119wzi\u0119cia wykorzystywa\u0142y akurat takie dekle, jakie mia\u0142y pod r\u0119k\u0105. Trudno to dzisiaj jednoznacznie rozstrzygn\u0105\u0107, jednak sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y w Siedlcach pojedyncze w\u0142azy: z Grudzi\u0105dza (w tym zabytkowy, wyprodukowany przez dzia\u0142aj\u0105c\u0105 od 1862 roku firm\u0119 Herzfeld & Victorius \u2013 w czasie II wojny \u015bwiatowej produkowano tam m.in. elementy rakiet V-1), Bia\u0142ej Podlaskiej, a nawet z Zielonej G\u00f3ry, nie staram si\u0119 nawet docieka\u0107. Bez w\u0105tpienia prawdziw\u0105 pere\u0142k\u0105 w\u015br\u00f3d siedleckich dekli jest ten wyprodukowany jeszcze przed wybuchem wojny w siedleckim Zak\u0142adzie Mechanicznym i Odlewni \u017belaza Wiktora Latka. Do dzi\u015b pe\u0142ni on swoj\u0105 pierwotn\u0105 funkcj\u0119, zabezpieczaj\u0105c dost\u0119p do studzienki kanalizacyjnej, mieszcz\u0105cej si\u0119 na podw\u00f3rku kamienicy przy ul. J. Pi\u0142sudskiego 12a. To chyba ju\u017c ostatni taki dekiel w mie\u015bcie. Wszystkie inne, jakie dotrwa\u0142y do naszych czas\u00f3w, s\u0105 ju\u017c eksponatami w zbiorach Muzeum Regionalnego im. Mieczys\u0142awa As\u0142anowicza w Siedlcach.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/5.-dekiel-Wiktor-Latek-Siedlce-fot.-D.-Mazurek-300x225.jpg\")
<\/p>\n
\n<\/strong>Ponad 70 unikalnych pokryw studzienek, ka\u017cda z w\u0142asnym wzorem i histori\u0105. Niekt\u00f3re trafi\u0142y do Siedlec z innych miast, inne powsta\u0142y lokalnie \u2013 w przedwojennej siedleckiej odlewni. To wyj\u0105tkowe dziedzictwo ukryte w przestrzeni miasta.
\nSzlak siedleckich dekli mo\u017cna odkrywa\u0107 samodzielnie \u2013 pieszo lub w formie gry terenowej, kt\u00f3ra jest dost\u0119pna po zeskanowaniu kodu QR
\nlub pod linkiem: https:\/\/xn--dreptu-8ib.pl\/trips\/siedlcepwik<\/a>
\nNa stronie znajduj\u0105 si\u0119 mapa, opisy punkt\u00f3w oraz praktyczne informacje potrzebne do przej\u015bcia trasy.
\nPremiera trasy odby\u0142a si\u0119 22 marca 2025 roku, w \u015awiatowym Dniu Wody. Honorowy Patronat nad wydarzeniem obj\u0119li Prezydent Miasta Siedlce Tomasz Hapunowicz oraz Przedsi\u0119biorstwo Wodoci\u0105g\u00f3w i Kanalizacji w Siedlcach.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/websiteplanet-qr-300x300.png\")
<\/p>\n
\nInstruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK, przodownik InO, autor ponad 250 tras turystyczno-krajoznawczych na orientacj\u0119.<\/p>\n