Zanim ruszymy na najpopularniejszy mazurski szlak kajakowy najpi\u0119kniejsz\u0105 mazursk\u0105 rzek\u0105, wyja\u015bnijmy kilka kwestii. Pierwsza dotyczy nazwy rzeki: zgodnie z urz\u0119dowym nazewnictwem Krutynia to jedynie jej licz\u0105cy oko\u0142o 26 km d\u0142ugo\u015bci odcinek pomi\u0119dzy jeziorami Kruty\u0144skim i Gardy\u0144skim. Pozosta\u0142e odcinki tej samej rzeki, kt\u00f3rymi biegnie szlak kajakowy, nosz\u0105 nazwy:
\nSobiepanka, Grab\u00f3wka, D\u0105br\u00f3wka, Babi\u0119cka Struga i Struga Spychowska. Dla p\u0142yn\u0105cych szlakiem mo\u017ce to raczej tylko ciekawostka krajoznawcza i dow\u00f3d ambicji dawnych mieszka\u0144c\u00f3w tych teren\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli, \u017ceby \u201eich\u201d odcinek rzeki nosi\u0142 \u201eich\u201d nazw\u0119. Maj\u0105c to wszystko na uwadze, dla wygody nazywajmy Krutyni\u0105 ca\u0142y bieg rzeki.<\/p>\n
Druga kwestia to d\u0142ugo\u015b\u0107 szlaku kajakowego. Najcz\u0119\u015bciej podawana wynosi oko\u0142o 100 km (z Sorkwit do Rucianego-Nidy). Jednak ostatnie oko\u0142o 10 km szlaku biegnie wodami stoj\u0105cymi, g\u0142\u00f3wnie jeziorem Be\u0142dany, na kt\u00f3rym panuje du\u017cy ruch jednostek p\u0142ywaj\u0105cych i czasem mocno wieje. Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 unikn\u0105\u0107 tych niedogodno\u015bci, skracaj\u0105 tras\u0119 o ten odcinek. Z kolei najbardziej zapaleni amatorzy sp\u0142yw\u00f3w porywaj\u0105 si\u0119 na pokonywanie pocz\u0105tkowego odcinka rzeki (przed Sorkwitami) \u2013 od Jeziora Warpu\u0144skiego, albo po mini\u0119ciu Rucianego-Nidy p\u0142yn\u0105 dalej Jeziorem Nidzkim (oko\u0142o 20 km), by przebija\u0107 si\u0119 zaro\u015bni\u0119tymi strugami do jezior Wiartel (pod pr\u0105d Wiartelnicy) i Brzozolasek (kana\u0142em Wiartel). Tych wersji przed\u0142u\u017cania sp\u0142ywu nie polecamy jednak osobom uprawiaj\u0105- cym kajakarstwo rekreacyjne.<\/p>\n
Ostatnia kwestia dotyczy zr\u00f3\u017cnicowania \u201eob\u0142o\u017cenia\u201d szlaku. W wakacje, a szczeg\u00f3lnie w s\u0142oneczne weekendy, zdarza si\u0119, \u017ce Krutynia w\u0142a\u015bciwa, zw\u0142aszcza odcinek pomi\u0119dzy wsiami Kruty\u0144 a Ukta, wprost roi si\u0119 od kajak\u00f3w. To odcinek najcz\u0119\u015bciej wykorzystywany na kilkugodzinne sp\u0142ywy przez du\u017ce grupy, cz\u0119sto niedo\u015bwiadczonych turyst\u00f3w. Jednak w dni powszednie w czerwcu czy wrze\u015bniu tak\u017ce ten odcinek jest zdecydowanie mniej oblegany. Natomiast przez ca\u0142y sezon cisz\u0119, spok\u00f3j i bliski kontakt z natur\u0105 zapewniaj\u0105 pozosta\u0142e odcinki, odwiedzane najcz\u0119\u015bciej przez mniejsze grupy nastawione na sp\u0142ywy kilkudniowe.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3.-Ukta-Kosciol-Podwyzszenia-Krzyza-Swietego-UMWWM-300x200.jpg\")
Ukta \u2013 ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego<\/p><\/div>\n
Od natury do infrastruktury Popularno\u015b\u0107 szlaku spowodowa\u0142a, \u017ce przez lata obr\u00f3s\u0142 on infrastruktur\u0105 turystyczn\u0105. Ju\u017c w latach 50. XX wieku zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 stanice wodne PTTK, kt\u00f3rych w sumie jest dziesi\u0119\u0107 (Sorkwity, Bie\u0144ki, Babi\u0119ta, Spychowo, Zgon, Kruty\u0144, Ukta, Nowy Most, Kamie\u0144, Ruciane-Nida). Korzystanie z nich umo\u017cliwia podzielenie sp\u0142ywu na kilka jednodniowych etap\u00f3w. Opr\u00f3cz tego w miejscowo\u015bciach przy szlaku (szczeg\u00f3lnie w Krutyni i Ukcie) funkcjonuj\u0105 inne stanice, wypo\u017cyczalnie kajak\u00f3w, pola namiotowe, gospodarstwa agroturystyczne, lokale gastronomiczne.<\/p>\n Jezioro Be\u0142dany \u2013 trudny, ale malowniczy odcinek szlaku kajakowego Krutyni fot. Waldemar Bzura, Mazurski Park Krajobrazowy<\/p><\/div>\n Torfowe wysepki i zielone g\u0105bki P\u0142yn\u0105c dalej jeziorem, trafiamy na wyp\u0142yw rzeki (D\u0105br\u00f3wki), kt\u00f3r\u0105 docieramy do urokliwego, \u015br\u00f3d- le\u015bnego jeziora Gant. Z tego akwenu wyp\u0142ywamy (Babi\u0119ck\u0105 Strug\u0105), kt\u00f3ra silnie meandruje. Po kilku kilometrach z prawej mijamy wp\u0142yw rzeki Babant, a po kolejnych \u2013 dop\u0142ywamy do stanicy wodnej w Babi\u0119tach (26,5 km).<\/p>\n Za wsi\u0105 rzeka wiedzie nas do jeziora Zyzdr\u00f3j Wielki, kt\u00f3re w\u0105skim przesmykiem \u0142\u0105czy si\u0119 z Zyzdrojem Ma\u0142ym. Po przenosce (praw\u0105 stron\u0105) przy nieczynnej \u015bluzie Lalka, kontynuujemy sp\u0142yw (Strug\u0105 Spychowsk\u0105). Zanim dotrzemy do uj\u015bcia rzeki do Jeziora Spychowskiego, mijamy kolejn\u0105 stanic\u0119 wodn\u0105 (41 km).<\/p>\n W Spychowie warto odwiedzi\u0107 Muzeum Le\u015bne przy siedzibie nadle\u015bnictwa. Co ciekawe, do 1960 roku wie\u015b nosi\u0142a nazw\u0119 Pupy, mieszka\u0144cy zmienili j\u0105 na nazw\u0119 nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do siedziby Juranda z \u201eKrzy\u017cak\u00f3w\u201d Henryka Sienkiewicza. Przebycie Jeziora Mokrego (7 km) to pewne wyzwanie, kt\u00f3re mog\u0105 nam umili\u0107 postoje i spacery do rezerwat\u00f3w Kr\u00f3lewska Sosna i Zakr\u0119t. W obu znajdziemy po trzy jeziorka dystroficzne z p\u0142ywaj\u0105cymi wysepkami torfowymi poro\u015bni\u0119tymi ro\u015blinno\u015bci\u0105. Opuszczaj\u0105c jezioro, musimy pokona\u0107 jaz na wyp\u0142ywaj\u0105cej z niego strudze (prze- noska po drewnianej k\u0142adce). Docieramy do Jeziora Kruty\u0144skiego i odcinka rzeki obj\u0119tej granicami rezerwatu. W jej przejrzystej wodzie mo\u017cemy zobaczy\u0107 porastaj\u0105ce kamie- nie czerwone plechy krasnorostu hildenbrandii rzecznej oraz przytwierdzone do dna jasnozielone skupienia g\u0105bek s\u0142odkowodnych. Po pokonaniu kilku kilometr\u00f3w dop\u0142ywamy do wsi Kruty\u0144, gdzie opr\u00f3cz stanicy wodnej (63,5 km) i innych udogodnie\u0144 dla kajakarzy, znajdziemy siedzib\u0119 Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Dzia\u0142aj\u0105 przy niej O\u015brodek Edukacji Przyrodniczo-Kulturowej z Izb\u0105 Przyrodnicz\u0105 i Izb\u0105 Pami\u0119ci Karola Ma\u0142\u0142ka oraz O\u015brodek Okresowej Rehabilitacji Bocian\u00f3w.<\/p>\n Staroobrz\u0119dowcy i znane osoby Kilometr za Ukt\u0105 mo\u017cemy zatrzyma\u0107 si\u0119 w stanicy wodnej (77 km). Ze wzgl\u0119du na<\/p>\n Wojnowo \u2013 cmentarz staroobrz\u0119dowc\u00f3w nad jeziorem Du\u015b<\/p><\/div>\n meandry, bagniste brzegi i pnie drzew w nurcie dwukilometrowy odcinek rzeki poni\u017cej Ukty nazywany jest Ma\u0142\u0105 Amazonk\u0105. Obejmuj\u0105 go te\u017c granice rezerwatu przyrody Krutynia, kt\u00f3re si\u0119gaj\u0105 do wsi Nowy Most, gdzie czeka na nas kolejna stanica wodna (83 km). Malowniczym odcinkiem rzeki docieramy do Jeziora Gardy\u0144skiego, a przesmykami do jezior Malin\u00f3wko i Jerzewko. Potem mijamy osad\u0119 Iznota i wp\u0142ywamy na jezioro Be\u0142dany (d\u0142. oko\u0142o 10 km). Trzy kilometry dalej na jego prawym brzegu znajduje si\u0119 stanica wodna Kamie\u0144 (93 km). Po pokonaniu Be\u0142dan, przez \u015bluz\u0119 Guzianka, jeziora Guzianka Ma\u0142a i Guzianka Wielka, dop\u0142ywamy do Jeziora Nidzkiego. Dwa kilometry dalej ko\u0144czymy sp\u0142yw w porcie w Rucianem-Nidzie, w kt\u00f3rym to miasteczku r\u00f3wnie\u017c znajdziemy stanic\u0119 (100 km).<\/p>\n Obok \u015bluzy Guzianka i przy mo\u015bcie kolejowym w Rucianem-Nidzie zachowa\u0142y si\u0119 schrony wie\u017cowe z prze\u0142omu XIX i XX wieku, b\u0119d\u0105ce elementami dawnego w\u0119z\u0142a obronnego. W pierwszym z nich w sezonie letnim jest udost\u0119pniona do zwiedzania ekspozycja historyczna. W mie\u015bcie warto zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c zabytkow\u0105 wy\u0142uszczarni\u0119 nasion. W\u015br\u00f3d znanych os\u00f3b, kt\u00f3re p\u0142ywa\u0142y Krutyni\u0105, by\u0142 ks. Karol Wojty\u0142a, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Jan Pawe\u0142 II (w 1957 roku). Na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia odcinek od wsi Kruty\u0144 do Rucianego-Nidy w 2015 roku nazwano Kajakowym Szlakiem Papieskim Aposto\u0142\u00f3w Mi\u0142osierdzia, co upami\u0119tnia g\u0142az z tablic\u0105 w Ukcie.<\/p>\n Ukta \u2013 g\u0142az z tablic\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 utworzenie Kajakowego Szlaku Papieskiego Aposto\u0142\u00f3w Mi\u0142osierdzia<\/p><\/div>\n O pi\u0119knie mazurskiej ziemi inspiruj\u0105cej poet\u00f3w i pisarzy Rafa\u0142 \u015aliwiak pisa\u0142 w numerze 2(18)\/2025 \u201eTurysty\u201d, a o atrakcjach Mazurskiego Parku Krajobrazowego \u2013 w numerze 3(15)\/2024.<\/em><\/p>\n Tekst Rafa\u0142 \u015aliwiak Zdj\u0119cia: Waldemar Bzura (Mazurski Park Krajobrazowy), Archiwum Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Wojew\u00f3dztwa Warmi\u0144sko-Mazurskiego<\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Meandruj\u0105ce odcinki Krutyni w\u015br\u00f3d las\u00f3w i \u0142\u0105k fot. Waldemar Bzura Mazurski Park Krajobrazowy \u201eKto nie widzia\u0142 Krutyni, ten nie widzia\u0142 Mazur\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 swego czasu pisarz i dzia\u0142acz mazurski Karol Ma\u0142\u0142ek, kt\u00f3ry mieszka\u0142 nad t\u0105 rzek\u0105 przez wiele lat. Ka\u017cdy, kto j\u0105 widzia\u0142, kto zanurzy\u0142 wios\u0142o w jej nurcie i otworzy\u0142 si\u0119 na jej nieopisane pi\u0119kno, mo\u017ce te s\u0142owa tylko Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32731,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-32730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-krajoznawstwo","cat-14-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32730"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32737,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32730\/revisions\/32737"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>Krutynia p\u0142ynie przez tereny Pojezierza Mr\u0105gowskiego, R\u00f3wniny Mazurskiej i Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Rzeka przecina 19 jezior (w tym trzy przed Sorkwitami), a szlak kajakowy po uj\u015bciu rzeki do jeziora Be\u0142dany wiedzie (do Rucianego- -Nidy) kolejnymi czterema. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 szlaku przebiega w granicach Mazurskiego Parku Krajobrazowego, a najbardziej cenne przyrodniczo fragmenty rzeki i jej okolic zosta\u0142y obj\u0119te ochron\u0105 w ramach rezerwat\u00f3w (\u0141awny Lasek, Kr\u00f3lewska Sosna, Zakr\u0119t, Krutynia G\u00f3rna, Krutynia, Pierwos, Jezioro Nidzkie). Pomimo sporego ruchu kajakowego, na wielu odcinkach rzeka nie zatraci\u0142a swojego naturalnego charakteru. Na trasie czeka nas kilka przenosek, mog\u0105 nas te\u017c zaskoczy\u0107 prze- szkody w postaci zwalonych drzew, a w zale\u017cno\u015bci od stanu wody \u2013 tak\u017ce inne utrudnienia.
\nSp\u0142yw Krutyni\u0105 pozwala nie tylko podziwia\u0107 niepowtarzalne walory przyrody i obcowa\u0107 na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki z bogat\u0105 mazursk\u0105 faun\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c poznawa\u0107 ciekaw\u0105 histori\u0119 i dziedzictwo kulturowe regionu. Przez wieki wsp\u00f3\u0142istnia\u0142y tutaj grupy etniczne r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci i r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144, kt\u00f3re pozostawi\u0142y po sobie interesuj\u0105ce pami\u0105tki.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/4.-Jezioro-Beldany-fot.-Waldemar-Bzura-300x200.jpg\")
\n<\/strong>Przed rozpocz\u0119ciem sp\u0142ywu w Sorkwitach na Jeziorze Lampackim, warto zobaczy\u0107 w tej wsi ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki z ko\u0144ca XVIII wieku oraz (z zewn\u0105trz) pa\u0142ac w stylu neogotyku angielskiego z lat 1850\u20131856. P\u0142yn\u0105c akwenem, docieramy do przesmyku \u0142\u0105cz\u0105cego go z jeziorem Lampasz, z kt\u00f3rego wyp\u0142ywa odcinek (Sobiepanka) wpadaj\u0105cy do jeziora Kujno. Szlak biegnie dalej (Grab\u00f3wk\u0105), a potem przez po\u0142\u0105czone strugami jeziora D\u0142u\u017cec i Bia\u0142e. Nad tym drugim le\u017cy stanica Bie\u0144ki (15,5 km szlaku).<\/p>\n
\nZa Spychowem mo\u017cemy kr\u00f3tkim kana\u0142em wp\u0142yn\u0105\u0107 na jezioro Kierwik. Je\u015bli pod\u0105\u017camy dalej rzek\u0105, docieramy do jeziora Zdru\u017cno, a przez kolejne przesmyki \u2013 do jezior Uplik i Mokrego. Niedaleko wp\u0142ywu na to drugie, we wsi Zgon zlokalizowana jest kolejna stanica (52 km). Nazwa miejscowo\u015bci brzmi niepokoj\u0105co, jednak pochodzi od... sp\u0119dzania (czyli zganiania) byd\u0142a do tutejszego wodopoju.<\/p>\n
\n<\/strong>Z Krutyni niezwykle urokliwy \u2013 i jak wspomnieli\u015bmy najbardziej oblegany \u2013 odcinek rzeki wiedzie przez Kruty\u0144ski Piecek i Zielony Lasek (elektrownia wodna \u2013 konieczno\u015b\u0107 przenoski) oraz Wojnowo do Ukty. W Wojnowie prawym dop\u0142ywem rzeki (Dusiank\u0105) mo\u017cemy wp\u0142yn\u0105\u0107 na jezioro Du\u015b, nad kt\u00f3rym stoi dawny klasztor staroobrz\u0119dowc\u00f3w pw. Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej i Zbawiciela (z XIX wieku). Obecnie znajduje si\u0119 w nim Muzeum Ikon i Kultury Staroobrz\u0119dowc\u00f3w. Opr\u00f3cz tego we wsi zachowa\u0142y si\u0119 cmentarz i molenna (\u015bwi\u0105tynia) tej wsp\u00f3lnoty religijnej oraz cerkiew prawos\u0142awna pw. Za\u015bni\u0119cia Matki Bo\u017cej. Z kolei w Ukcie warto odwiedzi\u0107 neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego z 1845 roku, na kt\u00f3rego o\u0142tarzu zobaczymy renesansowy obraz \u201eOp\u0142akiwanie Chrystusa\u201d przypisywany w\u0142oskiemu malarzowi Girolamo Muziano.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/5.-Cmentarz-starowierski-nad-jeziorem-Dus-300x200.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/6.-Ukta-pamiatkowy-obelisk-0114-UMWWM-300x200.jpg\")
\n<\/strong>Pracownik Departamentu Turystyki i Sportu Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Wojew\u00f3dztwa Warmi\u0144sko-Mazurskiego. Mi\u0142o\u015bnik turystyki kajakowej i rowerowej.<\/p>\n