W podkarpackiej Trzcinicy, niedaleko Jas\u0142a, zwie\u00addza\u0107 mo\u017cna jeden z najciekawszych skansen\u00f3w archeologicznych w Polsce, nazwany nieprzypad\u00adkowo Karpack\u0105 Troj\u0105. Miejsce to, podobnie jak grecka Troja, wielokrotnie upada\u0142o i odradza\u0142o si\u0119 na przestrzeni wiek\u00f3w. To jednak nie jedyne powi\u0105\u00adzanie \u2013 dawni mieszka\u0144cy Trzcinicy znajdowali si\u0119 pod silnym wp\u0142ywem cywilizacji \u015br\u00f3dziemno\u00admorskiej, z kt\u00f3r\u0105 handlowali m.in. ba\u0142tyckim bursztynem.<\/p>\n
Wa\u0142y Kr\u00f3lewskie i pradawne grodzisko Tajemnice kultur sprzed 4000 lat <\/strong> Wa\u0142y obronne Karpackiej Troi si\u0119gaj\u0105 10 m wysoko\u015bci<\/p><\/div>\n Skansen w Trzcinicy <\/strong> Teren grodziska mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 z 44-metrowej wie\u017cy widokowej<\/p><\/div>\n Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Karolina Miller i Piotr Andruszko \/ Rude i Czarne Travel Blog<\/strong>
\n<\/strong>Wa\u0142y Kr\u00f3lewskie by\u0142y znane lokalnej spo\u0142eczno\u015bci od dawna, cho\u0107 przez wieki nikt nie zdawa\u0142 sobie sprawy, jakie skrywaj\u0105 tajemnice. Strome zbocza i doliny nad rzek\u0105 Rop\u0105 idealnie nadawa\u0142y si\u0119 na grodzisko, kt\u00f3re dzi\u0119ki ukszta\u0142towaniu terenu mog\u0142o zapewnia\u0107 bezpiecze\u0144stwo mieszka\u0144com. To w\u0142a\u015bnie tu, ponad 4000 lat temu, powsta\u0142a osada uznawana dzi\u015b przez archeolog\u00f3w za naj\u00adstarsz\u0105 obronn\u0105 osad\u0119 odkryt\u0105 w Polsce.
\n<\/strong>Cho\u0107 prace archeologiczne prowadzono tu ju\u017c w XIX wieku, dopiero XX wiek przyni\u00f3s\u0142 prze\u00ad\u0142omowe odkrycia, wa\u017cne nie tylko dla Polski, lecz tak\u017ce dla ca\u0142ej Europy. Badania z lat 50. i 60. potwierdzi\u0142y istnienie tutaj wczesno\u015brednio\u00adwiecznego grodziska oraz \u015blady kultury mierza\u00adnowickiej. Prawdziwy prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 jednak w latach 90. i na pocz\u0105tku XXI wieku, kiedy bada\u00adnia prowadzone przez Jana Gancarskiego ujawni\u0142y \u015blady osady kultury Otomani-F\u00fczesabony \u2013 lud\u00adno\u015bci, kt\u00f3ra nigdy wcze\u015bniej nie by\u0142a spotykana tak daleko na p\u00f3\u0142noc od Karpat. Odkryto w\u00f3wczas najstarsz\u0105 w Polsce osad\u0119 obronn\u0105, licz\u0105c\u0105 ponad 4000 lat! To sensacyjne znalezisko ca\u0142kowicie zmieni\u0142o wyobra\u017cenia o osadnictwie na terenach dzisiejszej Polski i tej cz\u0119\u015bci Europy. W czasie gdy w Egipcie budowano piramidy, w Trzcinicy istnia\u0142a ju\u017c wysoko rozwini\u0119ta cywilizacja.<\/p>\n
\nPodczas zaawansowanych prac archeologicznych prowadzonych pod koniec XX wieku i na prze\u0142omie XX i XXI wieku, z wykorzystaniem nowych techno\u00adlogii, odkryto, \u017ce tereny dzisiejszej Trzcinicy w latach 2000\u20131650 p.n.e. zamieszkiwa\u0142a ludno\u015b\u0107 grupy ple\u00adszowskiej kultury mierzanowickiej. P\u00f3\u017aniej gr\u00f3d przej\u0119\u0142a ludno\u015b\u0107 kultury Otomani-F\u00fczesabony, uznawanej za najbardziej rozwini\u0119ty kr\u0105g cywiliza\u00adcyjny \u00f3wczesnej Europy. Odkrycia dokonano dzi\u0119ki wykopaliskom zabudowa\u0144 wczesno\u015bredniowiecz\u00adnych, pod kt\u00f3rymi natrafiono na zw\u0119glone pozosta\u00ad\u0142o\u015bci starszej osady. Otomani-F\u00fczesabony tworzyli niezwykle zaawansowan\u0105 cywilizacj\u0119 \u2013 w Trzcinicy budowali solidne chaty o przemy\u015blanej konstrukcji, pot\u0119\u017cne obwarowania, a tak\u017ce drogi, bramy wjaz\u00addowe i podgrodzie. Kres tej osadzie przyni\u00f3s\u0142 pot\u0119\u017cny po\u017car w 1350 roku p.n.e.
\nDoskona\u0142a lokalizacja i ukszta\u0142towanie terenu zosta\u0142y docenione ponownie po ponad dw\u00f3ch tysi\u0105cach lat, gdy w VIII wieku n.e. tereny dzi\u00adsiejszej Trzcinicy zasiedlili S\u0142owianie, tworz\u0105c tu nowy gr\u00f3d. Wykorzystali fragmenty dawnej osady, w tym wa\u0142y obronne, buduj\u0105c jeden z najwi\u0119k\u00adszych grod\u00f3w s\u0142owia\u0144skich na ziemiach polskich. Pot\u0119\u017cny gr\u00f3d zajmowa\u0142 ponad 3 ha powierzchni, otoczonej wa\u0142ami o d\u0142ugo\u015bci 1250 m. Do dzi\u015b w nie\u00adkt\u00f3rych miejscach wa\u0142y si\u0119gaj\u0105 10 m wysoko\u015bci \u2013 st\u0105d ich nazwa: Wa\u0142y Kr\u00f3lewskie. Kres tej osadzie przyni\u00f3s\u0142 prawdopodobnie po\u017car oraz zawirowa\u00adnia wojenne z czas\u00f3w panowania Mieszka II.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3.-Waly-obronne-Karpacka-Troja-fot.-RudeiCzarne-225x300.jpg\")
\nSkala i warto\u015b\u0107 odkry\u0107 w podkarpackiej Trzcinicy wymaga\u0142y stworzenia wyj\u0105tkowego miejsca, w kt\u00f3rym mo\u017cna by w pe\u0142ni zanurzy\u0107 si\u0119 w tej niezwyk\u0142ej historii. Dlatego Jan Gancarski \u2013 \u00f3wcze\u00adsny dyrektor Muzeum Podkarpackiego w Kro\u015bnie, prowadz\u0105cy szeroko zakrojone badania archeolo\u00adgiczne w Trzcinicy od lat 90. XX wieku \u2013 podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o budowie skansenu i nowoczesnej pla\u00adc\u00f3wki muzealnej.
\nW 2011 roku oficjalnie otwarto Skansen Arche\u00adologiczny \u201eKarpacka Troja\u201d w Trzcinicy, dok\u0142ad\u00adnie w miejscu, gdzie odkryto \u015blady niezwyk\u0142ych cywilizacji si\u0119gaj\u0105cych 4000 lat wstecz. Mo\u017cna tu przenie\u015b\u0107 si\u0119 do dawno zapomnianego \u015bwiata i pozna\u0107 tajemnice lud\u00f3w, o kt\u00f3rych dot\u0105d wie\u00addziano niewiele. Na terenie skansenu odkryto oko\u0142o 150 tysi\u0119cy przedmiot\u00f3w \u2013 naczynia, cera\u00admik\u0119, ko\u015bci, narz\u0119dzia, a tak\u017ce monety, przedmioty kultu, bro\u0144 i ozdoby. Zgromadzone zabytki mo\u017cna podziwia\u0107 w nowoczesnym pawilonie wystawo\u00adwym, od kt\u00f3rego najlepiej rozpocz\u0105\u0107 zwiedzanie obiektu. W\u015br\u00f3d gablot pe\u0142nych wyj\u0105tkowych znalezisk archeologicznych przedstawiono tak\u017ce ciekawe sceny rodzajowe z \u017cycia dawnych miesz\u00adka\u0144c\u00f3w tych teren\u00f3w. Doskona\u0142ym wprowadze\u00adniem do zwiedzania skansenu jest wy\u015bwietlany tu film Trzcinica. Karpacka Troja<\/em>, kt\u00f3ry szczeg\u00f3\u0142owo pokazuje prace archeologiczne oraz pozwala prze\u00adnie\u015b\u0107 si\u0119 do \u015bwiata dawnych cywilizacji.
\nKompleks skansenu zajmuje rozleg\u0142y teren o powierzchni a\u017c 8 ha. Na przyjezdnych czekaj\u0105 zre\u00adkonstruowane grodzisko i park archeologiczny, sek\u00adtor hodowlany oraz wie\u017ca widokowa. Z pawilonu wystawowego wchodzi si\u0119 bezpo\u015brednio do parku archeologicznego, gdzie mo\u017cna zobaczy\u0107 osad\u0119 kul\u00adtury Otomani-F\u00fczesabony. Odtworzono tu tak\u017ce pot\u0119\u017cne wa\u0142y, ku\u017ani\u0119 i s\u0142owia\u0144sk\u0105 wiosk\u0119 z IX wieku. Najbardziej imponuj\u0105cym elementem jest rekonstrukcja ponad 200 metr\u00f3w wa\u0142\u00f3w obron\u00adnych wraz z bramami prowadz\u0105cymi do dawnego grodu w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci skansenu. Zwie\u0144czeniem wizyty jest wej\u015bcie na wie\u017c\u0119 widokow\u0105, z kt\u00f3rej roztaczaj\u0105 si\u0119 wspania\u0142e widoki nie tylko na skan\u00adsen, lecz tak\u017ce na Beskid Niski.
\nSkansen Archeologiczny \u201eKarpacka Troja\u201d to bez w\u0105tpienia miejsce, kt\u00f3re warto odwiedzi\u0107 podczas pobytu w wojew\u00f3dztwie podkarpackim. To jeden z najbardziej fascynuj\u0105cych skansen\u00f3w w Pol\u00adsce, wprowadzaj\u0105cy w tajemniczy \u015bwiat daw\u00adnych cywilizacji, dot\u0105d niespotykanych na tych ziemiach. To tak\u017ce najstarsze \u015blady osadnictwa w regionie. W sezonie letnim na terenie skansenu odbywa si\u0119 wiele interesuj\u0105cych wydarze\u0144, w kt\u00f3\u00adrych warto wzi\u0105\u0107 udzia\u0142. W\u015br\u00f3d nich na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 Festiwal Archeologiczny \u201eDwa Oblicza\u201d, organizowany od lat w sierpniu, oraz Tur\u00adnieje \u0141ucznicze.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/2.-Wieza-widokowa-Karpacka-Troja-fot.-RudeiCzarne-225x300.jpg\")
\nTw\u00f3rcy bloga podr\u00f3\u017cniczego RudeiCzarne Travel Blog. Pochodz\u0105 z Krosna, od 2017 roku mieszkaj\u0105 na s\u0142onecznej Malcie. Autorzy interaktywnych przewodnik\u00f3w po Malcie, Rzymie i wojew\u00f3dztwie podkarpackim. W 2020 roku zdobyli tytu\u0142 Turystycznych Mistrz\u00f3w Bloger\u00f3w jako reprezentanci Podkarpackiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Skansen archeologiczny w Trzcinicy, niedaleko Jas\u0142a Pierwsze skojarzenie z wojew\u00f3dztwem podkar\u00adpackim to zwykle Bieszczady \u2013 jedne z najpi\u0119kniej\u00adszych g\u00f3r w Polsce. Ale region ten ma do zaofe\u00adrowania znacznie wi\u0119cej \u2013 tak\u017ce miejsca wci\u0105\u017c nieznane wielu turystom. Podczas gdy wszyscy od szkolnych lat znaj\u0105 Biskupin, w Trzcinicy ko\u0142o Jas\u0142a odkryto stanowisko archeologiczne starsze od niego a\u017c o 1400 lat! W podkarpackiej Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32667,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-32666","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-to-polska-wlasnie","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32670,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32666\/revisions\/32670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}