Do Polski opera trafi\u0142a trzydzie\u015bci lat po jej naro\u00addzinach we Florencji, kiedy to w 1628 roku W\u0142adys\u0142aw IV Waza zaprosi\u0142 do Warszawy pierw\u00adsz\u0105 trup\u0119 operow\u0105. W ko\u0144cu XVII wieku sztuk\u0119 operow\u0105 wznowi\u0142 kr\u00f3l Jan III Sobieski, popierali j\u0105 potem i kolejni w\u0142adcy. Prawdziwy rozkwit opery i baletu w Polsce przypad\u0142 jednak na okres pano\u00adwania Stanis\u0142awa Augusta. Od 1774 roku przedsta\u00adwienia odbywa\u0142y si\u0119 w Pa\u0142acu Radziwi\u0142\u0142owskim (obecnym Pa\u0142acu Prezydenckim na Krakowskim Przedmie\u015bciu). To tu, rzec by mo\u017cna, 11 lipca 1778 roku narodzi\u0142a si\u0119 polska Opera Narodowa, bowiem mia\u0142a miejsce premiera \u2013 w wykonaniu polskich aktor\u00f3w \u2013 komedii Franciszka Bohomolca N\u0119dza uszcz\u0119\u015bliwiona <\/em>w re\u017cyserii Macieja Kamie\u0144\u00adskiego z librettem Wojciecha Bogus\u0142awskiego. Nowy gmach dla narodowej sceny<\/strong> Pod zaborami, powojenne gruzowisko <\/strong> Po wojnie z Teatru Narodowego pozosta\u0142o olbrzy\u00admie gruzowisko. Przetrwa\u0142a jedynie oryginalna, klasycystyczna fasada gmachu. Bezpowrotnie utracono tysi\u0105ce r\u0119kopis\u00f3w, nut, utwor\u00f3w, afiszy, dokument\u00f3w i akt osobowych. Znikn\u0119\u0142y stroje i dekoracje. Znikn\u0105\u0142 teatr, ale duch teatru nie zgin\u0105\u0142. Ju\u017c w styczniu 1950 roku, decyzj\u0105 ministra kultury i sztuki, powo\u0142ano przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe \u201eTeatr Wielki Opery i Baletu w budowie\u201d. Dyrek\u00adtorem zosta\u0142 Arnold Szyfman \u2013 re\u017cyser i dyrektor teatr\u00f3w. By\u0142 te\u017c jednym z za\u0142o\u017cycieli oraz w 1937 roku pierwszym dyrektorem Polskiego Baletu Reprezentacyjnego. Nadzorowa\u0142 przebieg kon\u00adkursu na odbudow\u0119 Teatru Wielkiego. Ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 wytrwa\u0142o\u015b\u0107 i pr\u00f3by wcielania w \u017cycie dokona\u0144 uznawanych w\u00f3wczas za niemo\u017cliwe, nazywano go Arnoldem Szalonym lub Arnoldem Wytrwa\u0142ym. Architektem zosta\u0142 Bogdan Pniewski \u2013 wybitny tw\u00f3rca monumentalnych budowli u\u017cy\u00adteczno\u015bci publicznej, kt\u00f3ry wygra\u0142 dziewi\u0119tna\u015bcie presti\u017cowych konkurs\u00f3w architektonicznych. Jed\u00adnym z nich by\u0142a w\u0142a\u015bnie odbudowa gmachu Teatru Wielkiego. Niestety, Pniewski zmar\u0142 kilka miesi\u0119cy przed jego uroczystym otwarciem w 1965 roku.<\/p>\n Teatr Wielki w Warszawie w trakcie odbudowy po zniszczeniach II wojny \u015bwiatowej fot. archiwum TW-ON<\/p><\/div>\n Pi\u0119ciodniowe uroczysto\u015bci otwarcia<\/strong> I zn\u00f3w odbudowa <\/strong> Sekrety ukryte za kulisami<\/strong> Monumentalne wn\u0119trze Teatru Wielkiego \u2013 Opery Narodowej w Warszawie fot. Krzysztof Bieli\u0144ski TW-ON<\/p><\/div>\n Tekst <\/em>Sylwia Strojnowska<\/strong>
\nW kolejnych latach, od 1779 do 1833 roku, przedsta\u00adwienia grane by\u0142y przy Placu Krasi\u0144skich w nowym budynku teatralnym, zwanym Teatrem Narodowym. Na tej scenie, w 1785 roku, rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polski zesp\u00f3\u0142 Tancerzy Jego Kr\u00f3lew\u00adskiej Mo\u015bci, a balet warszawski wkr\u00f3tce osi\u0105gn\u0105\u0142 europejsk\u0105 renom\u0119.<\/p>\n
\nW 1825 roku zapad\u0142a decyzja o budowie nowego teatru w miejscu dawnego Marywilu (Marie Ville \u2013 obszaru, kt\u00f3ry swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza\u0142 kr\u00f3lo\u00adwej Marii Kazimierze de la Grange d'Arquien, zna\u00adnej r\u00f3wnie\u017c jako Marysie\u0144ka). By\u0142o to miejsce z dobrymi warunkami do handlu i us\u0142ug, z maga\u00adzynami, mieszkaniami oraz go\u015bci\u0144cami dla t\u0142um\u00adnie odwiedzaj\u0105cych miasto kupc\u00f3w. Przedsi\u0119wzi\u0119\u00adcie nie nale\u017ca\u0142o do \u0142atwych, poniewa\u017c teren zajmowa\u0142 powierzchni\u0119 por\u00f3wnywaln\u0105 do tej, jak\u0105 zajmuje Bazylika \u015bw. Piotra w Rzymie.
\nNowy gmach wzniesiony zosta\u0142 w latach 1825\u20131833. Projekt powierzono Antonio Corazziemu z Livorno \u2013 w\u0142oskiemu architektowi sprowadzo\u00adnemu przez Stanis\u0142awa Staszica, kt\u00f3ry jako 27-letni m\u0142odzieniec, wychowany w teatrze prowadzo\u00adnym i zarz\u0105dzanym przez ojca, by\u0142 najlepszym kandydatem, by stworzy\u0107 tak wznios\u0142e dzie\u0142o. Pozostawiony Dom pod Kolumnami, jako lewe skrzyd\u0142o, zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do plan\u00f3w architekto\u00adnicznych, zachowuj\u0105c sp\u00f3jn\u0105 zabudow\u0119. W swoim projekcie Corazzi zawar\u0142 wszystkie potrzebne ele\u00admenty, nie zapominaj\u0105c o klatkach schodowych, podjazdach dla karoc, miejscach wygodnych komunikacyjnie zar\u00f3wno dla monarchy, jak i dla widowni, przejazdach technicznych, ogrzewaniu gazowym oraz stajniach dla koni bior\u0105cych udzia\u0142 w spektaklach. Perfekcyjny projekt by\u0142 kilkukrot\u00adnie przebudowywany i sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 dzia\u0142aj\u0105\u00adcych wcze\u015bniej w Warszawie zespo\u0142\u00f3w narodowej opery, baletu i dramatu.<\/p>\n
\nOkres zabor\u00f3w spowodowa\u0142, \u017ce w\u0142adze carskie nie zgodzi\u0142y si\u0119, by nosi\u0142 on nazw\u0119 Teatru Narodo\u00adwego, i dlatego nazw\u0119 zmieniono na Teatr Wielki. Ma\u0142o brakowa\u0142o, a car zaadaptowa\u0142by stoj\u0105cy ju\u017c w surowym stanie budynek na potrzeby cerkwi. Na szcz\u0119\u015bcie architekt wyznaczony do sporz\u0105dze\u00adnia kosztorysu adaptacji stwierdzi\u0142, \u017ce inwestycja by\u0142aby zbyt kosztowna. Dzi\u0119ki temu, cho\u0107 sytuacja w kraju by\u0142a trudna, mo\u017cna by\u0142o doko\u0144czy\u0107 tak wyczekiwany gmach teatru. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 zainau\u00adgurowano 24 lutego 1833 roku oper\u0105 Cyrulik Sewil\u00adski <\/em>Gioachimo Rossiniego.
\nA\u017c do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej gmach by\u0142 kilkakrotnie przebudowywany. Ostatnia pr\u00f3ba unowocze\u015bnienia budynku mia\u0142a miejsce w 1938 roku. Prof. Lech Niemojewski, wybitny architekt Politechniki Warszawskiej, zamiast realizowa\u0107 zaplanowane prace, p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 1939 roku zaj\u0105\u0142 si\u0119 zabezpieczaniem tego, co zosta\u0142o zniszczone przez niemieckie bombowce.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3.-Teatr-Wielki-po-zniszczeniach-II-WS-fot.-archiwum-TWON-fot1-300x197.jpg\")
\nW\u0142a\u015bciwa odbudowa, wed\u0142ug projektu Bogdana Pniewskiego, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1955 roku. By\u0142o to najwi\u0119ksze wyzwanie architektoniczne tamtych lat, trwaj\u0105ce a\u017c dekad\u0119, a data otwarcia by\u0142a prze\u00adk\u0142adana trzyna\u015bcie razy. Prace te sta\u0142y si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki zachowanym fotografiom projekt\u00f3w Cora\u00adzziego, wykonanym przed 1939 rokiem przez prof. Jana Biega\u0144skiego. Orygina\u0142y niestety sp\u0142on\u0119\u0142y podczas Powstania Warszawskiego.
\nWielkie otwarcie odbudowanego gmachu mia\u0142o miejsce 19 listopada 1965 roku i zapocz\u0105tkowa\u0142o pi\u0119ciodniowe uroczysto\u015bci. 19 listopada odby\u0142o si\u0119 oficjalne otwarcie Teatru Wielkiego, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej \u2013 20 listopada \u2013 zaprezentowano pierwsz\u0105 premier\u0119: Straszny dw\u00f3r <\/em>Stanis\u0142awa Moniuszki. W ci\u0105gu pi\u0119ciu dni publicz\u00adno\u015b\u0107 obejrza\u0142a cztery premiery dzie\u0142 pol\u00adskich kompozytor\u00f3w: Strasznego dworu <\/em>i Halki <\/em>Moniuszki, Kr\u00f3la Rogera <\/em>Karola Szymanowskiego oraz baletu Pan Twar\u00addowski <\/em>Ludomira R\u00f3\u017cyckiego.
\nW \u201ePrzekroju\u201d z 22 listopada 1965 roku tak opisano to wydarzenie: W lo\u017cach pierwszego pi\u0119tra zasiedli przedstawi\u00adciele partii i rz\u0105du, blisko 2000 miejsc widowni zgromadzi\u0142o przedstawicieli \u015bwiata artystycznego ca\u0142ego kraju, liczne delegacje go\u015bci zagranicznych. 20 listopada o godzinie 19.05 zabrzmia\u0142 hymn pa\u0144stwowy w Sali Teatru Wiel\u00adkiego, a potem \u2013 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 oficjalny, uroczysty spektakl na nowej scenie. <\/em>(\u2026) Tym, kt\u00f3rzy przybyli na otwarcie \u2013 sala bardzo si\u0119 podoba\u0142a; jest jasna, imponu\u00adj\u0105ca a r\u00f3wnocze\u015bnie \u2013 mimo blisko 2000 miejsc, nie przyt\u0142acza ogromem, lecz wytwarza jak\u0105\u015b ciep\u0142\u0105, kameraln\u0105 atmosfer\u0119.<\/em><\/p>\n
\nDwa lata p\u00f3\u017aniej, 25 listopada 1967 roku, odby\u0142a si\u0119 premiera Dziad\u00f3w <\/em>w re\u017cyserii Kazimierza Dej\u00admka, z Gustawem Holoubkiem w roli g\u0142\u00f3wnej. Zdj\u0119cie przedstawienia z afisza przez w\u0142adze PRL sta\u0142o si\u0119 impulsem dla student\u00f3w do wydarze\u0144 Marca 1968 roku.
\nKolejne wydarzenia, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do zniszcze\u0144 ju\u017c dzia\u0142aj\u0105cego Teatru, mia\u0142y miejsce w roku 1985, kiedy to po\u017car zniszczy\u0142 scen\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie gmach i konstrukcja budowli nie zosta\u0142y naruszone. Przez pi\u0119\u0107 lat remont pozostawa\u0142 jedy\u00adnie w sferze marze\u0144, a z powodu za\u0142amania gospo\u00addarczego kraju \u2013 tak\u017ce wy\u0142\u0105cznie w planach.
\nW 1990 roku podj\u0119to realne kroki zmierzaj\u0105ce do odbudowy zniszczonej cz\u0119\u015bci. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, gdy ministrem kultury zosta\u0142 Kazimierz Dejmek temat odbudowy nabra\u0142 rozp\u0119du. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Teatru na odbudowanej scenie 19 listopada 1996 roku otworzy\u0142o przedstawienie Noc listopadowa <\/em>Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego w re\u017cyserii Jerzego Grzegorzewskiego.<\/p>\n
\nJak ka\u017cde miejsce z tak d\u0142ug\u0105 histori\u0105, Teatr Wielki ma r\u00f3wnie\u017c swoje legendy. Jedna z nich opowiada o \u201ezaginionej scenie\u201d. Kr\u0105\u017c\u0105 pog\u0142oski, \u017ce podczas remont\u00f3w w latach 60. XX wieku odkryto \u015blady starszej, ukrytej sceny, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 wcze\u015bniejszych wersji teatru. Niekt\u00f3rzy twier\u00addz\u0105, \u017ce wykorzystywano j\u0105 do nieoficjalnych, taj\u00adnych przedstawie\u0144, z kt\u00f3rych \u017cadna dokumenta\u00adcja nie zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b. Do tej pory nie ujawniono, co dok\u0142adnie si\u0119 tam dzia\u0142o, a cz\u0119\u015b\u0107 tych korytarzy pozostaje zamkni\u0119ta i niedo\u00adst\u0119pna dla publiczno\u015bci.
\nMaj\u0105c na uwadze tajemne przej\u015bcia i podziemne zakamarki, mo\u017cna by tu tworzy\u0107 kolejne legendy. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce w latach 50. XX wieku dochodzi\u0142o tu do niecodziennych incydent\u00f3w znikania os\u00f3b zwi\u0105zanych z teatrem, w tym tak\u017ce pracownik\u00f3w technicznych. Podobno przepadali bez \u015bladu pod\u00adczas nocnych pr\u00f3b w okolicach zaplecza sceny, a cia\u0142 nigdy nie odnaleziono. Czy istnia\u0142y tajne przej\u015bcia? Kt\u00f3\u017c to wie... Teatr Wielki pozostaje pe\u0142en wci\u0105\u017c niewyja\u015bnionych sekret\u00f3w.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4.-Wnetrze-Teatru-Wielkiego-fot.-K.-Bielinski-TWON-BIEL7283-300x200.jpg\")
\nLicencjonowana przewodniczka po Warszawie, pilot wycieczek, varsavianistka i koneser sztuki. Zafascynowana Teatrem Wielkim \u2013 Oper\u0105 Narodow\u0105, z kt\u00f3rym \u0142\u0105czy j\u0105 osobiste do\u015bwiadczenie: \u015bpiewa\u0142a w ch\u00f3rze i pozna\u0142a kulisy sceny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gmach Teatru Wielkiego \u2013 Opery Narodowej wed\u0142ug projektu Antonia Corazziego to jeden z najwa\u017cniejszych symboli architektonicznych stolicy fot. Krzysztof Bieli\u0144ski TW-ON Rok 2025 przynosi dwa wyj\u0105tkowe jubileusze Teatru Wielkiego: 200-lecie po\u0142o\u017cenia kamienia w\u0119gielnego i 60-lecie zako\u0144czenia powojennej odbudowy. To doskona\u0142a okazja, aby przypo\u00admnie\u0107 histori\u0119 jednego z najbardziej tajemniczych budynk\u00f3w w Warszawie. Cho\u0107 dzi\u015b powszechnie kojarzony jest z oper\u0105, ju\u017c w Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32658,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[93,9],"tags":[],"class_list":["post-32655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-warto-wiedziec","cat-93-id","cat-9-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32655"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32661,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32655\/revisions\/32661"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}