{"id":32613,"date":"2025-10-29T12:40:47","date_gmt":"2025-10-29T10:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32613"},"modified":"2025-10-29T12:40:47","modified_gmt":"2025-10-29T10:40:47","slug":"beksinski-labirynt-wyobrazni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32613","title":{"rendered":"Beksi\u0144ski. Labirynt wyobra\u017ani"},"content":{"rendered":"

Zdzis\u0142aw Beksi\u0144ski w sanockiej pracowni, 1966 rok
\nfot. archiwum Muzeum Historyczne w Sanoku<\/p>\n

Ekspozycja w sanockim Muzeum Historycznym prezentuje oko\u0142o 600 prac jednego z najbardziej intryguj\u0105cych polskich artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Ukazuj\u0105c bogactwo i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tw\u00f3rczo\u015bci Zdzi\u00ads\u0142awa Beksi\u0144skiego, pozwala prze\u015bledzi\u0107 wszystkie jej etapy \u2013 od dzieci\u0119cych szkic\u00f3w po ostatni obraz, kt\u00f3ry pozosta\u0142 na sztaludze w dniu \u015bmierci Mistrza. Zwiedzanie rozpoczynamy na poddaszu zamku, a ko\u0144czymy w nowej przestrzeni wystawienniczej, w po\u0142udniowym skrzydle muzeum. <\/strong><\/p>\n

Zdzis\u0142aw Beksi\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 w Sanoku w 1929 roku, zmar\u0142 tragicznie w Warszawie w 2005 roku. Ca\u0142y sw\u00f3j dorobek artystyczny zapisa\u0142 Muzeum Historycznemu w rodzinnym mie\u015bcie. Jeszcze za \u017cycia wybiera\u0142 dla tej kolekcji najwa\u017cniejsze prace, nadaj\u0105c jej tym samym autorski profil. Sanocka wystawa jest najwi\u0119ksz\u0105 retrospektyw\u0105 jego tw\u00f3r\u00adczo\u015bci \u2013 pozwala prze\u015bledzi\u0107, jak zmienia\u0142y si\u0119 jej forma i j\u0119zyk na przestrzeni lat.<\/p>\n

Droga tw\u00f3rcza bez regu\u0142
\n<\/strong>Droga artystyczna Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego wymyka si\u0119 wszelkim schematom i stereotypom. Z zawodu architekt, w m\u0142odo\u015bci marz\u0105cy o re\u017cy\u00adserii, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rozpocz\u0105\u0142 od fotografii, kt\u00f3r\u0105 szybko porzuci\u0142, szukaj\u0105c nowych, bardziej ade\u00adkwatnych \u015brodk\u00f3w wypowiedzi artystycznej. Nie\u00adzwykle kreatywny, przeszed\u0142 przez r\u00f3\u017cne etapy tw\u00f3rczych poszukiwa\u0144 \u2013 od awangardy i abstrak\u00adcji, kt\u00f3re wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie kryty\u00adk\u00f3w, po sztuk\u0119 przedstawieniow\u0105. Ostatecznie stworzy\u0142 w\u0142asny, indywidualny j\u0119zyk wypowiedzi plastycznej, pozostaj\u0105cy poza obowi\u0105zuj\u0105cymi trendami. W dojrza\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci malarskiej, kt\u00f3ra jest najbardziej reprezentatywna dla ca\u0142ego dorobku, mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa etapy \u2013 trwaj\u0105cy od ko\u0144ca lat 60. do po\u0142owy lat 80. okres fanta\u00adstyczny oraz figuratywny, obejmuj\u0105cy dwadzie\u00ad\u015bcia ostatnich lat pracy tw\u00f3rczej.
\nTw\u00f3rczo\u015b\u0107 fotograficzna Zdzis\u0142awa Beksi\u0144\u00adskiego, stanowi\u0105ca pewn\u0105 rekompensat\u0119 za porzucenie marze\u0144 o re\u017cyserii, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 kre\u00adatywnym podej\u015bciem i wysokim poziomem. Ju\u017c we wczesnych pracach ujawni\u0142 si\u0119 swoisty spos\u00f3b postrzegania i prze\u017cywania otaczaj\u0105cej rzeczy\u00adwisto\u015bci. Artysta szybko zosta\u0142 zauwa\u017cony jako jeden z najwybitniejszych fotografik\u00f3w awan\u00adgardowych, toruj\u0105cych nowe obszary poszuki\u00adwa\u0144. Z czasem stosowana technika coraz bardziej zacz\u0119\u0142a ogranicza\u0107 jego wyobra\u017ani\u0119. Porzuci\u0142 j\u0105 ca\u0142kowicie z ko\u0144cem lat 50. P\u00f3\u017aniej, jako malarz, niech\u0119tnie podejmowa\u0142 dyskusj\u0119 na temat foto\u00adgrafii, uwa\u017caj\u0105c ten etap za ostatecznie zamkni\u0119ty. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ta \u2013 paradoksalnie \u2013 do dzisiaj budzi ciekawo\u015b\u0107 i zachwyt nie tylko krytyk\u00f3w sztuki.<\/p>\n

Pocz\u0105tki i przestrzenie<\/strong>
\nW otwieraj\u0105cej ekspozycj\u0119 \u201esali sanockiej\u201d obejrze\u0107 mo\u017cna wczesne prace, w kt\u00f3rych artysta nawi\u0105\u00adzuje dialog z nowoczesnymi, awangardowymi tendencjami w sztuce. Wyrazem tego s\u0105 interesu\u00adj\u0105ce realizacje reliefowe i rze\u017abiarskie, wielkofor\u00admatowe rysunki czy unikatowe obrazy malowane na szkle o ekspresyjnym charakterze i wysmako\u00adwanej gamie barwnej. Prezentacj\u0119 prac powsta\u0142ych jeszcze w Sanoku wzbogacaj\u0105 zestawy archiwal\u00adnych rodzinnych zdj\u0119\u0107.
\nWyrazistym akcentem ekspozycji jest wiernie odtworzona, zrekonstruowana z oryginalnych przedmiot\u00f3w i sprz\u0119t\u00f3w pracownia warszaw\u00adska. Widz wprowadzony w przestrze\u0144, w kt\u00f3rej powstawa\u0142y dojrza\u0142e dzie\u0142a malarskie, ma mo\u017c\u00adliwo\u015b\u0107 bezpo\u015bredniego wnikni\u0119cia w intymny, codzienny \u015bwiat Mistrza, jego spos\u00f3b my\u015blenia i proces tworzenia. Autentyczna, pochlapana farb\u0105 sztaluga wyznacza w spos\u00f3b symboliczny \u201e\u015brodek \u015bwiata\u201d artysty \u2013 miejsce, w kt\u00f3rym talent, spoty\u00adkaj\u0105c si\u0119 z pot\u0119g\u0105 wyobra\u017ani, uzyskiwa\u0142 niezwykle sugestywne realizacje plastyczne.<\/p>\n

\"\"

Wystawa ponad 200 obraz\u00f3w Beksi\u0144skiego, od wczesnych dzie\u0142 po ostatni obraz z 2005 roku fot. Dariusz Szuwalski<\/p><\/div>\n

Tw\u00f3rcze przemiany Beksi\u0144skiego <\/strong>
\nW kolejnej sali mo\u017cna zobaczy\u0107 prace wykonane w r\u00f3\u017cnych technikach artystycznych, stanowi\u0105\u00adcych \u015bwiadectwo bezustannego doskonalenia warsztatu, poszukiwania wci\u0105\u017c nowych, autono\u00admicznych \u015brodk\u00f3w wyrazu. Owocem tego procesu s\u0105 dziesi\u0105tki szkic\u00f3w, rysunk\u00f3w i grafik z r\u00f3\u017cnych etap\u00f3w tw\u00f3rczo\u00ad\u015bci, umieszczone w szufladach ga\u00adblot. To czas eksperyment\u00f3w, na\u00adwi\u0105zywania do nowoczesnych nurt\u00f3w w sztuce. Pod wp\u0142ywem inspiracji sztuk\u0105 Pabla Picassa czy Paula Klee figura ludzka podlega geometrycznym uproszczeniom. W po\u0142owie lat 60. powsta\u0142y rysun\u00adki, clich\u00e9-verre <\/em>(z fr. \u201eklisza szkla\u00adna\u201d, technika \u0142\u0105cz\u0105ca grafik\u0119 i foto\u00adgrafi\u0119) i obrazy olejne ukazuj\u0105ce zniekszta\u0142cone, skr\u0119powane posta\u00adcie o cia\u0142ach pokrytych pozszywa\u00adn\u0105 sk\u00f3r\u0105 i warstwami blizn; posta\u00adcie, kt\u00f3rych wymiar cielesny zostaje zdeformowany w spos\u00f3b drastyczny.
\nWarto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na prace komputerowe, kt\u00f3re s\u0105 efektem tw\u00f3rczo\u015bci pe\u0142nej pasji i zaanga\u017cowania, wci\u0105\u017c d\u0105\u017c\u0105cej do wyra\u017cenia w dramatycznych i niepokoj\u0105cych wizjach swoi\u015bcie poj\u0119tego pi\u0119kna. Fotomon\u00adta\u017ce komputerowe z ko\u0144ca lat 90. nawi\u0105zuj\u0105 do uprawianej w latach 50. fotografii artystycznej. Tworz\u0105c nowe kompozycje, artysta korzysta\u0142 z w\u0142asnych lub cudzych zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re poddawa\u0142 fragmentaryzacji, deformacji i multiplikacji.
\nNajwa\u017cniejszym elementem ekspozycji, stano\u00adwi\u0105cym ukoronowanie wcze\u015bniejszych poszu\u00adkiwa\u0144, s\u0105 dwie sale zlokalizowane na ni\u017cszych kondygnacjach, prezentuj\u0105ce dojrza\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 malarsk\u0105 artysty. Koniec lat 60. to czas, kiedy dia\u00adlog Beksi\u0144skiego z nurtami sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej milknie ca\u0142kowicie. Artysta porzuca w malarstwie eksperyment z form\u0105. Nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na trendy, sk\u0142ania si\u0119 ku malarstwu minionych epok. Zdecy\u00addowanie od\u017cegnuje si\u0119 od przypisywania swoim wyobra\u017ceniom ukrytych tre\u015bci, wielokrotnie pod\u00adkre\u015blaj\u0105c, \u017ce znaczenie jest dla niego bez znaczenia<\/em>.<\/p>\n

Autoportrety niepokoju <\/strong>
\nTematyka prac wci\u0105\u017c oscyluje wok\u00f3\u0142 cz\u0142owieka. Na pytanie kim s\u0105 postacie na jego obrazach, arty\u00adsta odpowiada: To nie s\u0105 konkretne istoty. Je\u015bli ju\u017c mia\u0142bym mo\u017cliwie zwi\u0119\u017ale odpowiedzie\u0107 na py\u00adtanie, to te istoty s\u0105 mn\u0105. Nie umiem wyj\u015b\u0107 poza swego rodzaju autoportrety<\/em>. Poprzez te dzie\u0142a ar\u00adtysta najpe\u0142niej wyra\u017ca\u0142 dr\u0119cz\u0105ce go l\u0119ki i niepo\u00adkoje, tworz\u0105c wizje, kt\u00f3re w spos\u00f3b niewymuszo\u00adny narzuca\u0142y si\u0119 wyobra\u017ani. Ostatnie dwadzie\u015bcia lat tw\u00f3rczo\u015bci przynosi wyra\u017an\u0105 przemian\u0119 w kszta\u0142towaniu formy. Fantastyczno-realistycz\u00adne wizje zostaj\u0105 zredukowane do sylwetowo przedstawionych, zdeformowanych postaci b\u0105d\u017a fantastycznej architektury. Krzy\u017c, kt\u00f3ry dot\u0105d by\u0142 przewa\u017cnie jednym z wielu rekwizyt\u00f3w, teraz sta\u00adnowi g\u0142\u00f3wny motyw kompozycji. Obrazy kr\u0105\u017c\u0105 coraz bardziej wok\u00f3\u0142 abstrakcji, szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 zostaje wyeliminowana na rzecz syntetyzuj\u0105cej monumentalno\u015bci.<\/p>\n

Ostatni obraz, ostatni znak <\/strong>
\nSzeroki wachlarz dzie\u0142, zar\u00f3wno tych z najbar\u00addziej znanego okresu fantastycznego, jak i z ostat\u00adnich lat tw\u00f3rczo\u015bci, stanowi okazj\u0119 do duchowej w\u0119dr\u00f3wki \u201elabiryntem\u201d niezwyk\u0142ego talentu i nieograniczonej wyobra\u017ani tw\u00f3rcy. Mo\u017cna tu tak\u017ce zobaczy\u0107 dzie\u0142o wyj\u0105tkowe \u2013 ostatni obraz uko\u0144czony w dniu \u015bmierci artysty, kt\u00f3ry stanowi niejako podsumowanie wszystkich wcze\u015bniej\u00adszych do\u015bwiadcze\u0144. Wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 z zamglenia prosta forma przedstawia podziurawion\u0105, podlegaj\u0105c\u0105 destrukcji materi\u0119, kt\u00f3rej fa\u0142dy zakre\u00ad\u015blaj\u0105 kszta\u0142t krzy\u017ca.
\nMy\u015bl o nieustannym rozpadzie, przemijaniu i \u015bmierci jest w sztuce Beksi\u0144skiego nieustannie obecna. Niew\u0105tpliwie jest to tw\u00f3rczo\u015b\u0107, kt\u00f3ra pobu\u00addza wyobra\u017ani\u0119, dotyka g\u0142\u0119boko ukrytych tre\u015bci pod\u015bwiadomo\u015bci, stwarzaj\u0105c okazj\u0119 do zastano\u00adwienia si\u0119 nad fundamentalnymi kwestiami egzy\u00adstencjalnymi \u2013 przemijaniem, sensem ludzkiego istnienia, cierpienia czy \u015bmierci. Pomimo \u017ce dzie\u0142a te czasem niepokoj\u0105, r\u00f3wnocze\u015bnie intryguj\u0105, poru\u00adszaj\u0105 i mocno oddzia\u0142uj\u0105 walorami czysto plastycz\u00adnymi, bo przecie\u017c arty\u015bcie zawsze zale\u017ca\u0142o na \u2013 jak m\u00f3wi\u0142 \u2013 namalowaniu pi\u0119knych obraz\u00f3w<\/em>.<\/p>\n

Tekst <\/em>Dorota Szomko-Os\u0119kowska<\/strong>
\nAbsolwentka filozofii i historii sztuki. Kustoszka w Dziale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Muzeum Historycznego w Sanoku. Badaczka tw\u00f3rczo\u015bci Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego. Zainteresowania: sztuki plastyczne, szk\u0142o artystyczne, muzyka, podr\u00f3\u017ce.<\/p>\n

\"\"

AG76, 1976 rok<\/p><\/div>\n

\"\"

R8, 2004 rok<\/p><\/div>\n

\"\"

AF76, 1976 rok<\/p><\/div>\n

\"\"

R4, 1996 rok<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zdzis\u0142aw Beksi\u0144ski w sanockiej pracowni, 1966 rok fot. archiwum Muzeum Historyczne w Sanoku Ekspozycja w sanockim Muzeum Historycznym prezentuje oko\u0142o 600 prac jednego z najbardziej intryguj\u0105cych polskich artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Ukazuj\u0105c bogactwo i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tw\u00f3rczo\u015bci Zdzi\u00ads\u0142awa Beksi\u0144skiego, pozwala prze\u015bledzi\u0107 wszystkie jej etapy \u2013 od dzieci\u0119cych szkic\u00f3w po ostatni obraz, kt\u00f3ry pozosta\u0142 na sztaludze w dniu \u015bmierci Mistrza. Zwiedzanie rozpoczynamy na poddaszu Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32614,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[95],"tags":[],"class_list":["post-32613","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musisz-zobaczyc","cat-95-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32613"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32621,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32613\/revisions\/32621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}