{"id":32542,"date":"2025-08-11T11:01:06","date_gmt":"2025-08-11T09:01:06","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32542"},"modified":"2025-08-11T11:07:29","modified_gmt":"2025-08-11T09:07:29","slug":"w-sobote-do-soboty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32542","title":{"rendered":"W sobot\u0119 do Soboty"},"content":{"rendered":"

Korzystaj\u0105c z \u0142adnej pogody, w pewn\u0105 sobot\u0119 wybra\u0142em si\u0119 na wycieczk\u0119 do wsi Sobota. Le\u017cy ona w gminie Rokietnica, zaledwie pi\u0119\u0107 kilometr\u00f3w od granicy Poznania, ale nieco na uboczu \u2013 i przez to jest rzadko odwiedzana. A zajrze\u0107 tu warto.<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c sama nazwa wsi jest ciekawa. Zapisano j\u0105 po raz pierwszy w 1367 roku w formie Sobotha<\/em>. Ju\u017c wtedy istnia\u0142 tu ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, gdy\u017c jego proboszcza Szczepana (Stephanusa<\/em>) wyznaczono jako jednego z rozjemc\u00f3w do rozgraniczenia diecezji gnie\u017anie\u0144skiej i pozna\u0144skiej1<\/sup>. Pochodzenie nazwy specjali\u015bci jednoznacznie wywodz\u0105 od dnia odbywania targ\u00f3w2<\/sup>. Musia\u0142a to jednak by\u0107 osada o wiele d\u0142u\u017cszej przesz\u0142o\u015bci ni\u017c ta zapisana na kartach \u017ar\u00f3de\u0142, le\u017ca\u0142a te\u017c na wa\u017cnym trakcie handlowym. \u015awiadcz\u0105 o tym znaleziska archeologiczne z prze\u0142omu XI i XII wieku3<\/sup>. P\u00f3\u017aniej jednak znaczenie targ\u00f3w zmniejszy\u0142o si\u0119 (by\u0107 mo\u017ce trakt zmieni\u0142 przebieg) i osada nie przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 \u2013 jak to by\u0142o gdzie indziej \u2013 w miasto.<\/p>\n

Wie\u015b by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 rycersk\u0105, potem szlacheck\u0105. Opracowanie historyczne zestawia wielu przedstawicieli rodziny Sobockich z wiek\u00f3w XIV\u2013XVI \u2013 najpierw herbu Przosna, potem Wieniawa, w ko\u0144cu Na\u0142\u0119cz \u2013 i zwi\u0105zki mi\u0119dzy nimi. Do w\u0142a\u015bcicieli Soboty nale\u017ca\u0142y te\u017c okoliczne miejscowo\u015bci, m.in. Gol\u0119czewo, Kiekrz, Nieczajna, Objezierze, Paw\u0142owice, Ziel\u0105tkowo, Z\u0142otkowo. P\u00f3\u017aniej do\u015b\u0107 cz\u0119sto maj\u0105tek tutejszy przechodzi\u0142 w r\u0119ce kolejnych posiadaczy5<\/sup>.<\/p>\n

\"\"<\/a>

P\u00f3\u017anorenesansowy nagrobek Anny i Dobrogosta Sobockich<\/p><\/div>\n

Obecnie jest to niezbyt du\u017ca wie\u015b, a jej zabudowania roz\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na \u0142agodnym, wschodnim stoku doliny Samicy Kierskiej (to niezbyt du\u017cy lewy dop\u0142yw Warty, wyp\u0142ywaj\u0105cy w Poznaniu-Krzy\u017cownikach). Jak na podmiejskie okolice, dolina jest ma\u0142o zdegradowana, a na p\u00f3\u0142noc od Soboty obj\u0119to j\u0105 obszarem chronionego krajobrazu6<\/sup>. G\u0142\u00f3wna droga z Rokietnicy do Z\u0142otkowa po przekroczeniu rzeczki wznosi si\u0119 nieco i stanowi o\u015b rozplanowania wsi. Jak we wszystkich podpozna\u0144skich miejscowo\u015bciach, stare zabudowania ust\u0119puj\u0105 miejsca wielu nowym domom, kt\u00f3rych charakter \u015bwiadczy o tym, \u017ce Sobota przestaje mie\u0107 charakter osady wiejskiej na rzecz miejsca zamieszkania ludno\u015bci nierolniczej. Spis zabytk\u00f3w nie odnotowuje tu \u017cadnych godnych uwagi dom\u00f3w; ujmuje tylko dwa zespo\u0142y: ko\u015bcielny i dworski7<\/sup>.<\/p>\n

Przypuszcza si\u0119, \u017ce fundacj\u0119 tutejszego ko\u015bcio\u0142a parafialnego Narodzenia NMP zawdzi\u0119czamy Janowi II Na\u0142\u0119czowi, biskupowi pozna\u0144skiemu w latach 1286\u20131297. Pierwsza \u015bwi\u0105tynia by\u0142a drewniana, podobnie jak kolejna z 1426 roku8<\/sup>. Istniej\u0105c\u0105 do dzi\u015b budowl\u0119 p\u00f3\u017anogotyck\u0105 wzniesiono w latach oko\u0142o 1510\u20131517 staraniem Jana Sobockiego, kt\u00f3ry by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem wsi, ale zarazem tutejszym proboszczem i kanonikiem katedry w Poznaniu. By\u0142a ona gruntownie restaurowana w latach 1780, 1894 i 1975\u20131981, ale mimo otynkowania zachowa\u0142a stylow\u0105 bry\u0142\u0119 jednonawowej \u015bwi\u0105tyni wiejskiej typu salowego. Jedynie fasad\u0119 od strony zachodniej wie\u0144czy szczyt typowy dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w barokowych9<\/sup>.<\/p>\n

Warto wej\u015b\u0107 do \u015brodka \u015bwi\u0105tyni. Wyposa\u017cenie wn\u0119trza jest skromne, neogotyckie z pocz\u0105tku XX wieku, ale zachowa\u0142o si\u0119 troch\u0119 pami\u0105tek z dawniejszych czas\u00f3w. \u0141uk t\u0119czowy mi\u0119dzy naw\u0105 i prezbiterium ma ostro\u0142ukowy, gotycki wykr\u00f3j. Starym zwyczajem umieszczono w nim profilowan\u0105 belk\u0119, ale krucyfiks na belce jest ju\u017c barokowy. Prezbiterium nakrywa oryginalne sklepienie gwia\u017adziste, zachowa\u0142 si\u0119 te\u017c p\u00f3\u017anogotycki portal z prezbiterium do zakrystii. Na \u015bcianach prezbiterium znajduj\u0105 si\u0119 zas\u0142uguj\u0105ce na uwag\u0119 p\u00f3\u017anorenesansowe nagrobki, wykonane z piaskowca w drugiej po\u0142owie XVI wieku. S\u0105 to p\u0142yty Miko\u0142aja Sobockiego i jego \u017cony Katarzyny ze Sp\u0142awskich (po prawej) oraz bogato dekorowany pi\u0119trowy nagrobek Anny z Kierskich i Dobrogosta Sobockich (z lewej).<\/p>\n

Obraz Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym, jak si\u0119 szacuje, zosta\u0142 wykonany prawdopodobnie w 1594 roku. Uwa\u017cany jest za \u201e\u0142askami s\u0142yn\u0105cy\u201d (w XIX wieku okre\u015blano, \u017ce kult istnieje tu od niepami\u0119tnych czas\u00f3w<\/em>), a \u015bwi\u0105tynia w Sobocie zosta\u0142a sanktuarium maryjnym10<\/sup>.<\/p>\n

Inne pami\u0105tki znale\u017a\u0107 mo\u017cna na zewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a. W \u015bcian\u0119 p\u00f3\u0142nocn\u0105 wmurowane s\u0105 cztery kamienne epitafia z drugiej po\u0142owy XIX i pocz\u0105tku XX wieku. Na \u015bcianie prezbiterium zachowa\u0142a si\u0119 \u017celiwna tablica z 1883 roku, upami\u0119tniaj\u0105ca dwusetn\u0105 rocznic\u0119 odsieczy wiede\u0144skiej; tablice takie, ufundowane ze sk\u0142adek Polak\u00f3w, mia\u0142y szerzy\u0107 patriotyzm i umacnia\u0107 ducha narodowego. Przy \u015bcianie ko\u015bcio\u0142a zachowa\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017anoklasycystyczny nagrobek z oko\u0142o 1833 roku, po\u015bwi\u0119cony Ignacemu \u0141aszkowskiemu, w\u0142a\u015bcicielowi wsi. Ma charakterystyczn\u0105 dla \u00f3wczesnych, romantycznych czas\u00f3w form\u0119 kamiennej kolumny, o kt\u00f3r\u0105 wspiera si\u0119 figura p\u0142acz\u0105cej kobiety. Ciekawa jest te\u017c barokowa dzwonnica, wybudowana w drugiej po\u0142owie XVIII wieku z fundacji Ksawerego Moraczewskiego \u2013 arkadowa na sze\u015bciu p\u0119katych kolumnach, d\u017awigaj\u0105cych sze\u015bciospadowy dach kryty dach\u00f3wkami typu mnich-mniszka. Z tego czasu pochodzi zapewne r\u00f3wnie\u017c ceglano-kamienne ogrodzenie ko\u015bcio\u0142a, z bram\u0105 przejazdow\u0105 i furtk\u0105 od strony zachodniej.<\/p>\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na stoj\u0105c\u0105 tu\u017c obok ko\u015bcio\u0142a plebani\u0119. Pochodzi ona z pocz\u0105tku XIX wieku, a pod tynkiem kryje drewnian\u0105 konstrukcj\u0119 szkieletow\u0105 wype\u0142nion\u0105 glin\u0105 i ceg\u0142ami. Dach nacz\u00f3\u0142kowy z okienkiem powiekowym i wg\u0142\u0119bny portyk z dwiema kolumienkami nadaj\u0105 budynkowi stylowy charakter.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a zachowa\u0142o w du\u017cej mierze gotycki charakter<\/p><\/div>\n

Po wschodniej stronie ko\u015bcio\u0142a, w najwy\u017cej po\u0142o\u017conej cz\u0119\u015bci wsi, wznosi si\u0119 murowany dw\u00f3r11<\/sup>. Postawi\u0142 go w 1809 roku wspomniany ju\u017c Ignacy \u0141aszkowski. Jest to obszerna, wyd\u0142u\u017cona budowla parterowa, nakryta dachem nacz\u00f3\u0142kowym. Od wschodu znajduje si\u0119 g\u0142\u00f3wne wej\u015bcie do niej, ozdobione herbami w\u0142a\u015bcicieli (p\u00f3\u017aniejszych \u2013 Dryja Modlibowskich i Pomian Dziembowskich) w tr\u00f3jk\u0105tnym tympanonie nad wej\u015bciem. Przy tylnej fasadzie po 1912 roku dostawiono kryt\u0105 werand\u0119 z tarasem u g\u00f3ry. Wok\u00f3\u0142 rozci\u0105ga si\u0119 niedu\u017cy park o powierzchni 1,48 ha, za\u0142o\u017cony wed\u0142ug rejestru w XIX wieku12<\/sup>, by\u0107 mo\u017ce bezpo\u015brednio po wzniesieniu dworu.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Klasycystyczny nagrobek Ignacego \u0141aszkowskiego<\/p><\/div>\n

Dw\u00f3r jest nie\u017ale utrzymany, czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o znajduj\u0105cym si\u0119 jeszcze dalej na wsch\u00f3d folwarku. Jego zabudowania, wzniesione z du\u017cym udzia\u0142em kamieni polnych, z kt\u00f3rych najstarsze pochodz\u0105 z 1869 roku, s\u0105 dzi\u015b cz\u0119\u015bciowo opuszczone i w cz\u0119\u015bci zrujnowane. W czasach PRL gospodarowa\u0142o tu Przedsi\u0119biorstwo PGR z Objezierza. Jeszcze dalej na wsch\u00f3d wybudowano du\u017cy zak\u0142ad produkuj\u0105cy cementow\u0105 kostk\u0119 brukow\u0105.<\/p>\n

Walory Soboty s\u0105 znane od dawna, bo wspomina\u0142y o niej ju\u017c przewodniki sprzed wielu lat. Ci\u0105gle jednak jest to wie\u015b rzadko odwiedzana \u2013 by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce nie le\u017cy przy kt\u00f3rej\u015b z ruchliwych tras wylotowych z Poznania.<\/p>\n

Pawe\u0142 Anders
\n<\/em><\/strong>Regionalista, krajoznawca, autor publikacji o Wielkopolsce i przewodnik\u00f3w turystycznych, Cz\u0142onek Honorowy PTTK.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. S\u0142ownik historyczno-geograficzny wojew\u00f3dztwa pozna\u0144skiego w \u015bredniowieczu<\/em>, pod red. T. Jurka, cz. IV z. 3, Pozna\u0144 2005, s. 582.<\/li>\n
  2. Podlawska, Nazwy miejscowe z terenu XVI-wiecznego wojew\u00f3dztwa pozna\u0144skiego<\/em>, cz. 2, S\u0142upsk 1990, s. 281.<\/li>\n
  3. Hensel, Z. Hilczer-Kurnatowska, Studia i materia\u0142y do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej<\/em>, t. VI, Wroc\u0142aw 1987, s. 189-190.<\/li>\n
  4. S\u0142ownik historyczno-geograficzny<\/em>, s. 575-582.<\/li>\n
  5. Pieprzyk, Miasta i gminy wojew\u00f3dztwa pozna\u0144skiego<\/em>, Pozna\u0144 1978, s. 263.<\/li>\n
  6. Atlas turystyczno-drogowy 1:75 000<\/em>, Pozna\u0144 2007, arkusze 41 i 54.<\/li>\n
  7. Zabytki architektury i budownictwa w Polsce<\/em>, t. 32 cz. 2: Wojew\u00f3dztwo pozna\u0144skie<\/em>, Warszawa 1998, s. 569-570.<\/li>\n
  8. Nowacki, Dzieje archidiecezji pozna\u0144skiej<\/em>, t. II, Pozna\u0144 1964, s. 375.<\/li>\n
  9. Katalog zabytk\u00f3w sztuki w Polsce<\/em>, t. V z. 20: Dawny powiat pozna\u0144ski<\/em>, Warszawa 1977, s. 42-44.<\/li>\n
  10. W. Zaleski, Sanktuaria polskie<\/em>, Warszawa 1988, s. 304.<\/li>\n
  11. Libicki, P. Libicki, Dwory i pa\u0142ace wiejskie w Wielkopolsce<\/em>, Pozna\u0144 2003, s. 353.<\/li>\n
  12. Parki i ogrody zabytkowe w Polsce<\/em>, Warszawa 1992, s. 234; H. Szafran, Miasto Pozna\u0144 i okolica<\/em>, Pozna\u0144 1959, s. 323-324.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Korzystaj\u0105c z \u0142adnej pogody, w pewn\u0105 sobot\u0119 wybra\u0142em si\u0119 na wycieczk\u0119 do wsi Sobota. Le\u017cy ona w gminie Rokietnica, zaledwie pi\u0119\u0107 kilometr\u00f3w od granicy Poznania, ale nieco na uboczu \u2013 i przez to jest rzadko odwiedzana. A zajrze\u0107 tu warto. Ju\u017c sama nazwa wsi jest ciekawa. Zapisano j\u0105 po raz pierwszy w 1367 roku w formie Sobotha. Ju\u017c wtedy istnia\u0142 Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-32542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-to-polska-wlasnie","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32542"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32550,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32542\/revisions\/32550"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}