{"id":32327,"date":"2025-06-24T13:27:23","date_gmt":"2025-06-24T11:27:23","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32327"},"modified":"2025-06-24T13:27:23","modified_gmt":"2025-06-24T11:27:23","slug":"zielony-domek-pelen-wspomnien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32327","title":{"rendered":"Zielony Domek pe\u0142en wspomnie\u0144"},"content":{"rendered":"

Ustrzyki G\u00f3rne to niekwestionowane centrum turystyki g\u00f3rskiej w Bieszczadach. Tylko one pozosta\u0142y nam ze wspania\u0142ych przedwojen\u00adnych Karpat Wschodnich. Jednym z ciekawszych obiekt\u00f3w tej miejscowo\u015bci jest niepozorny, ma\u0142y budynek, tzw. Zielony Domek, wci\u015bni\u0119ty pomi\u0119\u00addzy kompleks turystyczny Hotelu G\u00f3rskiego a kemping PTTK. <\/strong><\/p>\n

Bieszczadzki O\u015brodek Historii Turystyki G\u00f3rskiej \u201eZielony Domek\u201d \u2013 bo tak brzmi jego pe\u0142na nazwa \u2013 funkcjonuje od ponad trzydziestu lat. Inicjatorem jego powo\u0142ania by\u0142 Edward Moska\u0142a, kt\u00f3ry do \u015bmierci w 1995 roku by\u0142 osobi\u015bcie zaanga\u017cowany w jego rozw\u00f3j. Cho\u0107 z nazwy jest to o\u015brodek biesz\u00adczadzki, to ze wzgl\u0119du na uwarunkowania histo\u00adryczne tego regionu du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119\u00adcona jest obszarom po\u0142o\u017conym na wsch\u00f3d od obecnej granicy polsko-ukrai\u0144skiej. Tradycje tury\u00adstyczne Karpat Wschodnich w przedwojennej Pol\u00adsce mia\u0142y interesuj\u0105c\u0105 histori\u0119, praktycznie r\u00f3w\u00adnorz\u0119dn\u0105 z Beskidami Zachodnimi i Tatrami.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablica po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci
Edwarda Moska\u0142y<\/p><\/div>\n

O turystyce na Kresach Wschodnich<\/strong>
\nRozw\u00f3j turystyki w pasmach Czarnohory, Gorga\u00adn\u00f3w i Bieszczad\u00f3w Wschodnich prezentowany jest w tzw. Izbie Wschodniej. To jednocze\u015bnie sala tradycji turystycznych, kt\u00f3re zosta\u0142y przerwane wraz z wybuchem wojny w 1939 roku. Jej zada\u00adniem jest przedstawienie osi\u0105gni\u0119\u0107 polskich orga\u00adnizacji turystycznych na Kresach Wschodnich w zagospodarowaniu obszar\u00f3w g\u00f3rskich oraz ukazanie r\u00f3\u017cnych form dzia\u0142alno\u015bci i zaintereso\u00adwa\u0144 ich cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n

Obszar, jaki obejmuje ta cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji, przed\u00adstawiaj\u0105 dwie mapy: wojskowa z czas\u00f3w austriac\u00adkich, obejmuj\u0105ca Galicj\u0119 Wschodni\u0105 i teren Zakar\u00adpacia, oraz druga \u2013 ukazuj\u0105ca zagospodarowanie turystyczne Karpat Wschodnich wed\u0142ug stanu na 1939 rok. W kolejnych gablotach umieszczono dokumenty pochodz\u0105ce z Oddzia\u0142\u00f3w Polskiego Towarzystwa Tatrza\u0144skiego we Lwowie, Stanis\u0142a\u00adwowie, Ko\u0142omyi i Sanoku.<\/p>\n

Nast\u0119pny fragment ekspozycji to tzw. k\u0105cik huculski, w kt\u00f3rym zgromadzono materia\u0142y etno\u00adgraficzne z Huculszczyzny. Do najciekawszych pami\u0105tek nale\u017c\u0105: oryginalne przedwojenne kilimy, elementy stroj\u00f3w oraz bogato zdobione narz\u0119dzia codziennego u\u017cytku. Najbardziej warto\u015bciowym eksponatem jest inkrustowana bartka (toporek huculski), podarowana gen. Kordianowi Zamor\u00adskiemu przez Hucu\u0142\u00f3w z \u017babiego (obecnie Wercho\u00adwyna). Ekspozycj\u0119 huculsk\u0105 uzupe\u0142niaj\u0105 fotografie przedstawiaj\u0105ce dawn\u0105 wie\u015b huculsk\u0105, jej miesz\u00adka\u0144c\u00f3w oraz stare foldery reklamuj\u0105ce pi\u0119kno Huculszczyzny i zach\u0119caj\u0105ce do jej odwiedzania.<\/p>\n

\"\"<\/a>

K\u0105cik huculski w Izbie Wschodniej<\/p><\/div>\n

Fotografie, mapy, biografie <\/strong>
\nDruga strona Izby Wschodniej to przede wszystkim gabloty z wydawnictwami i plansze fotograficzno\u00ad-tekstowe, obrazuj\u0105ce g\u0142\u00f3wne grupy g\u00f3rskie Karpat Wschodnich \u2013 od Bieszczad\u00f3w po Czarnohor\u0119. W\u015br\u00f3d autor\u00f3w fotografii wymieni\u0107 nale\u017cy Zyg\u00admunta Klemensiewicza, Adama Lenkiewicza, Tade\u00adusza Dohnalika i Stanis\u0142awa Jaroszy\u0144skiego. Zdj\u0119cia ukazuj\u0105 pi\u0119kno przyrody, sposoby uprawiania tury\u00adstyki letniej i zimowej, obiekty turystyczne i sakral\u00adne z tego terenu oraz przyk\u0142ady budownictwa ludo\u00adwego. Znajduj\u0105 si\u0119 tu tak\u017ce podstawowe informacje dotycz\u0105ce Polskiego Towarzystwa Tatrza\u0144skiego, Akademickiego Klubu Turystycznego oraz Karpac\u00adkiego Towarzystwa Narciarzy z siedzib\u0105 we Lwowie. W gablotach zaprezentowano foldery, mapy i prze\u00adwodniki z okresu mi\u0119dzywojennego. W g\u00f3rnej cz\u0119\u00ad\u015bci ekspozycji znajduj\u0105 si\u0119 przedwojenne mapy wy\u00addawane przez Wojskowy Instytut Geograficzny (tzw. WIG-\u00f3wki). W izbie umieszczono r\u00f3wnie\u017c fo\u00adtografie nieistniej\u0105cych dzi\u015b schronisk g\u00f3rskich w Karpatach Wschodnich.<\/p>\n

W powojennych Bieszczadach <\/strong>
\nDruga sala po\u015bwi\u0119cona jest g\u0142\u00f3wnie turystyce powojennych Bieszczad\u00f3w, czyli w praktyce Biesz\u00adczadom Zachodnim od lat 50. Ekspozycja w tej izbie ma charakter wielow\u0105tkowy. Jej g\u0142\u00f3wnym celem jest ukazanie rozwoju turystyki w Bieszcza\u00addach po II wojnie \u015bwiatowej, w obecnych grani\u00adcach Polski. Przedstawiono tu wydawnictwa zwi\u0105zane z regionem (w tym pierwsze powojenne przewodniki po Bieszczadach Mieczys\u0142awa Or\u0142o\u00adwicza i W\u0142adys\u0142awa Krygowskiego), mapy tury\u00adstyczne, m.in. pierwsz\u0105 dopuszczon\u0105 do obrotu map\u0119 grzbietow\u0105 Bieszczad\u00f3w, wydan\u0105 przez KTG ZG PTTK, wydawnictwa zwarte, foldery itp. Przed\u00adstawiono tak\u017ce rozw\u00f3j bazy turystycznej, pocz\u0105w\u00adszy od pierwszego schroniska PTTK w Ustrzykach G\u00f3rnych. Pokazano r\u00f3wnie\u017c histori\u0119 budowy pierwszej w Bieszczadach bac\u00f3wki w Jaworzcu. Z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 t\u0105 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana jest posta\u0107 Edwarda Moska\u0142y. Jego podobizna z repro\u00addukcjami tablic pami\u0105tkowych oraz mottem wskazuj\u0105cym na cel powstawania O\u015brodk\u00f3w Kul\u00adtury i Historii Turystyki G\u00f3rskiej, znajduje si\u0119 po prawej stronie od wej\u015bcia. Ten fragment wystawy przedstawia te\u017c inne zas\u0142u\u017cone osoby \u2013 Ignacego Zatwarnickiego z Sanoka czy Wojciecha Stankie\u00adwicza z Poznania. Jest to tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona utraconym judaikom i bieszczadzkim cerkwiom. Uzupe\u0142nieniem tego tematu jest zbi\u00f3r miniatur obiekt\u00f3w sakralnych pogranicza polsko-s\u0142owac\u00adkiego. Pomys\u0142odawc\u0105 i wykonawc\u0105 ekspozycji jest by\u0142y kustosz, a obecnie jeden z g\u0142\u00f3wnych prze\u00adwodnik\u00f3w po o\u015brodku, Adam Kucharski, kt\u00f3ry pasjonuje si\u0119 modelarstwem. Jego makiety, wyko\u00adnane z kartonu w skali 1:120 lub 1:150, przedsta\u00adwiaj\u0105 najcenniejsze cerkwie wschodniej S\u0142owacji oraz po\u0142udniowo-wschodniej Polski, a tak\u017ce syna\u00adgog\u0119 z Przemy\u015bla i cerkiew w Gutach (Czechy).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Miniatura Cerkwi \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Ladomirovej, S\u0142owacja<\/p><\/div>\n

Ciekawostk\u0105 jest ozalidowa mapa Bieszcza\u00add\u00f3w, na kt\u00f3rej Edward Moska\u0142a zaznaczy\u0142 swoje powojenne w\u0119dr\u00f3wki po tym regionie, zwi\u0105zane ze znakowaniem G\u0142\u00f3wnego Szlaku Beskidzkiego wsp\u00f3lnie z W\u0142adys\u0142awem Krygowskim. Najwa\u017c\u00adniejszym eksponatem tej cz\u0119\u015bci ekspozycji jest krzy\u017c cerkiewny z tutejszej \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3ra zosta\u0142a spalona w 1947 roku. Uzupe\u0142nieniem tej sali jest nie\u00adwielka ekspozycja przyrodnicza oraz wzbudzaj\u0105ce zainteresowanie odciski \u0142ap nied\u017awiedzia biesz\u00adczadzkiego.<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Witold Grodzki
\n<\/strong>Kustosz Bieszczadzkiego O\u015brodka Historii Turystyki G\u00f3rskiej \u201eZielony Domek\u201d w Ustrzykach G\u00f3rnych.<\/p>\n

Zielony Domek<\/strong> prowadzi Terenowy Referat Weryfikacyjny GOT, w kt\u00f3rym tury\u015bci mog\u0105 zweryfikowa\u0107 ksi\u0105\u017ceczki GOT i wykupi\u0107 przyznane odznaki. O\u015brodek funkcjonuje w lipcu i sierpniu codziennie w godzinach 15.00\u201319.00, a od maja do pa\u017adziernika pe\u0142nione s\u0105 tak\u017ce weekendowe dy\u017cury. Warto wcze\u015bniej uzgodni\u0107 wizyt\u0119 pod numerem 660-260-228. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje na facebooku oraz pod adresem: https:\/\/www.muzeum.ustrzykigorne.pttk.pl<\/a><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ustrzyki G\u00f3rne to niekwestionowane centrum turystyki g\u00f3rskiej w Bieszczadach. Tylko one pozosta\u0142y nam ze wspania\u0142ych przedwojen\u00adnych Karpat Wschodnich. Jednym z ciekawszych obiekt\u00f3w tej miejscowo\u015bci jest niepozorny, ma\u0142y budynek, tzw. Zielony Domek, wci\u015bni\u0119ty pomi\u0119\u00addzy kompleks turystyczny Hotelu G\u00f3rskiego a kemping PTTK. Bieszczadzki O\u015brodek Historii Turystyki G\u00f3rskiej \u201eZielony Domek\u201d \u2013 bo tak brzmi jego pe\u0142na nazwa \u2013 funkcjonuje od ponad trzydziestu lat. Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[95,9],"tags":[],"class_list":["post-32327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musisz-zobaczyc","category-warto-wiedziec","cat-95-id","cat-9-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32327"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32343,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32327\/revisions\/32343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}