{"id":32287,"date":"2025-06-24T12:59:30","date_gmt":"2025-06-24T10:59:30","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32287"},"modified":"2025-06-24T12:59:30","modified_gmt":"2025-06-24T10:59:30","slug":"swiat-zachowany-w-skansenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32287","title":{"rendered":"\u015awiat zachowany w skansenie"},"content":{"rendered":"

W Sanoku, uroczym miasteczku, cz\u0119sto okre\u015bla\u00adnym jako \u201ebrama do Bieszczad\u00f3w\u201d, znajduje si\u0119 wyj\u0105tkowy skansen, najwi\u0119ksze muzeum na wolnym powietrzu w Polsce. W zgromadzonych w nim obiektach, niczym w tyglu, odzwierciedla si\u0119 ca\u0142a r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i bogactwo kultury, archi\u00adtektury i tradycji lud\u00f3w, zamieszkuj\u0105cych niegdy\u015b ziemie dzisiejszego wojew\u00f3dztwa podkarpackiego. S\u0105 materialnym \u015bwiadectwem ich \u017cycia i dorobku.<\/strong><\/p>\n

Muzeum Budownictwa Ludowego to pierwsze muzeum etnograficzne w Polsce za\u0142o\u017cone po II wojnie \u015bwiatowej. Powsta\u0142o w 1958 roku i od tego czasu systematycznie si\u0119 rozrasta, gromadz\u0105c naj\u00adwi\u0119cej obiekt\u00f3w w kraju. Skansen po\u0142o\u017cony jest malowniczo, na wielkim terenie zielonym, tu\u017c nad Sanem. Prezentuje kultur\u0119 ludow\u0105 pogranicza i przenosi w magiczny \u015bwiat \u0141emk\u00f3w, Bojk\u00f3w, Pog\u00f3rzan, Dolinian, a tak\u017ce \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy niegdy\u015b licznie zamieszkiwali tereny dzisiejszego woje\u00adw\u00f3dztwa podkarpackiego. Zgromadzono tu impo\u00adnuj\u0105c\u0105 kolekcj\u0119 oryginalnych zabudowa\u0144 \u2013 m.in. cerkwi, ko\u015bcio\u0142\u00f3w, dom\u00f3w mieszkalnych, zagr\u00f3d i wiatrak\u00f3w. Jest tutaj tak\u017ce pi\u0119kny dw\u00f3r z zacho\u00adwanymi wn\u0119trzami. Wszystkie budynki zosta\u0142y specjalnie przeniesione z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w woje\u00adw\u00f3dztwa podkarpackiego, by przetrwa\u0142y dla przy\u00adsz\u0142ych pokole\u0144.<\/p>\n

Ponad sto bezcennych obiekt\u00f3w<\/strong>
\nPo\u015br\u00f3d licznych obiekt\u00f3w mo\u017cna zobaczy\u0107 m.in. cerkiew z Rosolina z 1750 roku, m\u0142yn wodny z Woli Komborskiej z XIX wieku, dworek podmiejski Stup\u00adnickich z XIX wieku oraz cha\u0142up\u0119 ze Skorodnego (Bojkowie); chy\u017c\u0119 ze Smolnika z 1925 roku i cerkiew z Ropek z 1801 roku (\u0141emkowie); karczm\u0119 z Lisznej z 1890 roku, dw\u00f3r ze \u015awi\u0119can i wiatrak z Domara\u00addza z 1926 roku (Pog\u00f3rzanie); remiz\u0119 stra\u017cack\u0105 z Lipinek z 1934 roku oraz cha\u0142up\u0119 z Glinnego z 1925 roku (Dolinianie). To zaledwie cz\u0119\u015b\u0107 wspania\u0142ych drewnianych pere\u0142ek, kt\u00f3re czekaj\u0105 na zwie\u00addzaj\u0105cych w sanoc\u00adkim skansenie.
\nObiekty pocho\u00addz\u0105 z XVII\u2013XX wie\u00adku i tworz\u0105 przekr\u00f3j wspania\u0142ej, tradycyj\u00adnej drewnianej ar\u00adchitektury. Na obsza\u00adrze 3800 m kw. zgro\u00admadzono ponad 100 obiekt\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zobaczy\u0107, jak niezwykle zr\u00f3\u017cnico\u00adwane pod wzgl\u0119dem etnicznym, kulturo\u00adwym, architektonicz\u00adnym i religijnym by\u0142y od wiek\u00f3w ziemie dzi\u00adsiejszego wojew\u00f3dz\u00adtwa podkarpackiego. Ka\u017cda grupa etnogra\u00adficzna ma sw\u00f3j sektor, kt\u00f3rego po\u0142o\u017cenie odpowiada ukszta\u0142towaniu tere\u00adnu zamieszkiwanego niegdy\u015b przez dan\u0105 spo\u0142ecz\u00adno\u015b\u0107. Bojkowie i \u0141emkowie zajmuj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rn\u0105, natomiast Pog\u00f3rzanie i Dolinianie \u2013 ni\u017csz\u0105, p\u0142ask\u0105 parti\u0119 skansenu. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nie tylko na architektur\u0119, lecz tak\u017ce na obecne tu zwierz\u0119ta gospodarskie, grz\u0105dki i przydomowe kwiaty, kt\u00f3re dodatkowo oddaj\u0105 klimat dawnych wsi i codzien\u00adnego \u017cycia ich mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Dw\u00f3r ze \u015awi\u0119can w sanockim skansenie
znajduje si\u0119 w sektorze Pog\u00f3rzan zachodnich<\/p><\/div>\n

Czasy \u0141ukasiewicza i galicyjskich miasteczek<\/strong>
\nW\u015br\u00f3d interesuj\u0105cych obiekt\u00f3w uwag\u0119 zwraca synagoga oraz sektor po\u015bwi\u0119cony przemys\u0142owi naftowemu. Nie znalaz\u0142 si\u0119 tu przypadkiem \u2013 to w\u0142a\u015bnie na terenie dzisiejszego wojew\u00f3dztwa pod\u00adkarpackiego, w XIX wieku, rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 wydo\u00adbycie ropy i nast\u0105pi\u0142 rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci Ignacego \u0141ukasiewicza, wybit\u00adnego wynalazcy, farmaceuty i filantropa.
\nOpr\u00f3cz sektor\u00f3w odpowiadaj\u0105cych grupom etno\u00adgraficznym, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na rynek galicyj\u00adski, stanowi\u0105cy wej\u015bcie do \u015bwiata poszczeg\u00f3lnych spo\u0142eczno\u015bci. To niezwyk\u0142a rekonstrukcja dawnego miejskiego rynku, centrum \u017cycia, handlu, spotka\u0144 towarzyskich i rzemios\u0142a, kt\u00f3ra znakomicie oddaje klimat dawnych miasteczek. Przed wej\u015bciem na rynek mo\u017cna zobaczy\u0107 pi\u0119kny deskal Arkadiusza Andrejkowa z projektu \u201eCichy Memoria\u0142\u201d (o mura\u00adlach na drewnianych szopach i stodo\u0142ach tego arty\u00adsty pisali\u015bmy w 3\/21 numerze \u201eTurysty\u201d)<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Sektor naftowy w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku<\/p><\/div>\n

Jagodzianki, palmy i szum Sanu<\/strong>
\nNa terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku regularnie odbywaj\u0105 si\u0119 interesuj\u0105ce wydarzenia kulturalne. Latem kusi zapach \u015bwie\u00ad\u017cych jagodzianek i ciep\u0142ego chleba z piekarni mieszcz\u0105cej si\u0119 w jednym z drewnianych budyn\u00adk\u00f3w za rynkiem galicyjskim. Pi\u0119kn\u0105 tradycj\u0105 jest Niedziela Palmowa \u2013 wtedy mo\u017cna podziwia\u0107 palmy wykonywane z ogromn\u0105 staranno\u015bci\u0105 i kunsztem, prawdziwe ma\u0142e dzie\u0142a sztuki. Latem warto te\u017c wybra\u0107 si\u0119 na sp\u0142yw pontonowy Sanem, by spojrze\u0107 na te malownicze tereny z zupe\u0142nie innej perspektywy. To pi\u0119kne zwie\u0144\u00adczenie wizyty w skansenie \u2013 moment, by si\u0119 wyciszy\u0107 i przy szumie Sanu pomy\u015ble\u0107 o \u015bwiecie dawnych spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re niegdy\u015b zamieszki\u00adwa\u0142y te tereny, tworz\u0105c niezwyk\u0142y tygiel kultu\u00adrowo-religijny. Wizyta w Sanoku pozwala lepiej zrozumie\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wojew\u00f3dztwa podkar\u00adpackiego \u2013 widoczn\u0105 w jego kulturze, architektu\u00adrze, tradycjach, a nawet kulinariach.<\/p>\n

Zanim ruszymy w g\u0142\u0105b Bieszczad\u00f3w, warto odwiedzi\u0107 tak\u017ce okolice skansenu, gdzie kryj\u0105 si\u0119 warte zainteresowania miejsca. Co warto zwiedzi\u0107 w pobli\u017cu Sanoka?<\/p>\n

Ruiny klasztoru Karmelit\u00f3w Bosych w Zag\u00f3rzu
\n<\/strong>Klasztor, malowniczo po\u0142o\u017cony na wzg\u00f3\u00adrzu Mariemont nad dolin\u0105 Os\u0142awy, intry\u00adguje ju\u017c z oddali, mimo \u017ce pozosta\u0142y po nim tylko ruiny. Historia nie oszcz\u0119dza\u0142a tego miejsca.<\/strong><\/p>\n

Nie by\u0142 to zwyk\u0142y klasztor \u2013 pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 warowni obron\u00adnej o du\u017cym znaczeniu strategicznym. To jeden z nielicznych zachowa\u00adnych warownych klasz\u00adtor\u00f3w w Polsce.
\nBudow\u0119 klasztoru rozpocz\u0119to w 1700 roku na polecenie Jana Adama Stadnickiego. Czterna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej wprowadzili si\u0119 tutaj zakon\u00adnicy, a budow\u0119 ca\u0142kowicie zako\u0144czono w 1730 roku. Zesp\u00f3\u0142 klasztorny otoczony by\u0142 pot\u0119\u017cnym, pi\u0119ciometrowym murem. W jego sk\u0142ad wchodzi\u0142y m.in. ko\u015bci\u00f3\u0142, biblioteka, refektarz, foresterium i inne budynki. Poza murami znajdowa\u0142 si\u0119 szpital dla weteran\u00f3w, nad kt\u00f3rymi opiek\u0119 sprawowali zakonnicy.
\nCzasy \u015bwietno\u015bci klasztoru przypadaj\u0105 na okres przed I rozbiorem Polski. Jego obrona w 1772 roku by\u0142a jedn\u0105 z ostatnich bitew konfederacji barskiej. Rozbiory, polityka cesarza J\u00f3zefa II oraz po\u017cary doprowadzi\u0142y do zniszczenia zespo\u0142u klasztor\u00adnego, kt\u00f3ry nigdy ju\u017c nie odzyska\u0142 dawnego bla\u00adsku. Jego ruiny przypominaj\u0105 dzi\u015b o burzliwych dziejach Zag\u00f3rza i regionu. Otoczone s\u0105 pi\u0119knym ogrodem z \u0142awkami, a na jednej z baszt powsta\u0142a platforma widokowa, z kt\u00f3rej roztacza si\u0119 malow\u00adnicza panorama na dolin\u0119 Os\u0142awy i okolice. Dawny budynek foresterium zosta\u0142 gruntownie odrestau\u00adrowany i dzi\u015b mie\u015bci przestrze\u0144 wystawow\u0105 oraz kino VR. Do klasztoru prowadzi urokliwa ul. Klasz\u00adtorna, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej rozmieszczono stacje Drogi Krzy\u017cowej.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Monumentalne ruiny XVIII-wiecznego Klasztoru Karmelit\u00f3w bosych w Zag\u00f3rzu<\/p><\/div>\n

Muzeum Historyczne w Sanoku
\nB\u0119d\u0105c w Sanoku, nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 Muzeum Historycznego, mieszcz\u0105cego si\u0119 w zabytkowym zamku na skarpie nad Sanem.<\/strong><\/p>\n

Sw\u00f3j rozkwit obiekt prze\u017cywa\u0142 w XVI wieku, kiedy na zlecenie kr\u00f3lowej Bony (kt\u00f3ra nigdy tu nie zawita\u0142a) przebudowano go w stylu renesan\u00adsowym. W\u00f3wczas powsta\u0142 m.in. budynek miesz\u00adkalny, \u0142a\u017ania kr\u00f3lewska, studnia i zabudowania gospodarcze. Niestety, czasy zabor\u00f3w i obie wojny \u015bwiatowe nie oszcz\u0119dzi\u0142y zamku. Dzi\u015b jednak zy\u00adska\u0142 drugie \u017cycie \u2013 mie\u015bci si\u0119 tu interesuj\u0105ce mu\u00adzeum, w kt\u00f3rym mo\u017cna obejrze\u0107 ponad 1200 eks\u00adponat\u00f3w z dawnych cerkwi wojew\u00f3dztwa pod\u00adkarpackiego. S\u0105 tu pi\u0119kne ikony, ikonostasy i inne cenne przedmioty pochodz\u0105ce nierzadko z obiek\u00adt\u00f3w ju\u017c nieistniej\u0105cych.
\nSzczeg\u00f3lne miejsce w muzeum zajmuje wystawa po\u015bwi\u0119cona tw\u00f3rczo\u015bci Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego \u2013 wybitnego artysty pochodz\u0105cego z Sanoka, kt\u00f3ry w testamencie przekaza\u0142 swoje dzie\u0142a w\u0142a\u015bnie tej instytucji. Zgromadzono tu a\u017c 600 prac artysty, wizjonera o niezwyk\u0142ej wyobra\u017ani i talencie. Odtwo\u00adrzona zosta\u0142a tak\u017ce warszawska pracownia artysty.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Wystawa prac Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego w Zamku Kr\u00f3lewskim w Sanoku<\/p><\/div>\n

\u015alady dawnej warowni na Sobieniu
\nZachowane do dzisiaj ruiny zamku na g\u00f3rze Sobie\u0144, od kt\u00f3rej i sam obiekt wzi\u0105\u0142 swoj\u0105 nazw\u0119, pozostaj\u0105 niezwykle klimatycznym miejscem i idealnym punktem widokowym na San. <\/strong><\/p>\n

Zachowane do dzisiaj fragmenty dawnego zamku pochodz\u0105 prawdopodobnie z czas\u00f3w Kazi\u00admierza Wielkiego. W\u0142a\u015bciciele tego miejsca \u2013 r\u00f3d Kmit\u00f3w \u2013 nie zago\u015bci\u0142 w zamku na d\u0142ugo. Ju\u017c pod koniec XV wieku przenie\u015bli si\u0119 oni do pobliskiego Leska.
\nZamek pozostaje niezamieszkany od wiek\u00f3w, a jego ocala\u0142e mury wci\u0105\u017c pobudzaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Pomi\u0119dzy ruinami przygotowano taras widokowy, z kt\u00f3rego roztacza si\u0119 malownicza panorama na zakole Sanu, otaczaj\u0105ce je \u0142\u0105ki i pola uprawne. Szczeg\u00f3lnie urokliwie jest tu jesieni\u0105, gdy mury pokrywaj\u0105 kolorowe li\u015bcie, a Sobie\u0144 cz\u0119sto okryty jest mg\u0142ami.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Taras widokowy Zamku Sobie\u0144 na dolin\u0119 Sanu<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Karolina Miller i Piotr Andruszko \u2013 RudeiCzarne Travel Blog
\n<\/strong>Tw\u00f3rcy bloga podr\u00f3\u017cniczego RudeiCzarne Travel Blog. Pochodz\u0105 z Krosna, od 2017 roku mieszkaj\u0105 na s\u0142onecznej Malcie. Autorzy interaktywnych przewodnik\u00f3w po Malcie, Rzymie i wojew\u00f3dztwie podkarpackim. W 2020 roku zdobyli tytu\u0142 Turystycznych Mistrz\u00f3w Bloger\u00f3w jako reprezentanci Podkarpackiego.<\/p>\n

 <\/p>\n

Podkarpacie odczytane na nowo
\n<\/strong>Ksi\u0105\u017cka Podkarpackie do zobaczenia <\/em>to \u015bwiet\u00adna propozycja dla wszystkich, kt\u00f3rzy chc\u0105 od\u00adkrywa\u0107 uroki r\u00f3\u017cnorodno\u015bci regionu i wraca\u0107 tu na kr\u00f3tsze lub d\u0142u\u017csze wycieczki o ka\u017cdej porze roku. Publikacja jest efektem wielolet\u00adniej pracy cenionych i nagradzanych autor\u00f3w, kt\u00f3rzy przez ostatnie lata na nowo poznawa\u00adli Podkarpacie, by stworzy\u0107 przewodnik inny ni\u017c wszystkie. Informacje o ksi\u0105\u017cce (dost\u0119pnej w wersji papierowej i elektronicznej) na stronie https:\/\/podkarpackiedozobaczenia.pl\/<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W Sanoku, uroczym miasteczku, cz\u0119sto okre\u015bla\u00adnym jako \u201ebrama do Bieszczad\u00f3w\u201d, znajduje si\u0119 wyj\u0105tkowy skansen, najwi\u0119ksze muzeum na wolnym powietrzu w Polsce. W zgromadzonych w nim obiektach, niczym w tyglu, odzwierciedla si\u0119 ca\u0142a r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i bogactwo kultury, archi\u00adtektury i tradycji lud\u00f3w, zamieszkuj\u0105cych niegdy\u015b ziemie dzisiejszego wojew\u00f3dztwa podkarpackiego. S\u0105 materialnym \u015bwiadectwem ich \u017cycia i dorobku. Muzeum Budownictwa Ludowego to pierwsze muzeum etnograficzne Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32291,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92,5],"tags":[],"class_list":["post-32287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecamy","category-a-to-polska-wlasnie","cat-92-id","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32307,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32287\/revisions\/32307"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}