{"id":32183,"date":"2025-04-02T10:45:05","date_gmt":"2025-04-02T08:45:05","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32183"},"modified":"2025-04-02T10:45:05","modified_gmt":"2025-04-02T08:45:05","slug":"opowiesci-z-krakowskiego-przedmiescia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32183","title":{"rendered":"Opowie\u015bci z Krakowskiego Przedmie\u015bcia"},"content":{"rendered":"

P\u00f3jd\u017amy na spacer po p\u00f3\u0142nocnym odcinku Traktu Kr\u00f3lewskiego, od przesz\u0142o stu lat reprezentacyjnej arterii stolicy. Wtopmy si\u0119 w t\u0142um turyst\u00f3w, kt\u00f3\u00adrych tu nigdy nie brakuje i poznajmy niezwyk\u0142e historie Krakowskiego Przedmie\u015bcia.<\/strong><\/p>\n

Z mojego rodzinnego Powi\u015bla na \u201esalon War\u00adszawy\u201d najcz\u0119\u015bciej w\u0119druj\u0119 ulic\u0105 Obo\u017an\u0105. Po kilku minutach drogi pod g\u00f3r\u0119 wychodz\u0119 niemal dok\u0142adnie naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca (Krakowskie Przedmie\u015bcie 3). Sp\u00f3jrzmy na jego front i figur\u0119 Chrystusa, kt\u00f3ry d\u017awiga krzy\u017c, a lekko uniesion\u0105 praw\u0105 r\u0119k\u0105 wskazuje niebo. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u0105 poruszaj\u0105ca historia z powstania warszawskiego. We wrze\u015bniu 1944 roku, po eks\u00adplozji Goliat\u00f3w, br\u0105zowa figura upad\u0142a na bruk. Le\u017ca\u0142a na plecach z r\u0119k\u0105 uniesion\u0105 w kierunku z\u0142otego napisu Sursum corda <\/em>(\u201eW g\u00f3r\u0119 serca\u201d), wygrawerowanego na czarnym granitowym cokole. Warszawiacy uznali to za niezwyk\u0142y znak nadziei i otuchy, kt\u00f3rej nie wolno traci\u0107 mimo wojennej zawieruchy.
\nSam ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 \u015bwiadkiem wa\u017cnych uroczysto\u00ad\u015bci pa\u0144stwowych i demonstracji patriotycznych. Chowano tu wybitnych Polak\u00f3w, takich jak ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Kazimierz Czartoryski czy Stanis\u0142aw Ma\u0142a\u00adchowski. Odprawiano r\u00f3wnie\u017c msze pogrzebowe, mi\u0119dzy innymi dla ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego, Stanis\u0142awa Staszica, Stanis\u0142awa Moniuszki oraz Jana Kiepury. W filary wn\u0119trza wmurowano dwa bezcenne skarby: serce Fryderyka Chopina i serce W\u0142adys\u0142awa Reymonta, umieszczone w specjal\u00adnych urnach.<\/p>\n

Sp\u00f3r artyst\u00f3w zako\u0144czony tragedi\u0105
\n<\/strong>Naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a, pod numerem 8, znajdowa\u0142a si\u0119 kiedy\u015b s\u0142ynna restauracja \u201eU Lijewskiego\u201d \u2013 ele\u00adgancki lokal, znany z wy\u015bmienitych win. To w\u0142a\u015bnie tam, w styczniu 1905 roku, dosz\u0142o do dramatycz\u00adnych wydarze\u0144, szeroko opisywanych przez \u00f3wczesn\u0105 pras\u0119. Rze\u017abiarz Xawery Dunikowski \u015bmiertelnie postrzeli\u0142 w g\u0142ow\u0119 malarza Wac\u0142awa Pawliszaka, kt\u00f3ry chcia\u0142 go spoliczkowa\u0107. T\u0142em tra\u00adgedii by\u0142 konflikt mi\u0119dzy Dunikowskim a ura\u017co\u00adnym w swojej dumie i nie do ko\u0144ca poczytalnym Pawliszakiem. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce Dunikowski dzia\u0142a\u0142 w obronie koniecznej, i zwolni\u0142 go z odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Si\u00f3str Wizytek pod wezwaniem Opieki \u015bw. J\u00f3zefa Oblubie\u0144ca Niepokalanej Bogurodzicy Maryi<\/p><\/div>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142, klasztor i organista Chopin
\n<\/strong>Przenie\u015bmy si\u0119 teraz w okolice ko\u015bcio\u0142a i klasztoru si\u00f3str wizytek (Krakowskie Przedmie\u015bcie 34). Zakon ten sprowadzi\u0142a do Polski w 1654 roku kr\u00f3lowa Ludwika Maria Gonzaga, osadzaj\u0105c siostry tu\u017c obok swojej siedziby \u2013 kr\u00f3lewskiej Villa Regia <\/em>(dzisiej\u00adszego Pa\u0142acu Kazimierzowskiego). Wizytki, czyli Zakon Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny (Ordo Visitationis Beatae Mariae Virginis<\/em>), to zgro\u00admadzenie kontemplacyjne o \u015bcis\u0142ej klauzurze. War\u00adszawski klasztor jest najstarszym domem tego zakonu w Polsce.<\/p>\n

Kiedy siostry przenios\u0142y si\u0119 na Nowe Miasto, do sakramentek, ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0105 aka\u00addemick\u0105, a organist\u0105 bywa\u0142 tu w\u00f3wczas licealista Fryderyk Chopin. Zar\u00f3wno ko\u015bci\u00f3\u0142, jak i klasztor to autentyczne zabytki barokowe. W \u015bwi\u0105tyni, w spe\u00adcjalnym puzderku, przechowywane jest serce kr\u00f3lowej Ludwiki Marii Gonzagi \u2013 dobrodziejki zakonu. Znajduje si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c czarne taberna\u00adkulum, niegdy\u015b nale\u017c\u0105ce do kr\u00f3lowej. Natomiast w ogrodzie klasztornym stoi cudem zachowany drewniany budynek (tzw. kalwaria) z 1677 roku.<\/p>\n

S\u0142odka historia Hotelu Europejskiego
\n<\/strong>Zostawmy za sob\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142 i zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na dwa luksusowe hotele: Europejski (Krakowskie Przedmie\u015bcie 13) i nieco m\u0142odszy Bristol (Krakow\u00adskie Przedmie\u015bcie 42\/44). Przed wojn\u0105 w Europej\u00adskim mie\u015bci\u0142a si\u0119 s\u0142ynna cukiernia Lourse\u2019a, za\u0142o\u00ad\u017cona przez szwajcarskiego cukiernika Laurentego Lourse\u2019a. By\u0142o to ekskluzywne miejsce spotka\u0144 warszawskiego \u015bwiata artystycznego. Bywali tu Prus, Sienkiewicz, Reymont oraz liczni politycy.<\/p>\n

Ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce do bia\u0142ej kawy zamawiali s\u0142odko\u015bci, z kt\u00f3rych s\u0142yn\u0119\u0142a firma: ciastka p\u00f3\u0142fran\u00adcuskie, rogaliki z mas\u0105 migda\u0142ow\u0105, napoleonki z francuskiego ciasta z nadzieniem orzechowym i konfitur\u0105 wi\u015bniow\u0105, brioszki dro\u017cd\u017cowe, a mo\u017ce owoce kandyzowane lub lody. Dzi\u015b tak\u017ce mo\u017cemy zajrze\u0107 do Lourse\u2019a, kt\u00f3ry w nowej ods\u0142onie, nawi\u0105zuj\u0105cej do klimatu minio\u00adnej epoki, wci\u0105\u017c oddaje ho\u0142d tradycji cukierniczej. Jako dziecko przychodzi\u0142am do Europejskiego z Tat\u0105, do cukierni mieszcz\u0105cej si\u0119 w lokalu, gdzie dzi\u015b znajduje si\u0119 sklep jednej z luksusowych marek. Siadali\u015bmy przy stoliku i delektowali\u00ad\u015bmy si\u0119 wy\u015bmienitymi ptysiami, babeczkami i bajaderkami.<\/p>\n

Znani go\u015bcie w luksusowym Bristolu
\n<\/strong>Po drugiej stronie Krakowskiego Przedmie\u015bcia sta\u00adn\u0105\u0142 konkurent Europejskiego \u2013 hotel Bristol, kt\u00f3\u00adrego jednym z udzia\u0142owc\u00f3w by\u0142 Ignacy Jan Pade\u00adrewski. Nazwa by\u0142a nawi\u0105zaniem do lorda Bristol, XIX-wiecznego podr\u00f3\u017cnika, kt\u00f3ry zatrzymywa\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w renomowanych hotelach i niejako je promowa\u0142.<\/p>\n

Hotel otwarto w 1901 roku i zaprojektowano z prawdziwym rozmachem, z zastosowaniem naj\u00adnowocze\u015bniejszej techniki. By\u0142y windy (w\u015br\u00f3d nich s\u0142ynna, niestety ju\u017c nieistniej\u0105ca winda kryszta\u00ad\u0142owa, przypominaj\u0105ca bajkow\u0105 karet\u0119 z fotelikami do siedzenia), liczne restauracje, sale bilardowe, a dla wygody go\u015bci na parterze urz\u0105dzono salony fryzjerski i fotograficzny, by\u0142y sklepy, urz\u0105d pocz\u00adtowy oraz kwiaciarnia.<\/p>\n

Mieszkali tu Ignacy Jan Paderewski i Karol Szymanowski, a swoj\u0105 pracowni\u0119 wynajmowa\u0142 Wojciech Kossak. Malarz, do\u015b\u0107 rozrzutny i cz\u0119sto borykaj\u0105cy si\u0119 z brakiem got\u00f3wki, nierzadko p\u0142aci\u0142 za wynajem swoimi obrazami. Z kolei Szymanow\u00adski zajmowa\u0142 apartament, przez kt\u00f3ry przewija\u0142y si\u0119 t\u0142umy go\u015bci. Kompozytor wstawa\u0142 do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano, ale jego znajomi przychodzili wcze\u015bniej, dlatego gospodarz zarz\u0105dzi\u0142 ci\u0105g\u0142e dostawy \u015bniada\u0144 dla przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d s\u0142ynnych go\u015bci hotelu mo\u017cna wymieni\u0107 m.in. Herberta Hoovera, Mari\u0119 Sk\u0142odowsk\u0105-Curie, Jana Kiepur\u0119, Helmuta Kohla, Jacques\u2019a Chiraca, Roberta Kennedy\u2019ego, Jacqueline Kennedy, Marlen\u0119 Dietrich, Naomi Campbell i Micka Jaggera, kt\u00f3ry koniecznie chcia\u0142 spr\u00f3bowa\u0107 pierog\u00f3w z kapust\u0105 i grzybami.<\/p>\n

Kiedy wejdziemy do jednego z pomieszcze\u0144 na parterze, zobaczymy wyj\u0105tkow\u0105 \u015acian\u0119 S\u0142aw \u2013 kolekcj\u0119 hotelowych klamek z wygrawerowanymi nazwiskami najs\u0142ynniejszych go\u015bci, u\u0142o\u017con\u0105 zgod\u00adnie z ci\u0105giem Fibonacciego.<\/p>\n

Niezwyk\u0142e losy w\u0119druj\u0105cego pomnika
\n<\/strong>Mijamy Bristol i zatrzymujemy si\u0119 przed Pa\u0142acem Prezydenckim (Krakowskie Przedmie\u015bcie 46\/48). Dawniej by\u0142 to Pa\u0142ac Namiestnikowski, a jeszcze wcze\u015bniej \u2013 w zale\u017cno\u015bci od w\u0142a\u015bcicieli \u2013 nosi\u0142 nazwy Pa\u0142acu Koniecpolskich, Lubomirskich i Radziwi\u0142\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Przed pa\u0142acem od 1965 roku stoi pomnik ksi\u0119\u00adcia J\u00f3zefa Poniatowskiego. Jego losy, podobnie jak miejsca, w kt\u00f3rych wcze\u015bniej si\u0119 znajdowa\u0142, by\u0142y niezwyk\u0142e. W 1829 roku du\u0144ski rze\u017abiarz Bertel Thorvaldsen zaprezentowa\u0142 gipsowy model pomnika w specjalnie wzniesionej szopie obok sal redutowych na placu Krasi\u0144skich. Projekt nie wzbudzi\u0142 entuzjazmu, za to wywo\u0142a\u0142 d\u0142ug\u0105 i burz\u00adliw\u0105 dyskusj\u0119 na temat znikomego podobie\u0144stwa rze\u017aby do ksi\u0119cia oraz jego niew\u0142a\u015bciwego stroju \u2013 antycznych szat zamiast munduru.<\/p>\n

Ostatecznie pomnik zosta\u0142 zrealizowany, jednak po powstaniu listopadowym w\u0142adze rosyjskie cofn\u0119\u0142y zgod\u0119 na jego ustawienie przed Pa\u0142acem Namiestnikowskim. W rezultacie przewieziono go do twierdzy Modlin. W 1840 roku car Miko\u0142aj I podarowa\u0142 go Iwanowi Paskiewiczowi, namiest\u00adnikowi Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3ry wywi\u00f3z\u0142 rze\u017ab\u0119 do swojej rezydencji w Homlu.<\/p>\n

Do Polski pomnik powr\u00f3ci\u0142 w 1922 roku \u2013 naj\u00adpierw ustawiono go tymczasowo na dziedzi\u0144cu Zamku Kr\u00f3lewskiego, p\u00f3\u017aniej na Placu Saskim. Zosta\u0142 zniszczony niemal ca\u0142kowicie w cza\u00adsie wojny. Zachowa\u0142 si\u0119 jedynie fragment szaty z figury i d\u0142o\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 w Muzeum Powstania Warszawskiego. Po wojnie Kr\u00f3lestwo Danii zdecydowa\u0142o si\u0119 podarowa\u0107 Warszawie pomnik ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego. Nowy odlew rze\u017aby wykonano na podstawie modelu z Muzeum Thorvaldsena w Kopenhadze.<\/p>\n

Tajemnicza intryga kr\u00f3lowej
\n<\/strong>Id\u0105c dalej w kierunku Starego Miasta, mijamy ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia NMP (Krakowskie Przedmie\u00ad\u015bcie 52\/54), dawniej nale\u017c\u0105cy do karmelit\u00f3w bosych. To w\u0142a\u015bnie tutaj, w maju 1665 roku, odby\u0142 si\u0119 tajny \u015blub Marii Kazimiery Zamoyskiej, wdowy po Janie Sobiepanie Zamoyskim, i Jana Sobieskiego, kt\u00f3ry dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wybrany kr\u00f3lem.
\nCa\u0142\u0105 intryg\u0119 przygotowa\u0142a patronka Marysie\u0144ki, kr\u00f3lowa Maria Ludwika Gonzaga. Prawdopodobnie to ona zorganizowa\u0142a w pobliskim Pa\u0142acu Kazimie\u00adrzowskim schadzk\u0119 pani Zamoyskiej (Marysie\u0144ki) z Janem Sobieskim. W trakcie spotkania przy\u0142apa\u0142a kochank\u00f3w i o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce teraz Sobieski musi po\u015blubi\u0107 Marysie\u0144k\u0119 lub ponie\u015b\u0107 \u015bmier\u0107. Jan kocha\u0142 swoj\u0105 wybrank\u0119, wi\u0119c decyzja by\u0142a oczywista. Tak dosz\u0142o do tajnego \u015blubu w ko\u015bciele karmelit\u00f3w, a kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej \u2013 do oficjalnej ceremonii w kaplicy na Zamku Kr\u00f3lewskim.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Neoklasycystyczny pomnik Adama Mickiewicza
zaprojektowany przez Cypriana Godebskiego<\/p><\/div>\n

Do Zamku Kr\u00f3lewskiego mamy jeszcze kawa\u0142ek, a po drodze mijamy kilka interesuj\u0105cych miejsc i obiekt\u00f3w: pomnik Adama Mickiewicza, Pa\u0142ac Wessl\u00f3w, skwer Herberta Hoovera, statu\u0119 Matki Boskiej Passawskiej i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny. Podczas jed\u00adnej w\u0119dr\u00f3wki po Krakowskim Przedmie\u015bciu mo\u017cna przytoczy\u0107 zaledwie kilka opowie\u015bci o zabytkach oraz anegdot o ludziach, kt\u00f3rzy tu mieszkali i two\u00adrzyli wyj\u0105tkowy klimat tego historycznego szlaku. Zapraszam wi\u0119c na kolejne spacery!<\/p>\n

Tekst<\/em> i zdj\u0119cia <\/em>Katarzyna Fagasi\u0144ska
\n<\/strong>Licencjonowany przewodnik miejski po Warszawie, cz\u0142onek Oddzia\u0142u Warszawskiego PTTK. Warszawianka wychowana na Powi\u015blu, zwi\u0105zana ze stolic\u0105 od pokole\u0144. Prowadzi stron\u0119 Magia Warszawy. Z wykszta\u0142cenia lekarz weterynarii, a z pasji przewodniczka po Warszawie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"P\u00f3jd\u017amy na spacer po p\u00f3\u0142nocnym odcinku Traktu Kr\u00f3lewskiego, od przesz\u0142o stu lat reprezentacyjnej arterii stolicy. Wtopmy si\u0119 w t\u0142um turyst\u00f3w, kt\u00f3\u00adrych tu nigdy nie brakuje i poznajmy niezwyk\u0142e historie Krakowskiego Przedmie\u015bcia. Z mojego rodzinnego Powi\u015bla na \u201esalon War\u00adszawy\u201d najcz\u0119\u015bciej w\u0119druj\u0119 ulic\u0105 Obo\u017an\u0105. Po kilku minutach drogi pod g\u00f3r\u0119 wychodz\u0119 niemal dok\u0142adnie naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca (Krakowskie Przedmie\u015bcie 3). Sp\u00f3jrzmy na Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32189,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84,11],"tags":[],"class_list":["post-32183","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poznajemy-szlaki","category-turysta-poleca","cat-84-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32183"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32197,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32183\/revisions\/32197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}