{"id":32087,"date":"2025-03-21T12:16:38","date_gmt":"2025-03-21T10:16:38","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32087"},"modified":"2025-03-21T12:16:38","modified_gmt":"2025-03-21T10:16:38","slug":"miasto-piwem-slawne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=32087","title":{"rendered":"Miasto piwem s\u0142awne"},"content":{"rendered":"

Przez wieki Grodzisk Wielkopolski s\u0142yn\u0105\u0142 z piwa. Pocz\u0105tki tamtejszego piwowarstwa si\u0119gaj\u0105 XVI wieku. Legenda wi\u0105\u017ce tu piwo ze \u015bwi\u0105tobli\u00adwym benedyktynem Bernardem z W\u0105brze\u017ana (1575\u20131603), kt\u00f3ry mia\u0142 sprawi\u0107, \u017ce ze studni na rynku trysn\u0119\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142o bardzo smacznej wody. <\/strong><\/p>\n

Pierwsza wzmianka historyczna o piwie grodzi\u00adskim pochodzi z 1601 roku i dotyczy za\u0142o\u017cenia tutaj cechu mielcarzy i piwowar\u00f3w. Najstarsze \u015bwiadec\u00adtwo o wywozie piwa poza najbli\u017csze okolice miasta zanotowano we Wschowie w 1671 roku. W ci\u0105gu XVII wieku produkcja s\u0142odu i piwa skupi\u0142a si\u0119 w r\u0119\u00adku siedmiu rodzin, w kt\u00f3rych syn dziedziczy\u0142 bro\u00adwar i tajemnic\u0119 warzenia po ojcu. Cech piwowar\u00f3w dyktowa\u0142 ceny, a dla zabezpieczenia si\u0119 przed do\u00adp\u0142ywem obcych ustali\u0142 wpisowe na 600 gulden\u00f3w \u2013 w kwocie sze\u015b\u0107 razy wy\u017cszej ni\u017c do najbardziej ekskluzywnych cech\u00f3w w Poznaniu. W wyniku rozwoju tej bran\u017cy w 1686 roku wydzieli\u0142 si\u0119 odr\u0119b\u00adny cech s\u0142odownik\u00f3w.<\/p>\n

Z czasem piwo grodziskie zyska\u0142o opini\u0119 wytwor\u00adnego napoju, za kt\u00f3ry p\u0142acono trzykrotn\u0105 cen\u0119 zwy\u00adk\u0142ego piwa. W ko\u0144cu XVIII wieku dzia\u0142a\u0142o w Gro\u00addzisku 53 piwowar\u00f3w i 50 gorzelnik\u00f3w, a dziedzina ta przynosi\u0142a w\u0142a\u015bcicielowi jedn\u0105 trzeci\u0105 dochod\u00f3w z miasta. W ci\u0105gu XIX wieku produkcja piwa ogra\u00adniczy\u0142a si\u0119 do kilku browar\u00f3w, wprowadzaj\u0105cych coraz lepsze metody pracy. Rekordow\u0105 wielko\u015b\u0107 produkcji osi\u0105gni\u0119to w 1892 roku: 80 tysi\u0119cy hek\u00adtolitr\u00f3w piwa, kt\u00f3re rozprowadzano na znacznym obszarze. W okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142o ono eksportowane do 37 kraj\u00f3w!<\/p>\n

Poranny trunek restaurator\u00f3w
\n<\/strong>Tradycyjne piwo grodziskie by\u0142o jedynym w Polsce piwem tzw. fermentacji g\u00f3rnej, produkowanym na s\u0142odzie pszennym (a nie stosowanym zwykle j\u0119czmiennym), specjalnie dymionym dymem d\u0119bo\u00adwym lub bukowym. Fermentacja, przebiegaj\u0105ca w otwartych beczkach w temperaturze 16\u201322\u00b0C (wy\u017cszej ni\u017c inne piwa), by\u0142a bardzo kr\u00f3tka (3\u20134 dni), a jej drugi etap przebiega\u0142 w butelkach w le\u017ca\u00adkowni. Nieodfiltrowane dro\u017cd\u017ce wytwarza\u0142y natu\u00adralny dwutlenek w\u0119gla, kt\u00f3ry dawa\u0142 efekt muso\u00adwania piwa (nazywanego z tego powodu \u201epolskim szampanem\u201d). Ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 zawarto\u015b\u0107 alkoholu nazywano je \u017cartobliwie porannym trun\u00adkiem restaurator\u00f3w.<\/p>\n

Specyfika piwa grodziskiego przyczyni\u0142a si\u0119 do spadku zainteresowania nim po II wojnie \u015bwiato\u00adwej. Spo\u017cywa\u0142o si\u0119 je, sch\u0142odzone i ,,uspokojone\u201d, ze specjalnych wysokich kielich\u00f3w (ewentualnie z dodatkiem soku owocowego), a wi\u0119c nie da\u0142o si\u0119 go pi\u0107 prosto z butelki pod \u201ebudk\u0105 z piwem\u201d. Ze wzgl\u0119du na minimaln\u0105 zawarto\u015b\u0107 alkoholu nie mo\u017cna si\u0119 te\u017c by\u0142o nim upoi\u0107. Ze szlachetnego trunku w ci\u0105gu niewielu lat sta\u0142o si\u0119 wi\u0119c napojem lekcewa\u017conym, a nawet pogardzanym. Produk\u00adcja ci\u0105gle spada\u0142a, a\u017c w ko\u0144cu listopada 1993 roku warzenia z\u0142ocistego napoju zaprzestano. Zako\u0144\u00adczy\u0142y te\u017c produkcj\u0119 tutejsze s\u0142odownie.<\/p>\n

Walory grodziskich \u017ar\u00f3de\u0142
\n<\/strong>Nadal jednak Grodzisk Wielkopolski s\u0142yn\u0105\u0142 ze zna\u00adkomitej wody. Nie ma ona \u017cadnych specjalnych w\u0142a\u00ad\u015bciwo\u015bci; jest to zwyk\u0142a woda gruntowa, s\u0142abo zmi\u00adneralizowana, bardzo smaczna, twarda, czysta bakteriologicznie i che\u00admicznie, o du\u017cej kwaso\u00adwo\u015bci i sta\u0142ej, harmonij\u00adnej zawarto\u015bci r\u00f3\u017cnych sk\u0142adnik\u00f3w. Wyst\u0119puje na r\u00f3\u017cnych g\u0142\u0119boko\u00ad\u015bciach pod ca\u0142ym mia\u00adstem. Wysokie walory tutejszych \u017ar\u00f3de\u0142 przy\u00adczyni\u0142y si\u0119 do zlokalizo\u00adwania tu wytw\u00f3rni w\u00f3d mineralnych, kt\u00f3r\u0105 uru\u00adchomiono w 1976 roku. \u201eWoda Grodziska\u201d by\u0142a ceniona, bardzo popu\u00adlarna i ch\u0119tnie kupo\u00adwana. W 2002 roku jej produkcj\u0119 przej\u0119\u0142a firma \u201eHoop\u201d i cho\u0107 butelki tu nadal nape\u0142niano, to przymiotnik \u201egrodziska\u201d znikn\u0105\u0142 z rynku napoj\u00f3w, a w 2017 roku wytw\u00f3rni\u0119 ostatecznie zamkni\u0119to.<\/p>\n

Powr\u00f3ci\u0142o natomiast tutejsze piwo \u2013 ju\u017c nie \u201eGro\u00addziskie\u201d, tylko \u201ez Grodziska\u201d. Wznowi\u0142a jego pro\u00addukcj\u0119 prywatna firma. Wytwarzane jest w kilku smakach i traktowane jako piwo rzemie\u015blnicze (kraftowe).<\/p>\n

\"\"<\/a>

O tradycjach grodziskiego piwowarstwa przypomina studzienka na Starym Rynku z zabytkow\u0105 obudow\u0105 z ko\u0144ca XIX wieku i ustawiona obok niej figura Bernarda z W\u0105brze\u017ana<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Pomnik Antoniego Thuma (1889\u20131951) \u2013 jednej z najbardziej zas\u0142u\u017conych os\u00f3b dla grodziskiego piwowarstwa fot. Bialo-zielony, CC BY-SA 4.0\/Wikimedia Commons<\/p><\/div>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Pawe\u0142 Anders
\n<\/strong>Regionalista, krajoznawca, autor publikacji o Wielkopolsce i przewodnik\u00f3w turystycznych. Cz\u0142onek Honorowy PTTK.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przez wieki Grodzisk Wielkopolski s\u0142yn\u0105\u0142 z piwa. Pocz\u0105tki tamtejszego piwowarstwa si\u0119gaj\u0105 XVI wieku. Legenda wi\u0105\u017ce tu piwo ze \u015bwi\u0105tobli\u00adwym benedyktynem Bernardem z W\u0105brze\u017ana (1575\u20131603), kt\u00f3ry mia\u0142 sprawi\u0107, \u017ce ze studni na rynku trysn\u0119\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142o bardzo smacznej wody. Pierwsza wzmianka historyczna o piwie grodzi\u00adskim pochodzi z 1601 roku i dotyczy za\u0142o\u017cenia tutaj cechu mielcarzy i piwowar\u00f3w. Najstarsze \u015bwiadec\u00adtwo o wywozie piwa Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":32093,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84,11],"tags":[],"class_list":["post-32087","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poznajemy-szlaki","category-turysta-poleca","cat-84-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32087"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32103,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32087\/revisions\/32103"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}