{"id":31415,"date":"2024-09-26T10:43:38","date_gmt":"2024-09-26T08:43:38","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31415"},"modified":"2024-09-26T10:43:38","modified_gmt":"2024-09-26T08:43:38","slug":"wejherowo-duchowa-stolica-kaszub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31415","title":{"rendered":"Wejherowo \u2013 duchowa stolica Kaszub"},"content":{"rendered":"

Kalwaria Wejherowska to trzecia najstarsza kalwaria w Polsce i jeden z najcenniejszych zabytk\u00f3w sakralnych na Pomorzu. Ufundowana zosta\u0142a przez wojewod\u0119 malborskiego Jakuba Wejhera, kt\u00f3ry w XVII wieku by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem tych ziem. <\/strong><\/p>\n

Kaszuby to jedyny region w Polsce, o kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119 \u017ce ma a\u017c siedem stolic. Dyskusje o tym, kt\u00f3ra jest najstarsza, a kt\u00f3ra jest t\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105, tocz\u0105 si\u0119 od wiek\u00f3w. Najlepiej opisuj\u0119 t\u0119 sytuacj\u0119 wiersz Maryli Wolskiej z 1907 roku:<\/p>\n

Siedem miast od dawna <\/em><\/p>\n

K\u0142\u00f3ci si\u0119 ze sob\u0105, <\/em><\/p>\n

Kt\u00f3re z nich Wszech Kaszub g\u0142ow\u0105: <\/em><\/p>\n

Gda\u0144sk miasto liczne, <\/em><\/p>\n

Kartuzy \u015bliczne, <\/em><\/p>\n

\u015awi\u0119te Wejherowo, <\/em><\/p>\n

L\u0119bork, Bytowo, <\/em><\/p>\n

Cna Ko\u015bcierzyna <\/em><\/p>\n

i Puck \u2013 perzyna.<\/em><\/p>\n

Dla ka\u017cdego z tych miejsc mo\u017cna przytacza\u0107 liczne argumenty za i przeciw bycia najwa\u017cniejszym miastem regionu, jednak miana duchowej stolicy Kaszub nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 Wejherowu. Nim jednak wejdziemy na kalwaryjski szlak, to praktycznie ka\u017cd\u0105 wizyt\u0119 w tym urokliwym mie\u015bcie na p\u00f3\u0142nocnym zachodzie aglomeracji tr\u00f3jmiejskiej rozpoczynamy od wizyty na Placu Jakuba Wejhera, gdzie majestatycznie stoi jego pomnik. To od Wejhera wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o i to nie wcale na p\u00f3\u0142nocnych Kaszubach.<\/p>\n

\u015aluby Jakuba Wejhera<\/strong>
\nTen znamienity obywatel XVII-wiecznej Rzeczypospolitej herbu Skarzyna albo Pomerzanin posiada\u0142 tytu\u0142y hrabiego \u015bwi\u0119tego cesarstwa rzymskiego, wojewody malborskiego, kasztelana che\u0142mi\u0144skiego oraz starosty dzierzgo\u0144skiego, cz\u0142uchowskiego i bytowskiego. By\u0142 dziedzicem Rzucewa, Wejherowa i Dzikowa, a tak\u017ce senatorem Kr\u00f3lestwa Polskiego. W wojsku by\u0142 naczelnym pu\u0142kownikiem, by w ko\u0144cu jako genera\u0142 ziem pruskich wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 z kr\u00f3lem W\u0142adys\u0142awem IV Waz\u0105 w wyprawie wojennej pod Smole\u0144sk. Podczas obl\u0119\u017cenia miasteczka Bia\u0142a Bia\u0142oruska, na skutek wybuchu miny zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny i przysypany ziemi\u0105. Wed\u0142ug legendy mia\u0142 wtedy z\u0142o\u017cy\u0107 \u015blub Bogu, \u017ce je\u017celi ocaleje, to wybuduje w swoich dobrach ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy i \u015bw. Franciszka jako wotum dzi\u0119kczynne i b\u0119dzie szerzy\u0142 chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105. Uszed\u0142 z \u017cyciem i powr\u00f3ci\u0142 szcz\u0119\u015bliwie do swoich ziem, jednak o \u015blubie zapomnia\u0142.
\nJaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej, w trakcie polowania, gdy przystan\u0105\u0142 nad potokiem by obmy\u0107 twarz, Wejher dozna\u0142 ol\u015bnienia. Zapyta\u0142 pracuj\u0105cego nieopodal w polu cz\u0142owieka o to, jak ten potok si\u0119 nazywa. Gdy ten mu odrzek\u0142, \u017ce Bia\u0142a, mia\u0142 Jakub powiedzie\u0107 nad Bia\u0142\u0105 \u015blub z\u0142o\u017cy\u0142em, nad Bia\u0142\u0105 go wype\u0142ni\u0119! <\/em>Efekty widzimy na rynku wejherowskim. W 1643 roku powstaje tu ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy i nadany zostaje przywilej za\u0142o\u017cenia Woli Wejherowskiej (od 1650 roku Wejherowa), a w 1647 roku pojawiaj\u0105 si\u0119 w tym miejscu franciszkanie reformaci, buduj\u0105cy na po\u0142udnie od rynku klasztor i ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej Uzdrowienia Chorych na Duszy i Ciele i \u015bw. Anny. Dwa lata p\u00f3\u017aniej biskup w\u0142oc\u0142awski Miko\u0142aj Albert z Aleksowa Gniewosz wyra\u017ca zgod\u0119 na za\u0142o\u017cenie kalwarii.<\/p>\n

Kalwaria wejherowska<\/strong>
\nWejherowska jest czwart\u0105 kalwari\u0105 powsta\u0142\u0105 na ziemiach \u00f3wczesnej Polski w dobie baroku. Pierwsz\u0105 za\u0142o\u017cy\u0142 na pocz\u0105tku XVII wieku hrabia Miko\u0142aj Zebrzydowski na Pog\u00f3rzu, a drug\u0105 by\u0142a kalwaria pakoska wzniesiona na prze\u0142omie lat 20. i 30. Kilka lat p\u00f3\u017aniej powsta\u0142a kalwaria \u017cmudzka (obecnie Litwa). P\u00f3\u017aniej zak\u0142adano kolejne: Pac\u0142awsk\u0105, w Werkach pod Wilnem, G\u00f3r\u0119 Kalwari\u0119 czy w Krzeszowie.
\nW powstanie za\u0142o\u017cenia kalwaryjskiego w Wejherowie bardzo du\u017cy wk\u0142ad w\u0142o\u017cy\u0142 cysters Robert z Werden, mierniczy z klasztoru oliwskiego, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 i w Jerozolimie wymierzy\u0142 odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi miejscami zwi\u0105zanymi z M\u0119k\u0105 Pa\u0144ska. Tocz\u0105 si\u0119 do dzisiaj spory o autentyczno\u015bci jego wyprawy, aczkolwiek odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi stacjami drogi krzy\u017cowej w Wejherowie, s\u0105 najbardziej zbli\u017cone do odleg\u0142o\u015bci na Via Dolorosa w Jerozolimie.
\nRobert oznaczy\u0142 drewnianymi krzy\u017cami w bukowym lesie na po\u0142udnie od miasta miejsca pod przysz\u0142e kaplice. W tych miejscach Jakub Wejher, jego bliscy, przyjaciele i wsp\u00f3\u0142pracownicy zaczynaj\u0105 wznosi\u0107 budowle. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 monumentalne, inne skromne, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 tylko z rze\u017ab oraz kamiennego obramienia (w po\u0142owie XX wieku obudowane dla zachowania murem szachulcowym). Ca\u0142y kompleks sk\u0142ada si\u0119 z 26 kaplic. Opr\u00f3cz 14 kaplic stanowi\u0105cych stacje nabo\u017ce\u0144stwa drogi krzy\u017cowej mamy na wzg\u00f3rzu zwanym G\u00f3r\u0105 Oliwn\u0105 takie kaplice jak: Wniebowst\u0105pienia, Ogr\u00f3jca, Poca\u0142unku Judasza czy Grobu Matki Bo\u017cej. Na innym wzg\u00f3rzu, zwanym Syjon, mieszcz\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce kaplice: Dom Annasza, Wieczernik, Domek Matki Bo\u017cej i Dom Kajfasza. Ca\u0142o\u015b\u0107 dope\u0142niaj\u0105 jeszcze kaplice Cedron (tak\u0105 nazw\u0119 nosi dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c dawny potok Bia\u0142a), Brama Jerozolimska, Pa\u0142ac Heroda czy Brama Oliwska. Ta ostatnia zosta\u0142a zbudowana w XVIII wieku jako miejsce powitania najstarszej pielgrzymki przybywaj\u0105cej do kalwarii z klasztoru reformat\u00f3w w Gda\u0144sku Che\u0142mie. Tradycj\u0119 tej pielgrzymki kontynuuje dzi\u015b parafia archikatedralna z Gda\u0144ska Oliwy.<\/p>\n

Kalwaria t\u0119tni\u0105ca \u017cyciem
\n<\/strong>W ka\u017cdy pi\u0105tek wielkiego postu odbywaj\u0105 si\u0119 nabo\u017ce\u0144stwa drogi krzy\u017cowej. Pocz\u0105tek ka\u017cdej z nich jest o godzinie 15. Po mszy \u015bwi\u0119tej wierni wyruszaj\u0105 na wzg\u00f3rza kalwaryjskie, by przej\u015b\u0107 w trakcie nabo\u017ce\u0144stwa drog\u0119 od Kaplicy Pi\u0142ata do Kaplicy Grobu Pa\u0144skiego. W niedziel\u0119 palmow\u0105 i w Wielki Pi\u0105tek odbywa si\u0119 Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej, organizowane od 2002 roku przez Stowarzyszenie Misternik\u00f3w Kaszubskich. Grupa ta odtwarza r\u00f3wnie\u017c przy Bramie Oliwskiej wjazd Chrystusa do Jerozolimy, a w Wielki Czwartek tzw. misterium pojmania, kt\u00f3rego pocz\u0105tek jest w ko\u015bciele franciszkan\u00f3w a koniec przy Kaplicy Kajfasza. Liturgie te przyci\u0105gaj\u0105 tysi\u0105ce wiernych nawet z dalszych zak\u0105tk\u00f3w Polski.
\n<\/strong>Inn\u0105 grup\u0105 wydarze\u0144 s\u0105 tzw. odpusty kalwaryjskie. Pielgrzymi przybywaj\u0105 na nie w okre\u015blonym porz\u0105dku w ci\u0105gu roku liturgicznego. Du\u017cych odpust\u00f3w jest pi\u0119\u0107. Pierwszy, tzw. odpust l\u0105dowy, na kt\u00f3ry przybywaj\u0105 pielgrzymi z tzw. l\u0105du, czyli Kaszub po\u0142udniowych, odbywa si\u0119 w uroczysto\u015b\u0107 Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego, najcz\u0119\u015bciej w po\u0142owie maja. Najstarsz\u0105 grup\u0105 na niego przybywaj\u0105c\u0105 jest pielgrzymka z parafii archikatedralnej w Gda\u0144sku Oliwie. W bie\u017c\u0105cym roku, wierni z Gda\u0144ska dotarli do Wejherowa po raz 356. Pielgrzymka oliwska jest kontynuatork\u0105 pielgrzymki z Gda\u0144ska Che\u0142ma, gdzie w XVII wieku reformaci za\u0142o\u017cyli bractwo pielgrzymkowe i w\u0119drowali z wiernymi do Wejherowa. Inn\u0105 grup\u0105, kt\u00f3ra przysz\u0142a do Wejherowa po raz 350, jest pielgrzymka z Ko\u015bcierzyny. Opr\u00f3cz tych dw\u00f3ch pielgrzymek przybywaj\u0105 wierni z Gdyni, Wielkiego Kacka, St\u0119\u017cycy, \u017bukowa, Przod\u00adkowa, Grzybna, Linii, Strzepcza, Bojana i Kielna.
\n<\/strong>Drugi odpust, tzw. morski, odbywa si\u0119 dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej, w niedziel\u0119 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Przybywaj\u0105 na\u0144 pielgrzymi z Gdyni, Rumi, Redy, Kosakowa, Pucka, Swarzewa czy Mechowa. Mniejsz\u0105 celebracj\u0105 jest odpust uzdrowienia chorych w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 lipca, kiedy to przybywa pielgrzymka z Gniewina. Wa\u017cnym odpustem jest te\u017c uroczysto\u015b\u0107 Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. Dzie\u0144 przed t\u0105 uroczysto\u015bci\u0105 odbywa si\u0119 uroczysta msza \u015bwi\u0119ta przy Kaplicy Kajfasza. Po jej zako\u0144czeniu, w uroczystej procesji przenosi si\u0119 szklan\u0105 trumn\u0119 z figurk\u0105 Matki Bo\u017cej z tzw. kaplicy Domku Maryi do Grobu Matki Bo\u017cej. Ostatnim odpustem jest tzw. \u201eodpust szkolny\u201d, kt\u00f3ry ma miejsce w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 wrze\u015bnia, w uroczysto\u015b\u0107 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego. Jak wskazuje nazwa \u2013 skierowany jest g\u0142\u00f3wnie do dzieci, m\u0142odzie\u017cy, uczni\u00f3w, rodzic\u00f3w i nauczycieli, kt\u00f3rzy modl\u0105 si\u0119 o \u0142aski na kolejny rok szkolny.
\nNale\u017cy wspomnie\u0107 tak\u017ce o tradycji pok\u0142on\u00f3w feretron\u00f3w, zwanej w mediach \u201eta\u0144cem feretron\u00f3w\u201d. W tym roku, dzi\u0119ki staraniom Starostwa Powiatowego w Wejherowie, zwyczaj ten zosta\u0142 wpisany na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Tradycja zwi\u0105zana jest z pielgrzymowaniem do Wejherowa od po\u0142owy XIX wieku i jak m\u00f3wi\u0105 regionali\u015bci wyst\u0119puje tylko na Kaszubach. Ma nawi\u0105zywa\u0107 do rado\u015bci z trwania w chrze\u015bcija\u0144stwie.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Kaplica Przybicia do Krzy\u017ca zosta\u0142a ufundowana przez Jakuba Wejhera fot. Wejherowo.pl<\/p><\/div>\n

Zwiedzanie Kalwarii Wejherowskiej
\n<\/strong>Kalwari\u0119 Wejherowsk\u0105 warto odwiedzi\u0107 o ka\u017cdej porze roku (zim\u0105 szlak kalwaryjski jest bardzo dobrze o\u015bwietlony), zar\u00f3wno z grup\u0105, jak i samotnie odda\u0107 si\u0119 kontemplacji nad w\u0142asnym \u017cyciem. Mo\u017ce by\u0107 to \u015bwietne urozmaicenie dla pobytu w Tr\u00f3jmie\u015bcie (dojazd poci\u0105giem SKM z Gda\u0144ska) czy urlopu na wschodnim wybrze\u017cu Ba\u0142tyku. Dla turyst\u00f3w du\u017cym u\u0142atwieniem s\u0105 darmowe spacery z przewodnikiem, kt\u00f3re w wakacje, w dni powszednie zaczynaj\u0105 si\u0119 o godzinie 11 przed ratuszem na Placu Wejhera. Ca\u0142y szlak ma 4,6 km d\u0142ugo\u015bci. Najbardziej popularna w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w trasa Drogi Krzy\u017cowej liczy 14 kaplic. Jej pocz\u0105tek znajduje si\u0119 przy ko\u015bciele klasztornym pw. \u015bw. Anny. Turyst\u00f3w i pielgrzym\u00f3w oprowadzaj\u0105 po Kalwarii Wejherowskiej oraz wejherowskich zabytkach przewodnicy Oddzia\u0142u PTTK w Wejherowie.
\n<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Jedna z najpi\u0119kniejszych kaplic \u2013 Spotkanie Chrystusa z Matk\u0105 Bo\u017c\u0105, ufundowana przez pierwsz\u0105 \u017con\u0119 Jakuba Wejhera, Ann\u0119 El\u017cbiet\u0119 ze Schaffgotsch\u00f3w fot. Wejherowo.pl<\/p><\/div>\n

Tekst<\/em> Tomasz Krampa<\/strong>
\nInstruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK, przewodnik turystyczny, Oddzia\u0142 PTTK Marynarki Wojennej w Gdyni.<\/p>\n

Zdj\u0119cia<\/em> Wejherowo.pl<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kalwaria Wejherowska to trzecia najstarsza kalwaria w Polsce i jeden z najcenniejszych zabytk\u00f3w sakralnych na Pomorzu. Ufundowana zosta\u0142a przez wojewod\u0119 malborskiego Jakuba Wejhera, kt\u00f3ry w XVII wieku by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem tych ziem. Kaszuby to jedyny region w Polsce, o kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119 \u017ce ma a\u017c siedem stolic. Dyskusje o tym, kt\u00f3ra jest najstarsza, a kt\u00f3ra jest t\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105, tocz\u0105 si\u0119 od Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":31417,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-31415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-to-polska-wlasnie","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31415"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31429,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31415\/revisions\/31429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}