{"id":31355,"date":"2024-09-20T12:23:18","date_gmt":"2024-09-20T10:23:18","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31355"},"modified":"2024-09-20T12:23:18","modified_gmt":"2024-09-20T10:23:18","slug":"wapno-czy-sol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31355","title":{"rendered":"Wapno czy s\u00f3l?"},"content":{"rendered":"

Wapno le\u017cy we wschodniej cz\u0119\u015bci powiatu w\u0105growieckiego, na terenie Pa\u0142uk. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1299 roku. W latach 1956\u20131971 by\u0142o to osiedle g\u00f3rnicze. Pod wzgl\u0119dem powierzchni jest obecnie stolic\u0105 najmniejszej gminy wiejskiej w wojew\u00f3dztwie wielkopolskim.<\/strong><\/p>\n

Od dawna znane by\u0142y zalegaj\u0105ce tu\u017c pod powierzchni\u0105 ziemi pok\u0142ady gipsu, kt\u00f3ry b\u0142\u0119dnie uwa\u017cano za wapno (st\u0105d nazwa wsi). Od 1828 roku eksploatowa\u0142 je na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 Florian Wilko\u0144ski, a po nim Moszcze\u0144scy. W 1869 roku natrafiono na g\u0142\u0119boko\u015bci 36 m na solank\u0119, a dwa lata p\u00f3\u017aniej na poziomie 160 m \u2013 na pok\u0142ad soli kamiennej. Z\u0142o\u017ce w Wapnie jest ma\u0142e i ma kszta\u0142t nieregularnej elipsy o wymiarach 700\u00d7350 m, a w g\u0142\u0105b si\u0119ga prawdopodobnie do g\u0142\u0119boko\u015bci 4 km. Jego odkrycie i podj\u0119cie eksploatacji by\u0142o w\u0142a\u015bciwie spraw\u0105 przypadku.<\/p>\n

Moszcze\u0144scy sprzedali Wapno zak\u0142adom sodowym w M\u0105twach ko\u0142o Inowroc\u0142awia, kt\u00f3re wybudowa\u0142y tu przetw\u00f3rni\u0119 gipsu (istnia\u0142a do 1933 roku). W latach 1911\u20131917 po rozpoznaniu geologicznym powsta\u0142a g\u0142\u0119binowa kopalnia soli kamiennej. W 1930 roku uzyskano z niej 101 tys. ton soli, a po rozbudowie w latach 1959\u20131965 wydobycie dosz\u0142o do 400 tys. ton rocznie.<\/p>\n

Dnia 5 sierpnia 1977 roku woda, kt\u00f3ra rozpu\u015bci\u0142a ochronn\u0105 warstw\u0119 soli nad stref\u0105 wydobywcz\u0105, niespodziewanie zala\u0142a kopalni\u0119. Niekonserwowane pok\u0142ady zacz\u0119\u0142y si\u0119 zapada\u0107, co w konsekwencji spowodowa\u0142o osiadanie gruntu, niszczenie dr\u00f3g i zawalanie si\u0119 budynk\u00f3w. Dla przyspieszenia tego procesu doprowadzono 6-kilometrowym ruroci\u0105giem wod\u0119 z Jeziora Czeszewskiego. Pok\u0142ady soli rozpu\u015bci\u0142y si\u0119 i kopalnia przesta\u0142a istnie\u0107. Dzi\u015b o g\u00f3rniczej przesz\u0142o\u015bci wsi \u015bwiadcz\u0105 obszerne zabudowania, kt\u00f3re stoj\u0105 na nienaruszonym z\u0142o\u017cu, i ods\u0142oni\u0119ty w 2001 roku pomnik 90-lecia kopalni.<\/p>\n

W latach 1949\u20131956 na podobnym wysadzie solnym powsta\u0142a kopalnia w K\u0142odawie, kt\u00f3ra obecnie jest praktycznie jedynym w Polsce producentem r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w soli wydobywanej metod\u0105 g\u00f3rnicz\u0105. W dodatku jest to s\u00f3l niewymagaj\u0105ca oczyszczania.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Osiadanie gruntu w wyniku zalania pok\u0142ad\u00f3w soli spowodowa\u0142o zniszczenie wielu zabudowa\u0144 w Wapnie
fot. z 1977 roku z archiwum \u201eKroniki Wielkopolski\u201d<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

W centrum wsi na wagonikach z kopalni soli
wypisano najwa\u017cniejsze daty z historii Wapna
fot. Pawe\u0142 Anders<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Pomnik 90-lecia kopalni fot. Pawe\u0142 Anders<\/p><\/div>\n

Tekst i zdj\u0119cia <\/em>Pawe\u0142 Anders<\/strong>
\n<\/em>Krajoznawca i regionalista, cz\u0142onek Wielkopolskiego Klubu Publicyst\u00f3w Krajoznawczych PTTK. Cz\u0142onek Honorowy PTTK.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wapno le\u017cy we wschodniej cz\u0119\u015bci powiatu w\u0105growieckiego, na terenie Pa\u0142uk. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1299 roku. W latach 1956\u20131971 by\u0142o to osiedle g\u00f3rnicze. Pod wzgl\u0119dem powierzchni jest obecnie stolic\u0105 najmniejszej gminy wiejskiej w wojew\u00f3dztwie wielkopolskim. Od dawna znane by\u0142y zalegaj\u0105ce tu\u017c pod powierzchni\u0105 ziemi pok\u0142ady gipsu, kt\u00f3ry b\u0142\u0119dnie uwa\u017cano za wapno (st\u0105d nazwa wsi). Od 1828 roku eksploatowa\u0142 Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":31361,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[95,9],"tags":[],"class_list":["post-31355","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musisz-zobaczyc","category-warto-wiedziec","cat-95-id","cat-9-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31355"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31365,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31355\/revisions\/31365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}