{"id":31333,"date":"2024-09-20T12:14:14","date_gmt":"2024-09-20T10:14:14","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31333"},"modified":"2024-09-20T12:14:14","modified_gmt":"2024-09-20T10:14:14","slug":"zabytki-serocka-i-okolicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31333","title":{"rendered":"Zabytki Serocka i okolicy"},"content":{"rendered":"

Pierwsza wzmianka o Serocku pojawi\u0142a si\u0119 w falsyfikacie mogile\u0144skim z 1065 roku. W 1417 roku Serock uzyska\u0142 prawa miejskie. Po\u0142o\u017cenie przy ruchliwych traktach \u2013 wodnym i l\u0105dowym \u2013 powodowa\u0142y, \u017ce przez kolejne wieki miasto i okolice by\u0142y w wyniku wojen wielokrotnie niszczone i odbudowywane. Mimo to, w Serocku i okolicach zachowa\u0142o si\u0119 sporo interesuj\u0105cych zabytk\u00f3w i miejsc historycznych.<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Gdzie bi\u0142y serca Serocka
\n<\/strong>Grodzisko Barbarka przy ulicy Radzymi\u0144skiej jest najstarszym miejscem w Serocku. Gr\u00f3d zbudowano tu w po\u0142owie X wieku i jego powstanie by\u0142o zwi\u0105zane z w\u0142\u0105czeniem ziem nad Narwi\u0105 do pa\u0144stwa pierwszych Piast\u00f3w. Obiekt zosta\u0142 zniszczony w XIII wieku. Nazwa wzg\u00f3rza pochodzi od \u015bw. Barbary, patronki kaplicy, kt\u00f3ra powsta\u0142a tu w XVII wieku. Rynek zawsze by\u0142 sercem Serocka. Jego uk\u0142ad zachowa\u0142 si\u0119 od czas\u00f3w lokacji miasta. W latach 1848\u20131849 po\u0142o\u017cono na nim bruk, kt\u00f3ry istnieje do dzi\u015b. Zabudow\u0119 wielokrotnie niszczy\u0142y po\u017cary i wojny. Zachowa\u0142y si\u0119 zaledwie cztery budynki z pocz\u0105tku XX wieku. W po\u0142owie lat 90. poprzedniego stulecia podj\u0119to dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu odbudow\u0119 historycznego uk\u0142adu urbanistycznego.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Makieta grodziska Barbarka w Serocku
fot. Agnieszka Wo\u017aniakowska<\/p><\/div>\n

Architectura sacralis
\n<\/strong>Najstarszym w pe\u0142ni zachowanym zabytkiem w mie\u015bcie jest ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny przy ulicy Farnej. Ceglan\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 zacz\u0119to wznosi\u0107 oko\u0142o roku 1524, a uko\u0144czono przed ko\u0144cem XVI stulecia. Jej fundatorami byli Stanis\u0142aw i Janusz III, ostatni ksi\u0105\u017c\u0119ta mazowieccy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest budowl\u0105 jednonawow\u0105. Uwag\u0119 zwraca gotyckie \u017cebrowe sklepienie, lecz wystr\u00f3j pochodzi z XVIII wieku. 22 czerwca 2013 roku \u015blub wzi\u0119li tu Anna i Robert Lewandowscy. Drug\u0105 zabytkow\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 w gminie jest ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Antoniego w Woli Kie\u0142pi\u0144skiej. Powsta\u0142 w latach 1895\u20131899, po tym jak \u015bwi\u0105tynia parafialna w Zegrzu znalaz\u0142a si\u0119 na terenie twierdzy. Fundatorami ko\u015bcio\u0142a byli Jadwiga i Maciej Radziwi\u0142\u0142owie.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej
Maryi Panny w Serocku z XVI wieku
fot. Artur Spodobalski<\/p><\/div>\n

Architectura militaris
\n<\/strong>W Serocku, przy ulicy Pu\u0142tuskiej odnajdziemy pozosta\u0142o\u015bci wa\u0142\u00f3w napoleo\u0144skiej twierdzy. Decyzj\u0119 o ufortyfikowaniu miasta Bonaparte podj\u0105\u0142 pod koniec 1806 roku. Prace trwa\u0142y z przerwami do 1812 roku i to w\u00f3wczas fortyfikacj\u0119 zwiedzi\u0142 sam cesarz. W czasie powstania listopadowego w twierdzy stacjonowa\u0142y oddzia\u0142y polskie przed \u201ewypraw\u0105 na gwardie\u201d w maju 1831 roku. P\u00f3\u017aniej fortyfikacja bezpowrotnie straci\u0142a znaczenie. Na terenie gminy Serock znajduje si\u0119 jeszcze jeden obiekt fortyfikacyjny \u2013 rosyjska twierdza w Zegrzu. Zosta\u0142a zbudowana w latach 1890\u20131895 i sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z dw\u00f3ch fort\u00f3w, dw\u00f3ch kompleks\u00f3w koszarowych i trzech du\u017cych prochowni. Z obiekt\u00f3w koszarowych zachowa\u0142o si\u0119 niewiele, za to forty i prochownie s\u0105 w doskona\u0142ym stanie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 terenu twierdzy jest obecnie w r\u0119kach wojska, ale nadnarwia\u0144skie prochownie s\u0105 dost\u0119pne.<\/p>\n

Cmentarze <\/strong>
\nNa terenie gminy Serock znajduj\u0105 si\u0119 cztery nekropolie \u2013 dwie katolickie oraz \u017cydowska i ewangelicka. Cmentarz katolicki w Serocku powsta\u0142 w pierwszych latach XIX wieku \u2013 najstarszy nagrobek nale\u017cy do rodziny Gregorkiewicz\u00f3w. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 groby ludzi zas\u0142u\u017conych dla miasta oraz ofiar II wojny \u015bwiatowej. Serocki cmentarz \u017cydowski powsta\u0142 w tym samym okresie. Zosta\u0142 zniszczony przez Niemc\u00f3w w czasie II wojnie \u015bwiatowej. Obecnie jest zadbany i na jego teren wr\u00f3ci\u0142a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 macew. Drugi z cmentarzy katolickich znajduje si\u0119 w Woli Kie\u0142pi\u0144skiej. Powsta\u0142 w ostatnich latach XIX wieku. Na jego terenie znajduj\u0105 si\u0119 pomniki starsze ni\u017c nekropolia. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z likwidacj\u0105 cmentarza w Zegrzu i przeniesieniem niekt\u00f3rych szcz\u0105tk\u00f3w. Ostatni z cmentarzy \u2013 ewangelicki \u2013 znajduje si\u0119 w Kani Nowej. To miejsce, gdzie od XIX wieku chowano niemieckich osadnik\u00f3w.<\/p>\n

Pa\u0142ace i dworki
\n<\/strong>W gminie Serock znajduj\u0105 si\u0119 dwa pa\u0142ace \u2013 klasycystyczny w Zegrzu i neorenesansowy w Jadwisinie. Pierwszy zosta\u0142 zbudowany przez Stanis\u0142awa Krasi\u0144skiego w po\u0142owie XIX wieku. P\u00f3\u017aniej, za spraw\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa Jadwigi Krasi\u0144skiej z Maciejem J\u00f3zefem Radziwi\u0142\u0142em, przeszed\u0142 w r\u0119ce Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Wspomniane ma\u0142\u017ce\u0144stwo musia\u0142o pod koniec XIX wieku sprzeda\u0107 rezydencj\u0119, gdy\u017c Rosjanie zamierzali zbudowa\u0107 w Zegrzu twierdz\u0119. Dzi\u015b obiekt jest hotelem. Po wyprowadzeniu si\u0119 z Zegrza, Radziwi\u0142\u0142owie wybudowali pa\u0142ac w Jadwisinie, kt\u00f3ry by\u0142 siedzib\u0105 rodow\u0105 do 1939 roku. Po wojnie zosta\u0142 znacjonalizowany, a obecnie znajduje si\u0119 w prywatnych r\u0119kach i jest remontowany. Po dworku Szaniawskich w Zegrzynku, zbudowanym jeszcze dla hrabi\u00f3w Krasi\u0144skich w latach 30. XIX wieku, pozosta\u0142y tylko schody. Po tym jak w latach 60. XIX wieku Jadwiga Krasi\u0144ska wydzier\u017cawi\u0142a teren pod budow\u0119 m\u0142yna parowego, w dworku rezydowa\u0142 jego dyrektor. Od lat 80. XIX wieku by\u0142 nim Zygmunt Szaniawski. W 1886 roku urodzi\u0142 si\u0119 tu s\u0142ynny dramaturg Jerzy Szaniawski, w\u0142a\u015bciciel obiektu a\u017c do swojej \u015bmierci w 1970 roku. Siedem lat p\u00f3\u017aniej budynek sp\u0142on\u0105\u0142 w niejasnych okoliczno\u015bciach. Tu\u017c przy dworku mo\u017cna znale\u017a\u0107 fragmenty piwnic wspomnianego m\u0142yna oraz kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski. Nowoczesny, du\u017cy m\u0142yn zosta\u0142 zbudowany w 1860 roku. W 1901 roku strawi\u0142 go po\u017car i nie zosta\u0142 odbudowany. Zegrzynek zosta\u0142 w\u00f3wczas zamieniony przez Szaniawskich w modne letnisko.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Pa\u0142ac Krasi\u0144skich w Zegrzu, po\u0142owa XIX wieku
fot. Artur Spodobalski<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Pa\u0142ac Radziwi\u0142\u0142\u00f3w w Jadwisinie, koniec XIX wieku
fot. Artur Spodobalski<\/p><\/div>\n

Warto te\u017c zobaczy\u0107<\/strong>
\nZesp\u00f3\u0142 budynk\u00f3w dawnego zajazdu pocztowego przy ulicy Pu\u0142tuskiej w Serocku powsta\u0142 w latach 1824\u20131828. Jego budowa by\u0142a zwi\u0105zana z powstaniem traktu petersburskiego wiod\u0105cego z Warszawy do stolicy cesarstwa rosyjskiego. Zajazd by\u0142 baz\u0105 dla kurier\u00f3w pocztowych, miejscem, w kt\u00f3rym mogli wymieni\u0107 konie, zje\u015b\u0107, odpocz\u0105\u0107 a nawet zanocowa\u0107. Obs\u0142uga zajazdu zabezpiecza\u0142a te\u017c przejazdy rodziny carskiej i wa\u017cnych urz\u0119dnik\u00f3w. Budynki s\u0105 dzi\u015b przeznaczone na mieszkania komunalne. Izba Pami\u0119ci i Tradycji Rybackich \u2013 lokalne muzeum w Serocku \u2013 mie\u015bci si\u0119 przy ulicy \u015bw. Wojciecha, w budynku dawnej szko\u0142y z ko\u0144ca XIX wieku. Multimedialna ekspozycja prezentuje histori\u0119 miasta i okolic. Niedaleko od Zegrzynka znajduje si\u0119 powsta\u0142e w 1929 roku Obserwatorium Geodezyjno-Geofi\u00adzyczne Borowa G\u00f3ra. Wyznaczono wtedy \u201ecentralny punkt astronomiczny do nowego pomiaru pa\u0144stwa\u201d. W dzia\u0142aj\u0105cym do dzi\u015b obserwatorium zachowa\u0142o si\u0119 kilka przedwojennych budowli.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Izba Pami\u0119ci i Tradycji Rybackich w Serocku
fot. Julita Wi\u015bniewska<\/p><\/div>\n

Tekst<\/em> Miros\u0142aw Paku\u0142a<\/strong>
\nInspektor ds. upowszechniania historii lokalnej Urz\u0119du Miasta i Gminy w Serocku, historyk-regionalista.<\/p>\n

Zdj\u0119cia<\/em> Artur Spodobalski, Julita Wi\u015bniewska, Agnieszka Wo\u017aniakowska<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pierwsza wzmianka o Serocku pojawi\u0142a si\u0119 w falsyfikacie mogile\u0144skim z 1065 roku. W 1417 roku Serock uzyska\u0142 prawa miejskie. Po\u0142o\u017cenie przy ruchliwych traktach \u2013 wodnym i l\u0105dowym \u2013 powodowa\u0142y, \u017ce przez kolejne wieki miasto i okolice by\u0142y w wyniku wojen wielokrotnie niszczone i odbudowywane. Mimo to, w Serocku i okolicach zachowa\u0142o si\u0119 sporo interesuj\u0105cych zabytk\u00f3w i miejsc historycznych. Gdzie bi\u0142y Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":31337,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92,5],"tags":[],"class_list":["post-31333","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecamy","category-a-to-polska-wlasnie","cat-92-id","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31333"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31333\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31353,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31333\/revisions\/31353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}