{"id":31147,"date":"2024-06-24T15:09:32","date_gmt":"2024-06-24T13:09:32","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31147"},"modified":"2024-06-24T15:09:32","modified_gmt":"2024-06-24T13:09:32","slug":"perla-europejskiego-neogotyku-nabiera-blasku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31147","title":{"rendered":"Per\u0142a europejskiego neogotyku nabiera blasku"},"content":{"rendered":"

13 kwietnia 2024 roku odby\u0142o si\u0119 otwarcie dla zwiedzaj\u0105cych kaplicy grobowej Karola Scheiblera. Tym razem mo\u017cna by\u0142o nie tylko obejrze\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c pos\u0142ucha\u0107 \u2013 w143. rocznic\u0119 \u015bmierci Scheiblera \u2013 o historii powstania obiektu, jego fundatorce Annie z Werner\u00f3w Scheibler oraz o dalszych planach renowacji.<\/strong><\/p>\n

Kaplica-mauzoleum Karola Scheiblera to najcenniejszy zabytek Starego Cmentarza w \u0141odzi. Zaliczana jest do arcydzie\u0142 europejskiej architektury neogotyckiej. To wyj\u0105tkowe dzie\u0142o zwi\u0105zane jest z postaci\u0105 Karola Scheiblera (1820\u20131881), w tamtym czasie najwi\u0119kszego w Kr\u00f3lestwie Polskim fabrykanta oraz jednego z najbogatszych Europejczyk\u00f3w. Po jego \u015bmierci wdowa, Anna Scheibler, postanowi\u0142a odpowiednio godnie uczci\u0107 pami\u0119\u0107 zmar\u0142ego. Rozpisano dwa konkursy, kt\u00f3rych wynik jednak nie satysfakcjonowa\u0142 fundatorki. Prac\u0119 nad projektem zlecono warszawskim architektom: Edwardowi Lilpopowi i J\u00f3zefowi Dzieko\u0144skiemu. Kaplica \u2013 wzorowana na francuskich i niemieckich katedrach \u2013 otrzyma\u0142a smuk\u0142\u0105 bry\u0142\u0119 zwie\u0144czon\u0105 a\u017curow\u0105, kamienn\u0105 wie\u017c\u0105. Do jej budowy u\u017cyto jasnokremowego piaskowca sandomierskiego i element\u00f3w \u017celiwnych. Dachy pokryto \u0142upkiem szkockim. W dolnej cz\u0119\u015bci wie\u017cy umieszczono osiem figur muzykuj\u0105cych anio\u0142\u00f3w wykonanych ze stopu cynku. Okna wype\u0142ni\u0142y kolorowe witra\u017ce o tematyce religijnej z elementami ro\u015blinnymi, kt\u00f3re sprowadzono z Saksonii. Wn\u0119trze kaplicy wy\u0142o\u017cono w\u0142oskimi marmurami oraz ozdobiono bogatym, kamiennym detalem. Nale\u017cy w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, \u017ce prace budowlane wykonywa\u0142y firmy krajowe, bazuj\u0105c na rodzimych materia\u0142ach.
\nNa elewacji oraz we wn\u0119trzu kaplicy zosta\u0142y umieszczone polskie napisy, co \u015bwiadczy o podkre\u015blaniu przez rodzin\u0119 fabrykanta zwi\u0105zk\u00f3w z miejscem, w kt\u00f3rym osiedli i zwi\u0105zali swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. By\u0142o to wyj\u0105tkowe w\u015br\u00f3d fabrykant\u00f3w niemieckiego pochodzenia. Jeszcze przed zako\u0144czeniem budowy w warszawskiej prasie pisano, \u017ce kaplica jest pomnikiem najkosztowniej wykonanym w kraju naszym.<\/em> Ostateczny jej koszt wraz z wyposa\u017ceniem wyni\u00f3s\u0142 220 tys. rubli. W owym czasie mo\u017cna by\u0142o wybudowa\u0107 za t\u0119 sum\u0119 wielk\u0105 tr\u00f3jnawow\u0105 katedr\u0119. Po\u015bwi\u0119cenia kaplicy dokona\u0142 1 wrze\u015bnia 1888 roku ksi\u0105dz Wilhelm Piotr Angerstein, pastor \u0142\u00f3dzkiej parafii ewangelicko-augsburskiej pw. \u015bw. Jana. W krypcie pochowano Karola Scheiblera i jego wcze\u015bniej zmar\u0142ych syn\u00f3w Leopolda i Feliksa. Potem stopniowo przybywa\u0142o poch\u00f3wk\u00f3w rodzinnych. G\u00f3rn\u0105 kaplic\u0119 przeznaczono do u\u017cytku \u0142\u00f3dzkiej parafii lutera\u0144skiej, aby pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 kaplicy przedpogrzebowej. Wn\u0119trze kaplicy ozdobiono o\u0142tarzem g\u0142\u00f3wnym wykonanym z bia\u0142ego marmuru karraryjskiego. W absydzie za o\u0142tarzem upami\u0119tniono popiersiami Ann\u0119 i Karola Scheibler\u00f3w. Po bokach o\u0142tarza znalaz\u0142y miejsce niewielkie, ale ekspresyjne w swoim wyrazie, marmurowe rze\u017aby. Od strony wschodniej umieszczona zosta\u0142a Piet\u00e0 autorstwa Josepha von Kopfa, za\u015b od zachodniej \u2013 rze\u017aba Wskrzeszenie c\u00f3rki Jaira<\/em>, autorstwa Cuno von Uechtritz-Steinkircha. Upami\u0119tnia\u0142a ona \u015bmier\u0107 Anny Marii Charitas Herbst, zmar\u0142ej w wieku niespe\u0142na dziesi\u0119ciu lat wnuczki Scheibler\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 dope\u0142nia\u0142a marmurowa ambona oraz ozdobna kuta krata oddzielaj\u0105ca prezbiterium od nawy. Po 1945 roku, pozbawiona opieki prawowitych w\u0142a\u015bcicieli kaplica by\u0142a systematycznie dewastowana i ograbiana. W latach 70. XX wieku obiekt powoli zamienia\u0142 si\u0119 w ruin\u0119, a nieliczna parafia ewangelicko-augsburska \u015bw. Mateusza w \u0141odzi, kt\u00f3ra opiekowa\u0142a si\u0119 ewangelick\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cmentarza, nie by\u0142a w stanie temu zapobiec. W ramach dora\u017anych dzia\u0142a\u0144 zabezpieczaj\u0105cych w 1978 roku zamurowano okna, a teren wok\u00f3\u0142 kaplicy zabezpieczono siatk\u0105. Dopiero pod koniec lat 90. XX wieku sytuacja uleg\u0142a poprawie. W wyniku porozumienia parafii oraz grona mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u0141odzi powsta\u0142o w 1998 roku Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem przy ul. Ogrodowej w \u0141odzi. Stowarzyszenie to do tej pory zajmuje si\u0119 renowacj\u0105 i konserwacj\u0105 zabytk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 zar\u00f3wno na cz\u0119\u015bci katolickiej, jak r\u00f3wnie\u017c ewangelickiej czy prawos\u0142awnej. W 2003 roku powo\u0142ano Fundacj\u0119 na Rzecz Ratowania Kaplicy Karola Scheiblera, kt\u00f3rej celem jest renowacja obiektu. Grono spo\u0142ecznik\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk (TONSC oraz PTTK) po\u0142\u0105czy\u0142a idea ratowania unikatowego zabytku, jakim jest niew\u0105tpliwie kaplica Karola Scheiblera. Wsp\u00f3lnie z TONSC, lokalnymi mediami oraz parafi\u0105 rozpocz\u0119to intensywn\u0105 kampani\u0119 na rzecz ratowania zabytkowej tkanki Starego Cmentarza w \u0141odzi, a w szczeg\u00f3lno\u015bci kaplicy scheiblerowskiej. Organizowane s\u0105 kwesty czy spacery, w czasie kt\u00f3rych mo\u017cna wesprze\u0107 t\u0119 jak\u017ce szlachetn\u0105 ide\u0119. Na wyniki nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. Pierwsze prace konserwatorskie rozpocz\u0119to w 2002 roku. Zosta\u0142 opracowany ich kompleksowy program oraz projekt budowlany. Na tej podstawie do tej pory uda\u0142o si\u0119 osuszy\u0107 podziemia kaplicy, wyremontowa\u0107 dach wraz z odwodnieniem, naprawiono i zrekonstruowano wszystkie elewacje. W oknach i rozetach witra\u017cowych wstawiono szyby z tzw. bezpiecznego szk\u0142a oraz zrekonstruowano okienne kraty. Wn\u0119trze kaplicy powoli jest przywracane do dawnej \u015bwietno\u015bci, a rze\u017aby po renowacji wracaj\u0105 na swoje miejsce. A kiedy muzykuj\u0105ce anio\u0142y powr\u00f3c\u0105 na wie\u017c\u0119, b\u0119dzie to znak, \u017ce kaplica Karola Scheiblera zn\u00f3w ja\u015bnieje pe\u0142nym blaskiem per\u0142y europejskiego neogotyku. W imieniu Fundacji przekazuj\u0119 podzi\u0119kowania wszystkim naszym darczy\u0144com, wolontariuszom, instytucjom nas wspieraj\u0105cym, ofiarnym wykonawcom oraz ludziom dobrej woli, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mamy nadziej\u0119 na rych\u0142e doko\u0144czenie dzie\u0142a odnowy kaplicy-mauzoleum rodziny Scheibler\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Karol Scheibler<\/strong> by\u0142 najbogatszym \u0142\u00f3dzkim fabrykantem i jednym z najbogatszych ludzi w Europie. Do\u015bwiadczenie zawodowe zdobyte w europejskich firmach spo\u017cytkowa\u0142 przy budowie swojego bawe\u0142nianego imperium w \u0141odzi. Obok fabryki wybudowa\u0142 dla siebie pa\u0142ac (obecnie Muzeum Kinematografii), co zapocz\u0105tkowa\u0142o mod\u0119 na budow\u0119 zespo\u0142\u00f3w rezydencjonalno-fabrycznych, tak charakterystycznych dla \u0141odzi. Przy rozrastaj\u0105cej si\u0119 fabryce na Ksi\u0119\u017cym M\u0142ynie powsta\u0142o swoiste miasto w mie\u015bcie z w\u0142asn\u0105 szko\u0142\u0105, dwoma szpitalami, konsumami, domami familijnymi, klubem robotniczym i remiz\u0105 stra\u017cack\u0105 zwane \u201ekr\u00f3lestwem Scheiblera\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Kaplica Karola Scheiblera na Starym Cmentarzu w \u0141odzi<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Wskrzeszenie c\u00f3rki Jaira<\/p><\/div>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Izabela Ruci\u0144ska<\/strong>
\nZas\u0142u\u017cony Instruktor Fotografii Krajoznawczej PTTK, Instruktor Krajoznawstwa PTTK, autor i wsp\u00f3\u0142autor przewodnik\u00f3w oraz artyku\u0142\u00f3w o \u0141odzi i regionie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"13 kwietnia 2024 roku odby\u0142o si\u0119 otwarcie dla zwiedzaj\u0105cych kaplicy grobowej Karola Scheiblera. Tym razem mo\u017cna by\u0142o nie tylko obejrze\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c pos\u0142ucha\u0107 \u2013 w143. rocznic\u0119 \u015bmierci Scheiblera \u2013 o historii powstania obiektu, jego fundatorce Annie z Werner\u00f3w Scheibler oraz o dalszych planach renowacji. Kaplica-mauzoleum Karola Scheiblera to najcenniejszy zabytek Starego Cmentarza w \u0141odzi. Zaliczana jest do arcydzie\u0142 europejskiej architektury Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":31153,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-31147","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-warto-wiedziec","cat-9-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31147","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31147"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31155,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31147\/revisions\/31155"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}