{"id":31061,"date":"2024-06-24T11:06:17","date_gmt":"2024-06-24T09:06:17","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31061"},"modified":"2024-06-24T11:06:17","modified_gmt":"2024-06-24T09:06:17","slug":"to-co-w-japonii-najpiekniejsze-ogrody-ogrody-i-jeszcze-raz-ogrody","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31061","title":{"rendered":"To, co w Japonii najpi\u0119kniejsze \u2013 ogrody, ogrody i jeszcze raz ogrody"},"content":{"rendered":"

Ogrody japo\u0144skie to mistrzowskie dzie\u0142a sztuki. Niewiele r\u00f3wnie pi\u0119knych znajdziemy na \u015bwiecie. Fascynuj\u0105: perfekcj\u0105 kompozycyjn\u0105, mistrzostwem warsztatu ogrodniczego, trudn\u0105 do poj\u0119cia symbolik\u0105 i wielk\u0105, wr\u0119cz rajsk\u0105 urod\u0105.<\/strong><\/p>\n

Brama, kt\u00f3ra nie jest bram\u0105<\/strong>
\nGdy na skrzy\u017cowaniu ruchliwych ulic w Kioto po raz pierwszy zobaczy\u0142am wielk\u0105, betonow\u0105, jaskrawo czerwon\u0105 bram\u0119 torii (wymawia si\u0119 oba \u201ei\u201d z akcentem na drugie), by\u0142am zdumiona. Nie dlatego, \u017ce nie zna\u0142am tej formy, bo taka brama widnieje na niemal ka\u017cdej reklamie turystycznych walor\u00f3w Japonii, ale kojarzy\u0142am j\u0105 z ogrodem, a nie ruchliw\u0105 ulic\u0105 i nie my\u015bla\u0142am, \u017ce mo\u017ce by\u0107 taka wielka i taka betonowa. Mimo to od tej w\u0142a\u015bnie bramy chc\u0119 zacz\u0105\u0107 opowie\u015b\u0107 o japo\u0144skich ogrodach. Niezupe\u0142nie z tej przyczyny, \u017ce jest to wej\u015bcie, furtka, czy co\u015b w tym rodzaju. Bram torii jest w Japonii mn\u00f3stwo. Zwykle, cho\u0107 nie zawsze, s\u0105 czerwone. Na og\u00f3\u0142 s\u0105 drewniane. Nigdy nie s\u0105 przerw\u0105 w ogrodzeniu i nigdy nie ma w nich \u017cadnych drzwi. Mylne rozumienie przeznaczenia tej budowli ma zapewne zwi\u0105zek z angielskim t\u0142umaczeniem gate s\u0142owa w j\u0119zyku japo\u0144skim , kt\u00f3re oznacza grz\u0119d\u0119 \u2013 miejsce, gdzie mog\u0105 zatrzymywa\u0107 si\u0119 ptaki. Sens bramy torii polega na tym, \u017ce jest to spos\u00f3b wskazania osi, na kt\u00f3rej zamkni\u0119ciu znajduje si\u0119 wej\u015bcie do shintoistycznej \u015bwi\u0105tyni. W tym przypadku jest to \u015bwi\u0105tynia Heian Jingu z wielkim kompleksem ogrod\u00f3w reprezentuj\u0105cych styl epoki Edo. Rzeczywista brama do tego za\u0142o\u017cenia znajduje si\u0119 na osi ulicy w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 400 m od torii. Heian by\u0142 jednym z pierwszych ogrod\u00f3w japo\u0144skich, jakie zwiedza\u0142am. Tu po raz pierwszy pozna\u0142am fascynuj\u0105ce cechy tej sztuki: perfekcj\u0119 kompozycyjn\u0105, mistrzostwo ogrodnicze, trudn\u0105 do poj\u0119cia symbolik\u0119 i wielk\u0105, wr\u0119cz rajsk\u0105, urod\u0119, na szcz\u0119\u015bcie niewymagaj\u0105c\u0105 pe\u0142nego zrozumienia symboli.
\nKompozycja ogrodowa<\/strong>
\nJak nale\u017cy rozumie\u0107 sformu\u0142owanie \u201ekompozycja ogrodowa\u201d? Oto widok z pawilonu przeznaczonego do ceremonii picia herbaty. Kontemplowanie widoku to wa\u017cny sk\u0142adnik tej ceremonii. Widok ten jest w\u0142a\u015bnie dobrym przyk\u0142adem kompozycji ogrodowej. Jest to uk\u0142ad tak u\u0142o\u017conych element\u00f3w, by chcia\u0142o si\u0119 go uj\u0105\u0107 w ramy, aby ch\u0142on\u0105\u0107 zachwycaj\u0105c\u0105 r\u00f3wnowag\u0119, kt\u00f3r\u0105 tchnie \u00f3w obraz. Patrz\u0105c na dobrze skomponowany obraz nie mamy ochoty niczego zmienia\u0107, czy przestawia\u0107, bo mog\u0142oby to zburzy\u0107 ten harmonijny, urzekaj\u0105cy stan ducha. Sens kompozycji przestrzennej powstaje niejako przez relacj\u0119 punktu patrzenia i widoku otwieraj\u0105cego si\u0119 z tego punktu. Rama widoku, kt\u00f3ra w tym przypadku jest bardzo wyrazista, jest czym\u015b w rodzaju zaproszenia. Zatrzymajcie si\u0119 tu, patrzcie i podziwiajcie! Takie ramy bywaj\u0105 cz\u0119sto nie tak jednoznaczne, jak ta. Bywaj\u0105 z\u0142o\u017cone z drzew, krzew\u00f3w, czy element\u00f3w ma\u0142ej architektury. Mistrzostwo kompozycyjne ogrod\u00f3w japo\u0144skich to nie tylko to. Gdy ogl\u0105damy je, mamy wra\u017cenie, \u017ce gdziekolwiek nie spojrzymy, widok jest skomponowany specjalnie dla nas. Przebieg \u015bcie\u017cki jest scenariuszem ogl\u0105dania widok\u00f3w \u2013 za ka\u017cdym zakr\u0119tem nowy obraz. Mostek na stawie przedziwnie po\u0142amany to te\u017c zaproszenie do ogl\u0105dania ogrodowego wn\u0119trza w wielu uj\u0119ciach.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Widok z pawilonu herbacianego w ogrodzie Suizenji Jojuen w Kumamoto<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Ogr\u00f3d Kenrokuem w Kanazawa \u2013 sosna \u201epe\u0142zn\u0105ca\u201d
po wodzie<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Mostek w ogrodzie Oyama -Jinja w Kanazawa<\/p><\/div>\n

Kunszt warsztatu ogrodniczego<\/strong>
\nWszyscy zapewne s\u0142yszeli o sztuce kszta\u0142towania miniaturowych drzew bonsai, ale to nie jest wszystko, co potrafi\u0105 wyczarowa\u0107 japo\u0144scy ogrodnicy. Oto staw w ogrodzie Kenrokuen w Kanazawa zaliczanym do trzech najpi\u0119kniejszych ogrod\u00f3w Japonii. Ga\u0142\u0105\u017a sosny rosn\u0105cej na brzegu prowadzona jest poziomo niczym, zielony w\u0105\u017c ponad tafl\u0105 wody. Inn\u0105 specjalno\u015bci\u0105 tego ogrodu s\u0105 linowe sto\u017cki s\u0142u\u017c\u0105ce podtrzymywaniu ga\u0142\u0119zi wielkich sosen w zimie obci\u0105\u017conych \u015bniegiem. Takich pomys\u0142owych efekt\u00f3w jest wiele, a w\u015br\u00f3d nich wymy\u015blne sposoby ratowania przed \u015bmierci\u0105 wiekowych, czasem ledwie \u017cywych drzew \u2013 staruszk\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ogr\u00f3d Kenrokuem w Kanazawa \u2013 sto\u017cki linowe<\/p><\/div>\n

Symbolika ogrod\u00f3w<\/strong>
\nW ogrodach japo\u0144skich niemal wszystko ma znaczenie symboliczne: kamienie, woda, mech, krzewy, latarnie, mostki itd. Szczeg\u00f3lnie znana, cho\u0107 dla Europejczyk\u00f3w niezrozumia\u0142a, jest symbolika buddyjskich ogrod\u00f3w zen. Najbardziej znany z tego typu ogrod\u00f3w jest cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwi\u0105tyni Ry\u014danji w Kioto. Kilka chropawych ska\u0142 wyrastaj\u0105cych z prostok\u0105tnego placu pokrytego \u017cwirem. Nie ma drzew, ani krzew\u00f3w, a \u017cwirowa powierzchnia zagrabiona jest starannie, tworz\u0105c nieskazitelny, niezbyt skomplikowany, ale trudny do utrzymania wz\u00f3r z prostych i krzywych linii. Dlaczego to co\u015b nazywane jest ogrodem? Co mo\u017ce to oznacza\u0107? Na czym to w og\u00f3le polega? Nieco wi\u0119cej zrozumia\u0142am, gdy p\u0142yn\u0119\u0142am statkiem z Hiroszimy na wysp\u0119 Itsukushima Jinja. Morze i wyspy \u2013 co\u015b niezmiernie japo\u0144skiego. To jest pierwowz\u00f3r z natury dla ogrodu zen. G\u0142\u0119bszych warstw symboliki tzw. ogrod\u00f3w suchego krajobrazu nie podejmuj\u0119 si\u0119 wyja\u015bnia\u0107. M\u00f3wi\u0105c o symbolice japo\u0144skich ogrod\u00f3w, trzeba koniecznie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do religijnych proweniencji. Shinto \u2013 rodzima religia tego kraju, kt\u00f3rej nie wyznawa\u0142 i nie wyznaje nikt inny opr\u00f3cz Japo\u0144czyk\u00f3w, jest religi\u0105 animistyczn\u0105. Znaczy to, \u017ce wed\u0142ug niej drzewa, woda, kamienie, zwierz\u0119ta, a nawet przedmioty maj\u0105 dusz\u0119. Duchy mieszkaj\u0105, lub wr\u0119cz s\u0105 drzewami, ska\u0142ami, strumieniami, wodospadami itp. Jednym s\u0142owem wszystko, z czego z\u0142o\u017cony jest ogr\u00f3d mo\u017ce mie\u0107 atrybuty religijne. Zatem o ogrodzie mo\u017cna opowiada\u0107 s\u0142owami religijnej przypowie\u015bci, oddawa\u0107 mu cze\u015b\u0107, medytowa\u0107, prosi\u0107 o \u0142aski itp. Buddyzm zen \u2013 kolejna religia Japo\u0144czyk\u00f3w, stworzy\u0142 w\u0142asny kanon ogrodowy \u2013 owe suche ogrody. Jeszcze bardziej symboliczne i jeszcze bardziej niepoj\u0119te dla ludzi Zachodu. Warto uprzytomni\u0107 sobie, \u017ce w przekonaniu Japo\u0144czyk\u00f3w jedna religia nie wyklucza drugiej. Mo\u017cna by\u0107 shintoist\u0105 i buddyst\u0105 jednocze\u015bnie. Zatem ogr\u00f3d mo\u017ce by\u0107 no\u015bnikiem i jednej, i drugiej symboliki. Japo\u0144ska sztuka ogrodowa w pewnym sensie by\u0142a, i nadal jest, sztuk\u0105 sakraln\u0105. Najpi\u0119kniejsze ogrody zwi\u0105zane s\u0105 ze \u015bwi\u0105tyniami. Pierwszymi ogrodnikami, tw\u00f3rcami kanon\u00f3w, byli mnisi, a ogl\u0105danie ogrod\u00f3w prowokuje co wra\u017cliwszych obserwator\u00f3w do mistycznych uniesie\u0144.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ogr\u00f3d suchego krajobrazu, czyli ogr\u00f3d zen w \u015bwi\u0105tyni Ry\u014danji w Kioto<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Wz\u00f3r natury dla ogrod\u00f3w zen \u2013 morze usiane wyspami<\/p><\/div>\n

Ro\u015bliny ogrodu japo\u0144skiego<\/strong>
\nJest pewien charakterystyczny dla japo\u0144skich ogrod\u00f3w zestaw ro\u015blin: sosny, azalie, mi\u0142orz\u0119by, klony palmowe, wi\u015bnie, irysy, chryzantemy, wisterie i mech. Ten ostatni jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cny. Ogl\u0105daj\u0105c fotografie japo\u0144skich ogrod\u00f3w cz\u0119sto go nie zauwa\u017camy, myl\u0105c go z traw\u0105. W japo\u0144skich ogrodach trawy nie ma, a je\u015bli gdzie\u015b jest, to jako osobliwo\u015b\u0107. Natomiast mech jest w wielu rodzajach i kolorach, a uprawianie rzadkich odmian mchu jest sztuk\u0105 dost\u0119pn\u0105 nielicznym. W ogrodach, w parkach, na skwerach, nawet tych najmniejszych, na wiosn\u0119, na tle zieleni pojawiaj\u0105 si\u0119 o\u017cywcze plamy ostrego r\u00f3\u017cu. To kwitn\u0105ce azalie zazwyczaj strzy\u017cone w kszta\u0142t sp\u0142aszczonej kuli. Jest ich mn\u00f3stwo i s\u0105 po prosu wsz\u0119dzie. Swoisty znak rozpoznawczy wiosennego krajobrazu miast japo\u0144skich. Nie s\u0105 jednak tak znane jak uwielbiane przez Japo\u0144czyk\u00f3w kwitn\u0105ce wi\u015bnie. Gdy fala kwitnienia zaczyna p\u0142yn\u0105\u0107 od po\u0142udnia ku p\u00f3\u0142nocy kraju, Japo\u0144czyk\u00f3w ogarnia \u201ewi\u015bniowe szale\u0144stwo\u201d Hanami. Co rano radio informuje gdzie dzi\u015b dotrze owa fala, aby nie przegapi\u0107 narodowego \u015bwi\u0119towania. Wspania\u0142e s\u0105 japo\u0144skie sosny w najr\u00f3\u017cniejszych odmianach, we wszystkich odcieniach zieleni, formowane, czy rosn\u0105ce tak, jak chcia\u0142a natura, z kr\u00f3tkimi ig\u0142ami albo z d\u0142ugimi na oko\u0142o 20 cm itd., itd. O ogrodach japo\u0144skich mo\u017cna w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>

To nie trawa \u2013 to mech. Ogr\u00f3d Murin-Ann w Kioto<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Azalie w ogrodzie Hamariky\u016b w Tokio<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Rysunek ga\u0142\u0119zi sosny. Ogr\u00f3d \u015bwi\u0105tyni Heian w Kioto<\/p><\/div>\n

Ogr\u00f3d japo\u0144ski w Polsce?<\/strong>
\nNa koniec mam kilka pr\u00f3\u015bb do os\u00f3b, kt\u00f3re pragn\u0105 w Polsce za\u0142o\u017cy\u0107 ogr\u00f3d japo\u0144ski. Nie wierzcie w to, \u017ce zakupienie mo\u017cliwie najwi\u0119kszej liczby ro\u015blin z przymiotnikiem \u201ejapo\u0144ski\u201d w nazwie zagwarantuje wam sukces. Szczeg\u00f3lnie odradzam sadzenie ich w rz\u0105dku, jak na wystawie sklepowej. Spr\u00f3bujcie u\u0142o\u017cy\u0107 je w kompozycj\u0119, w kt\u00f3rej bior\u0105 udzia\u0142 nie tylko drzewa, kamienie i krzewy (czyli w j\u0119zyku kompozycji bry\u0142y lub zielone \u015bciany), lecz tak\u017ce przestrzenie otwarte tworz\u0105ce wn\u0119trza ogrodowe. Zadbajcie o to, by pi\u0119kne ro\u015bliny by\u0142y dobrze wyeksponowane, czyli umieszczone z my\u015bl\u0105 o ich ogl\u0105daniu. Spr\u00f3bujcie tak prowadzi\u0107 \u015bcie\u017cki, aby nie tylko doj\u015b\u0107 do celu, ale tak\u017ce pokaza\u0107 to, co jest warte zobaczenia. A gdy zapragniecie mie\u0107 bram\u0119 torii, to nie traktujcie jej jako furtki, lecz zadbajcie, aby ramowa\u0142a widok, kt\u00f3ry warto ogl\u0105da\u0107, a nie co\u015b przypadkowego czy wr\u0119cz brzydkiego. W naszym klimacie trudno kultywowa\u0107 mech, ale zamiast trawy mo\u017cna zastosowa\u0107 jak\u0105\u015b drobnolistn\u0105 ro\u015blin\u0119 okrywow\u0105. Powodzenia!<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia <\/em>Krystyna Paw\u0142owska<\/strong>
\nProfesor na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Specjalizuje si\u0119 w architekturze krajobrazu i projektowaniu teren\u00f3w zielonych. Znawca sztuki witra\u017cowej.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ogrody japo\u0144skie to mistrzowskie dzie\u0142a sztuki. Niewiele r\u00f3wnie pi\u0119knych znajdziemy na \u015bwiecie. Fascynuj\u0105: perfekcj\u0105 kompozycyjn\u0105, mistrzostwem warsztatu ogrodniczego, trudn\u0105 do poj\u0119cia symbolik\u0105 i wielk\u0105, wr\u0119cz rajsk\u0105 urod\u0105. Brama, kt\u00f3ra nie jest bram\u0105 Gdy na skrzy\u017cowaniu ruchliwych ulic w Kioto po raz pierwszy zobaczy\u0142am wielk\u0105, betonow\u0105, jaskrawo czerwon\u0105 bram\u0119 torii (wymawia si\u0119 oba \u201ei\u201d z akcentem na drugie), by\u0142am zdumiona. Nie Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":31069,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89,11],"tags":[],"class_list":["post-31061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogi","category-turysta-poleca","cat-89-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31061"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31087,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31061\/revisions\/31087"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31069"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}