{"id":31047,"date":"2024-06-24T10:31:13","date_gmt":"2024-06-24T08:31:13","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31047"},"modified":"2024-06-24T10:31:13","modified_gmt":"2024-06-24T08:31:13","slug":"sredniowieczna-tradycja-jarmarku-swietojanskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=31047","title":{"rendered":"\u015aredniowieczna tradycja Jarmarku \u015awi\u0119toja\u0144skiego"},"content":{"rendered":"

W roku 1461, a wi\u0119c jeszcze w czasach ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich, ustanowione zosta\u0142y w Warszawie cztery jarmarki: dwa tygodnie po Wielkiej Nocy, 24 czerwca, 1 sierpnia i 15 pa\u017adziernika. W 1528 roku kr\u00f3l Zygmunt Stary zmniejszy\u0142 t\u0119 liczb\u0119 do trzech, ale jednocze\u015bnie wyd\u0142u\u017cy\u0142 czas trwania tych jarmark\u00f3w do dw\u00f3ch tygodni. Reaktywowany jarmark m\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 atrakcj\u0105 i okazj\u0105 na promocj\u0119 stolicy.<\/strong><\/p>\n

21 maja 1816 roku gen. J\u00f3zef Zaj\u0105czek, namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego, ustanowi\u0142, a raczej wznowi\u0142, na Marywilu istniej\u0105cy w tym miejscu od 1721 roku czerwcowy \u201ejarmark walny\u201d. Po kilku latach jarmark \u2013 w tym miejscu \u2013 przesta\u0142 funkcjonowa\u0107. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142o podj\u0119cie przez w\u0142adze decyzji o budowie gmachu Teatru Wielkiego, kt\u00f3rego wznoszenie rozpocz\u0119to w 1825 roku. Realizuj\u0105c t\u0119 ogromn\u0105 inwestycj\u0119, wykorzystano cz\u0119\u015b\u0107 budynku Marywilu, kt\u00f3r\u0105 wkomponowano w bry\u0142\u0119 wznoszonego teatru. Czy teraz, dwie\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, warto wskrzesi\u0107 ide\u0119 warszawskiego jarmarku? Niew\u0105tpliwie tak!
\nKsi\u0105dz Staszic wskrzesza warszawskie jarmarki<\/strong>
\nWczasach Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, gdy burzliwie rozwija\u0142a si\u0119 gospodarka Rzeczypospolitej, spontanicznie zaistnia\u0142a potrzeba miejsca wymiany towar\u00f3w i us\u0142ug, zawierania kontrakt\u00f3w i finansowania przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. Utar\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas taki zwyczaj, i\u017c dwa razy w roku, 24 czerwca w Warszawie oraz w Nowy Rok w Dubnie na Wo\u0142yniu, odbywa\u0142y si\u0119 wielkie zjazdy szlachty, kupc\u00f3w i innych zainteresowanych. Mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c \u201ezjazd\u201d warszawski (24 czerwca), by\u0142 echem \u015bredniowiecznych jarmark\u00f3w odbywaj\u0105cych si\u0119 w tym terminie. Miejscem zjazdu by\u0142 \u0142atwo dost\u0119pny komunikacyjnie Marywil, dysponuj\u0105cy ca\u0142ym zapleczem infrastrukturalnym. Ci\u0105gle przebudowywany i udoskonalany funkcjonowa\u0142 oko\u0142o 130 lat. Gdy pojawi\u0142a si\u0119 koncepcja jego zlikwidowania i wybudowania Teatru Wielkiego, w\u0142adze rozwa\u017ca\u0142y r\u00f3\u017cne pomys\u0142y na wznowienie funkcjonowania jarmarku. Wydaje si\u0119, \u017ce jednym z g\u0142\u00f3wnych propagator\u00f3w tej idei by\u0142 Stanis\u0142aw Staszic. Rozwin\u0105\u0142 on i udoskonali\u0142 ustanowiony przez Zaj\u0105czka coroczny jarmark walny na Marywilu. Co prawda, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na plany budowy Teatru Wielkiego, jarmark w tym miejscu okaza\u0142 si\u0119 chybionym pomys\u0142em.
\nTarg na placu Krasi\u0144skich<\/strong>
\nW roku 1828 powr\u00f3cono do idei przeniesienia jarmarku na Plac Krasi\u0144skich oraz wykorzystania na sk\u0142ad we\u0142ny istniej\u0105cego tam wybudowanego w 1779 roku wed\u0142ug projektu Bonawentury Solariego budynku teatru. Pomys\u0142 popar\u0142 finansowo Bank Polski, w wyniku czego przez kilkadziesi\u0105t lat Jarmark Generalny \u015awi\u0119toja\u0144ski by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 imprez\u0105 handlow\u0105 w \u00f3wczesnym Kr\u00f3lestwie Polskim. G\u0142\u00f3wnym obszarem zainteresowania by\u0142 handel we\u0142n\u0105 i towarami pochodnymi. Zje\u017cd\u017cali w\u00f3wczas z obszaru dawnej Rzeczypospolitej producenci we\u0142ny, aby sprzeda\u0107 sw\u00f3j towar, a p\u00f3\u017aniej zabawi\u0107 si\u0119 na bruku sto\u0142ecznym wielkich pan\u00f3w. Jak pisa\u0142 Juliusz W. Gomulicki: Kto przywi\u00f3z\u0142 500 pud\u00f3w \u2013 otrzymywa\u0142 tytu\u0142 ja\u015bnie wielmo\u017cnego, kto 250 \u2013 wielmo\u017cnego, a kto 30 pud\u00f3w, ten nazywa si\u0119 tylko panem dobrodziejem \u2026<\/em> Targowano si\u0119 wi\u0119c zawzi\u0119cie i bawiono do upad\u0142ego. Centralnym punktem jarmarku by\u0142 obecny Plac Krasi\u0144skich. Wynika\u0142o to z faktu, i\u017c stary budynek teatru s\u0142u\u017cy\u0142 za magazyn we\u0142ny. Budynek ten odkupi\u0142 od Maurycego Wolffa i jego wsp\u00f3lnik\u00f3w Bank Polski, kt\u00f3ry by\u0142 udzia\u0142owcem tego przedsi\u0119wzi\u0119cia biznesowego. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, i\u017c w Pa\u0142acu Krasi\u0144skich (Rzeczypospolitej) mie\u015bci\u0142y si\u0119 w tamtych czasach siedziby najwy\u017cszych w\u0142adz Kr\u00f3lestwa Polskiego, a p\u00f3\u017aniej carskiego s\u0105downictwa. Ten fakt nie sprzyja\u0142 rozwojowi idei jarmarku, jako wielkiej i wielodniowej imprezy handlowej, przyci\u0105gaj\u0105cej ogromne t\u0142umy. To najprawdopodobniej by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 powolnego wycofywania si\u0119 z tej lokalizacji, szczeg\u00f3lnie po 1874 roku, tj. po rozebraniu budynku, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142y si\u0119 magazyny we\u0142ny.
\nOd jarmarku do wy\u015bcig\u00f3w konnych<\/strong>
\nNowe magazyny (sk\u0142ady) wybudowano w latach 70. XIX wieku przy ulicy Nowogrodzkiej, gdzie by\u0142o kilka du\u017cych nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych wcze\u015bniej do Banku Polskiego oraz tzw. rz\u0105dowych. Na tych posesjach od 21 do 28 wrze\u015bnia 1867 roku odby\u0142a si\u0119 Pierwsza Warszawska Wystawa Rolniczo-Przemys\u0142owa. Lokalizacja ta by\u0142a korzystna ze wzgl\u0119du na przestrze\u0144 wystawiennicz\u0105 oraz znajduj\u0105cy si\u0119 po s\u0105siedzku dworzec Kolei Warszawsko-Wiede\u0144skiej. Magazyny (sk\u0142ady) powsta\u0142y w\u00f3wczas przy obecnej ulicy Nowogrodzkiej i jej przecznicy, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas nazwano Sk\u0142adow\u0105 (obecnie Pankiewicza). Po pierwszej wojnie \u015bwiatowej tradycja jarmarku zanik\u0142a. W miejscu dawnych sk\u0142ad\u00f3w stoi obecnie m.in. Bank Rolny przy ul. Nowogrodzkiej 50, wzniesiony tam w latach mi\u0119dzywojennych. Bodaj\u017ce jedynym przedsi\u0119wzi\u0119ciem b\u0119d\u0105cym \u015bladem Jarmarku Generalnego \u015awi\u0119toja\u0144skiego, s\u0105 wy\u015bcigi konne. Po raz pierwszy odby\u0142y si\u0119 20 i 21 czerwca 1841 roku na Polu Mokotowskim i by\u0142y to pierwsze profesjonalne wy\u015bcigi konne w Polsce. Przedsi\u0119wzi\u0119cie to po latach przeniesione zosta\u0142o z Pola Mokotowskiego na S\u0142u\u017cewiec, gdzie pierwsze zawody rozegrano 3 czerwca 1939 roku. Przepi\u0119kny tor na S\u0142u\u017cewcu jest jedynym materialnym \u015bladem tradycji, kt\u00f3ra si\u0119ga nie tylko 1841 roku, ale poprzez jarmark \u015bwi\u0119toja\u0144ski, a\u017c do \u015bredniowiecza. By\u0107 mo\u017ce po\u0142\u0105czenie wy\u015bcig\u00f3w z ewentualnie wznowion\u0105 tradycj\u0105 jarmarku \u015bwi\u0119toja\u0144skiego przynios\u0142oby korzy\u015bci nie tylko S\u0142u\u017cewcowi, ale ca\u0142ej Warszawie?
\nZyski dla miasta i przedsi\u0119biorc\u00f3w<\/strong>
\nJarmark Generalny \u015awi\u0119toja\u0144ski odbywaj\u0105cy si\u0119 w ostatniej dekadzie czerwca, m\u00f3g\u0142by by\u0107 atrakcj\u0105 stolicy jak te\u017c promocj\u0105 Warszawy u progu sezonu turystycznego. Wszelkie imprezy organizowane w tym czasie, mia\u0142yby ogromn\u0105 widowni\u0119 i mi\u0119dzynarodowy rozg\u0142os. Moim zdaniem temat wskrzeszenia Jarmarku \u015awi\u0119toja\u0144skiego wart jest powa\u017cnego rozwa\u017cenia. Dla miasta by\u0142aby to doskona\u0142a promocja, dla przedsi\u0119biorc\u00f3w \u2013 zyski.<\/p>\n

Tekst<\/em> Lech Kr\u00f3likowski
\n<\/strong>Varsavianista i samorz\u0105dowiec. Wieloletni prezes Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Warszawy.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Magazyny na we\u0142n\u0119 przy dawnej ul. Nowogrodzkiej<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Marywil oko\u0142o 1820 roku<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Plac Krasi\u0144skich obecnie<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W roku 1461, a wi\u0119c jeszcze w czasach ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich, ustanowione zosta\u0142y w Warszawie cztery jarmarki: dwa tygodnie po Wielkiej Nocy, 24 czerwca, 1 sierpnia i 15 pa\u017adziernika. W 1528 roku kr\u00f3l Zygmunt Stary zmniejszy\u0142 t\u0119 liczb\u0119 do trzech, ale jednocze\u015bnie wyd\u0142u\u017cy\u0142 czas trwania tych jarmark\u00f3w do dw\u00f3ch tygodni. Reaktywowany jarmark m\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 atrakcj\u0105 i okazj\u0105 na promocj\u0119 stolicy. Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":31051,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87,11],"tags":[],"class_list":["post-31047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dawniej-bywalo","category-turysta-poleca","cat-87-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31047"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31059,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31047\/revisions\/31059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}