{"id":30709,"date":"2024-03-21T15:17:44","date_gmt":"2024-03-21T13:17:44","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30709"},"modified":"2024-03-21T15:17:58","modified_gmt":"2024-03-21T13:17:58","slug":"cerkwie-hajnowki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30709","title":{"rendered":"Cerkwie Hajn\u00f3wki"},"content":{"rendered":"

Hajn\u00f3wka to miasto powiatowe na skraju Puszczy Bia\u0142owieskiej, zwane \u201ebram\u0105 do Puszczy\u201d. Powsta\u0142a w XVIII wieku na polanie le\u015bnej, rozwin\u0119\u0142a si\u0119 jako du\u017cy o\u015brodek przemys\u0142u drzewnego. Prawa miejskie otrzyma\u0142a dopiero w 1951 roku.
\n<\/strong>Dzi\u015b Hajn\u00f3wka jest o\u015brodkiem kulturalnym polskich Bia\u0142orusin\u00f3w. Dzia\u0142aj\u0105 tu Muzeum i O\u015brodek Kultury Bia\u0142oruskiej oraz Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce z Dodatkow\u0105 Nauk\u0105 J\u0119zyka Bia\u0142oruskiego. Ponad po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w Hajn\u00f3wki to prawos\u0142awni, kt\u00f3rzy nap\u0142yn\u0119li z s\u0105siednich wiosek wraz z rozwojem przemys\u0142u drzewnego, g\u0142\u00f3wnie w latach 70. XX wieku. Wtedy to s\u0142u\u017c\u0105ca dot\u0105d wiernym drewniana cerkiewka pw. \u015bw. Miko\u0142aja (powsta\u0142a przez zaadaptowanie do cel\u00f3w liturgicznych budynku by\u0142ego nadle\u015bnictwa) okaza\u0142a si\u0119 za ciasna. Wraz z oddaniem do u\u017cytku nowej okaza\u0142ej \u015bwi\u0105tyni \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy, zosta\u0142a przeniesiona pocz\u0105tkowo do wsi Czy\u017ce. Obecnie\u00a0 jest to cerkiew \u015bw. Jana Teologa w Bia\u0142ymstoku, na osiedlu Bacieczki.<\/p>\n

S\u0142owo \u201ecerkiew\u201d pochodzi przypuszczalnie od greckiego wyrazu kiriakon<\/em> czyli \u201epa\u0144ski\u201d, a wi\u0119c znaczy Dom Pa\u0144ski.
\nDo j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich przesz\u0142o przypuszczalnie wtedy, gdy S\u0142owianie podbili p\u00f3\u0142nocn\u0105 Grecj\u0119, w tym Macedoni\u0119.
\nW \u015bredniowieczu tym mianem okre\u015blano w Polsce wszystkie \u015bwi\u0105tynie chrze\u015bcija\u0144skie (r\u00f3wnie\u017c ko\u015bcio\u0142y katolickie),
\ndzi\u015b tylko \u015bwi\u0105tynie obrz\u0105dku wschodniego: prawos\u0142awne i greckokatolickie.
\nCharakterystyczne kopu\u0142y cerkwi, zwane cebulkami, przypominaj\u0105 p\u0142omienie \u015bwiec, a wi\u0119c p\u0142omienno\u015b\u0107 modlitwy
\ni d\u0105\u017cenie cz\u0142owieka do Boga.
\nBudynek cerkwi wie\u0144cz\u0105 krzy\u017ce \u0142aci\u0144skie lub inne, zwane prawos\u0142awnymi \u2013 z trzema (lub dwoma) belkami poprzecznymi. Zwyczaj robienia takich pochodzi z Kijowa, ale \u017caden przepis tego nie nakazuje. Najwy\u017csze rami\u0119 krzy\u017ca (czasem go nie ma) oznacza tabliczk\u0119 nad g\u0142ow\u0105 Ukrzy\u017cowanego, \u015brodkowe jest dla jego r\u0105k, najni\u017csze za\u015b to podn\u00f3\u017cek.
\nSob\u00f3r (\u015bwi\u0105tynia o szczeg\u00f3lnym znaczeniu, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 rozmiarami i znaczeniem) prawos\u0142awny \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy
\nw Hajn\u00f3wce powsta\u0142 w latach 1973\u20131982 i przez wiele lat, a\u017c do wybudowania \u015bwi\u0105tyni \u015bw. Ducha w Bia\u0142ymstoku, by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 cerkwi\u0105 w Polsce. Mo\u017ce pomie\u015bci\u0107 5 tys. wiernych.
\nProjektantem cerkwi i cz\u0119\u015bciowo jej wyposa\u017cenia by\u0142 architekt Aleksander Grygorowicz (1923\u20132023) z Politechniki Pozna\u0144skiej. Prace te spotka\u0142y si\u0119 z powszechnym uznaniem i przynios\u0142y profesorowi w 1981 roku Nagrod\u0119 im. Brata Alberta.
\nSob\u00f3r ma nowoczesn\u0105, pe\u0142n\u0105 ekspresji architektur\u0119. Niewiele przypomina tradycyjn\u0105 cerkiew, gdy\u017c projektantowi zale\u017ca\u0142o na pokazaniu, \u017ce architektura cerkiewna nie musi by\u0107 zbyt tradycyjna. Zwracaj\u0105 uwag\u0119 charakterystyczne nieregularne betonowe (tzw. \u0142upinowe) dachy, nawi\u0105zuj\u0105ce do najnowszej architektury zachodnioeuropejskiej. Cerkiew wie\u0144cz\u0105 dwie cebulaste kopu\u0142y \u2013 wi\u0119ksza nad naw\u0105 i mniejsza nad baptysterium. Wie\u017ca si\u0119ga 50 metr\u00f3w wysoko\u015bci.
\nWn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni ma dwie kondygnacje. Jest bajecznie kolorowe, podobnie jak we wszystkich nowych cerkwiach na Podlasiu. Pracowali przy tym prawos\u0142awni arty\u015bci z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w. Witra\u017ce w nieregularnie rozmieszczonych oknach wykonano w Krakowie wg projektu prof. Adama Stalony-Dobrza\u0144skiego.
\nOba ikonostasy (\u201e\u015bciany\u201d z ikonami oddzielaj\u0105ce prezbiterium od nawy, posiadaj\u0105ce jedne drzwi po\u015brodku i dwa nieco mniejsze po bokach) w cerkwi g\u00f3rnej powsta\u0142y wg. projektu Aleksandra Grygorowicza. Znajduj\u0105ce si\u0119 w nich ikony oraz polichromi\u0119 g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci soboru wykona\u0142 Grek Dymitrios Andonopulos nawi\u0105zuj\u0105c do wzor\u00f3w dawnego malarstwa p\u00f3\u017anobizantyjskiego. Pracowa\u0142 na tym w latach 1986\u20131990, przyje\u017cd\u017caj\u0105c dwa razy w roku na dwa \u2013 trzy tygodnie. Zadziwia\u0142 kunsztem i szybko\u015bci\u0105 wykonywania pokrywaj\u0105cych ca\u0142e wn\u0119trze cerkwi wizerunk\u00f3w Maryi, Chrystusa w r\u00f3\u017cnym wieku, \u015bwi\u0119tych i anio\u0142\u00f3w scen biblijnych. Swoj\u0105 prac\u0119 traktowa\u0142 jako ofiar\u0119, gdy\u017c honoraria ledwie pokrywa\u0142y koszty jego podr\u00f3\u017cy do Polski.
\nNietypowy ikonostas g\u0142\u00f3wny g\u00f3rnej cerkwi, zas\u0142aniaj\u0105cy o\u0142tarz dedykowany \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy, wykonany jest z betonu
\ni pokryty ceramiczn\u0105 ok\u0142adzin\u0105. Mozaiki umieszczone na nim s\u0105 dzie\u0142em ukrai\u0144skiego artysty W\u0142odzimierza Tichowa
\nz Charkowa.
\nWewn\u0105trz \u015bwi\u0105tyni zwraca uwag\u0119 pi\u0119kny ogromny \u017cyrandol (panikadi\u0142o), r\u00f3wnie\u017c projektu Aleksandra Grygorowicza.
\nMa on form\u0119 r\u00f3wnoramiennego krzy\u017ca i zwany jest Krzy\u017cem Tysi\u0105clecia Chrztu Rusi. Ru\u015b przyj\u0119\u0142a chrzest w 998 roku,
\na wi\u0119c 22 lata p\u00f3\u017aniej ni\u017c Polska. \u017byrandol zdobi\u0105 24 ikony w formie witra\u017cy, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 histori\u0119 Cerkwi na Rusi . Wida\u0107 na ich m. in. Bogurodzic\u0119, \u015bw. Andrzeja Aposto\u0142a, \u015bw. \u015bw. Cyryla i Metodego, \u015bw. Olg\u0119 i jej wnuka \u015bw. W\u0142odzimierza (kt\u00f3ry ochrzci\u0142 Ru\u015b), jego syn\u00f3w \u015bw. \u015bw. Borysa i Gleba.
\nG\u00f3rna cerkiew opr\u00f3cz nawy g\u0142\u00f3wnej posiada r\u00f3wnie\u017c, podwy\u017cszon\u0105 o kilka stopni, p\u00f3\u0142nocn\u0105 naw\u0119 boczn\u0105
\nz jednorz\u0119dowym ikonostasem oraz o\u0142tarzem po\u015bwi\u0119conym Ikonie Matki Bo\u017cej \u2013 Nieoczekiwana Rado\u015b\u0107 (Nieczajannaja Radost). Obrazuje j\u0105 fresk za tym o\u0142tarzem.
\nIkona Nieoczekiwana Rado\u015b\u0107 (obecnie umieszczona w prezbiterium, w rze\u017abionej ramie) znalaz\u0142a si\u0119 ju\u017c w poprzedniej drewnianej cerkiewce \u015bw. Miko\u0142aja, kiedy w Hajn\u00f3wce w 1942 roku erygowano pierwsz\u0105 w parafi\u0119 prawos\u0142awn\u0105. Od tego czasu trwa tu jej kult.\u00a0 Zosta\u0142a podarowana przez mieszkank\u0119 Hajn\u00f3wki, kt\u00f3ra przywioz\u0142a j\u0105 z Moskwy. Jest to kopia cudownego wizerunku Nieoczekiwana Rado\u015b\u0107 czczonego w Moskwie. Matka Bo\u017ca przedstawiona jest z Chrystusem ubranym w ods\u0142oni\u0119t\u0105 na piersiach tunik\u0119. Z jego d\u0142oni, st\u00f3p i boku p\u0142ynie krew. Po lewej stronie u do\u0142u s\u0142abo widoczna jest posta\u0107 grzesznika modl\u0105cego si\u0119 do Matki Bo\u017cej.
\nDu\u017ca ikona Matki Bo\u017cej \u2013 Nieoczekiwana Rado\u015b\u0107 znajduje si\u0119 po lewej stronie cerkwi w drewnianym kiocie (o\u0142tarzyku). Nie ma jednak na niej postaci modl\u0105cego si\u0119 grzesznika.
\nW \u015bwi\u0119to Ikony Nieoczekiwana Rado\u015b\u0107 11 pa\u017adziernika\u00a0 1992 roku wy\u015bwi\u0119cono sob\u00f3r \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy. Na g\u00f3rnym poziomie soboru znalaz\u0142o miejsce tak\u017ce baptysterium (tzw. cerkiew boczna) po\u015bwi\u0119cone lokalnym \u015bwi\u0119tym. \u015aciany zdobi\u0105 tu polichromie z wizerunkami \u015bw. Cyryla z Turowa i \u015bw. Eufrozyny Po\u0142ockiej, a na \u015brodku pomieszczenia wy\u0142o\u017cona jest ikona podlaskiego \u015bwi\u0119tego m\u0119czennika, m\u0142odzie\u0144ca Gabriela Zab\u0142udowskiego \u2013 patrona m\u0142odzie\u017cy prawos\u0142awnej, urodzonego w niedalekich Zwierkach.
\nIkonostas znajduj\u0105cy si\u0119 w baptysterium oraz ikony w nim zaprojektowali i wykonali arty\u015bci Aleksander Tkaczenko
\ni Eugeniusz B\u0142asowicz z Kowla w Ukrainie.
\nW dolnej cerkwi (\u015bw. Miko\u0142aja) umieszczony jest rze\u017abiony w drewnie ikonostas nawi\u0105zuj\u0105cy stylistyk\u0105 do tradycyjnych wzor\u00f3w. Ten, jak i drugi \u2013 pod dzwonnic\u0105 zaprojektowa\u0142 i wyrze\u017abi\u0142 w drewnie Jan So\u0142owianiuk z Hajn\u00f3wki. Ikony do nich wykonali Asen Gicow z Bu\u0142garii i Aleksander Soko\u0142ow z Moskwy.
\nPo prawej stronie cerkwi dolnej umieszczono trzycz\u0119\u015bciowy drewniany, bogato rze\u017abiony kiot. W centrum widoczny jest wizerunek Matki Bo\u017cej Ostrobramskiej ze \u015bw. Ann\u0105 i \u015bw. Joachimem. Na bocznych skrzyd\u0142ach znajduj\u0105 si\u0119 ikony
\n\u015bw. Barbary i \u015bw. \u0141ukasza \u2013 biskupa Krymu, patrona lekarzy.
\nSob\u00f3r \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy posiada doskona\u0142\u0105 akustyk\u0119 wn\u0119trza. Od 1982 roku odbywa si\u0119 tu corocznie w maju mi\u0119dzynarodowy festiwal ch\u00f3r\u00f3w \u015bpiewaj\u0105cych muzyk\u0119 cerkiewn\u0105, w kt\u00f3rym bior\u0105 udzia\u0142 \u015bpiewacy z pa\u0144stw Europy, Azji, Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Afryki.
\nSob\u00f3r \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy nie jest jedyn\u0105 cerkwi\u0105 w Hajn\u00f3wce. Przy ul. Reja stoi nowoczesna, dwupoziomowa cerkiew Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela wzniesiona w latach 1995\u20132001 wg projektu znanego wsp\u00f3\u0142czesnego architekta Jana Kabaca na planie dw\u00f3ch nachodz\u0105cych na siebie krzy\u017cy r\u00f3wnoramiennych obr\u00f3conych wzgl\u0119dem siebie o 45\u00b0. Ma 36,5 m wysoko\u015bci. W centrum cerkwi g\u00f3rnej umieszczony jest du\u017cy murowany ikonostas pokryty barwn\u0105 ceramiczn\u0105 mozaik\u0105 oraz poz\u0142acany \u017cyrandol (panikadi\u0142o) wa\u017c\u0105cy ok. 800 kg, wykonany w Sofrino pod Moskw\u0105. W dolnej \u015bwi\u0105tyni ikonostas jest drewniany, poz\u0142acany. Oba zosta\u0142y wykonane przez artyst\u00f3w z Ukrainy \u2013 w g\u00f3rnej cerkwi przez Miko\u0142aja Kundela z R\u00f3wna, w dolnej (\u015awi\u0119tych M\u0119czennik\u00f3w Ziemi Che\u0142mskiej i Podlaskiej) w 2003 roku przez Aleksandra Tkaczenko ze wsp\u00f3\u0142pracownikami. Polichromi\u0119 wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni stworzyli r\u00f3wnie\u017c arty\u015bci z Ukrainy na czele z Wo\u0142odymirem Teliczko z Doniecka. Nad prezbiterium g\u00f3ruje wizerunek Marki Bo\u017cej Orantki z d\u0142o\u0144mi wzniesionymi w ge\u015bcie modlitwy.
\nNieopodal, na cmentarzu prawos\u0142awnym, stoi niewielka drewniana cerkiew pw. Wszystkich \u015awi\u0119tych. Wzniesiona w 1953 roku zosta\u0142a w latach 1995\u20131998 rozbudowana. Znajduj\u0105cy si\u0119 w niej ikonostas wykona\u0142 miejscowy rzemie\u015blnik, ale umieszczone w nim ikony to dzie\u0142a Jerzego Nowosielskiego. Jest ich 11. Artysta stworzy\u0142 je w 1966 roku w Krakowie. Cztery najwi\u0119ksze w rz\u0119dzie dolnym (tzw. namiestnym) to: Archanio\u0142 Micha\u0142, Matka Bo\u017ca z Dzieci\u0105tkiem, Chrystus Pantokrator (W\u0142adca Wszech\u015bwiata) i \u015bw. Miko\u0142aj. Na carskich wrotach (\u015brodkowe drzwi w ikonostasie), ozdobionych motywami li\u015bci akantu, s\u0105 niewielkie ikony przedstawiaj\u0105ce Zwiastowanie (dwie umieszczone najwy\u017cej) oraz czterech ewangelist\u00f3w. W zwie\u0144czeniu ikonostasu widnieje jedna z najpi\u0119kniejszych ikon Nowosielskiego \u2013 Ostatnia Wieczerza. Wg Krystyny Czerni, biografki artysty jest ona utrzymana w ceglasto-malachitowej gamie barwnej.
\n<\/em>Trzecia, najnowsza, hajnowska cerkiew parafialna Dymitra So\u0142u\u0144skiego stoi przy ul. Warszawskiej. Trwaj\u0105c\u0105 12 lat budow\u0119, wg. projektu Micha\u0142a Ba\u0142asza, uko\u0144czono w 2007 roku. Architekt, znany z budowy wielu \u015bwi\u0105ty\u0144, nazywany jest niekiedy Architektem Pana Boga. Dwupoziomowa cerkiew ma plan krzy\u017ca \u0142aci\u0144skiego. Wewn\u0105trz cerkwi g\u00f3rnej wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny okaza\u0142y d\u0119bowy ikonostas. Przed nim, po prawej stronie, w drewnianym kiocie umieszczona jest ikona patrona \u015bwi\u0105tyni. \u015aw. Dymitr m\u0119czennik urodzi\u0142 si\u0119 w dzisiejszych Salonikach w Grecji, kt\u00f3re w j\u0119zyku starocerkiewnym posiada\u0142y nazw\u0119 So\u0142u\u0144. Jest on patronem prawos\u0142awnych \u017co\u0142nierzy. Freski wn\u0119trza, uko\u0144czone w 2006 roku, s\u0105 dzie\u0142em ukrai\u0144skich tw\u00f3rc\u00f3w z Poczajowa, Charkowa i Kijowa pracuj\u0105cych pod kierunkiem Iwana \u017badana. Zwraca uwag\u0119 oryginalna scena Zdj\u0119cia Chrystusa z Krzy\u017ca umieszczona na sklepieniu w przedniej cz\u0119\u015bci cerkwi.
\nDoln\u0105 tzw. zimow\u0105 cerkiew \u015bw. Serafina z Sarowa (jednego z najpopularniejszych \u015bwi\u0119tych prawos\u0142awnych, kanonizowanego w 1903 roku) zdobi\u0105 realistyczne freski ze scenami z \u017cycia patrona. \u015awi\u0119ty przedstawiony jest jako dobroduszny siwow\u0142osy staruszek w le\u015bnej pustelni, gdzie na modlitwie i pracy sp\u0119dzi\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ego \u017cycia. Uzbieranym po\u017cywieniem dzieli\u0142 si\u0119 z przychodz\u0105cymi do\u0144 dzikimi zwierz\u0119tami, co obrazuje sympatyczna scena z nied\u017awiedziem. Ikonostas jest tu starszy, gdy\u017c pochodzi z drewnianej cerkiewki \u015bw. Miko\u0142aja s\u0142u\u017c\u0105cej wiernym do czasu wzniesienia najbardziej znanego w Hajn\u00f3wce soboru \u015bw. Tr\u00f3jcy.<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia <\/em>M<\/em><\/strong>aria i Przemys\u0142aw Pilichowie<\/em><\/strong>
\n<\/em>Krajoznawcy, autorzy i wsp\u00f3\u0142autorzy znakomitych przewodnik\u00f3w i opracowa\u0144 turystyczno-krajoznawczych m. in. wyr\u00f3\u017cnionej Nagrod\u0105 Magellana ksi\u0105\u017cki \"Warszawa wielu kultur\".<\/p>\n

\"\"<\/a>

Sob\u00f3r pw. \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy z zewn\u0105trz<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Cerkiew Wszystkich \u015awi\u0119tych na cmentarzu prawos\u0142awnym<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Fragment ikonostasu cerkwi \u015bw. Dymitra So\u0142u\u0144skiego<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Cerkiew \u015bw. Dymitra So\u0142u\u0144skiego z zewn\u0105trz<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Hajn\u00f3wka to miasto powiatowe na skraju Puszczy Bia\u0142owieskiej, zwane \u201ebram\u0105 do Puszczy\u201d. Powsta\u0142a w XVIII wieku na polanie le\u015bnej, rozwin\u0119\u0142a si\u0119 jako du\u017cy o\u015brodek przemys\u0142u drzewnego. Prawa miejskie otrzyma\u0142a dopiero w 1951 roku. Dzi\u015b Hajn\u00f3wka jest o\u015brodkiem kulturalnym polskich Bia\u0142orusin\u00f3w. Dzia\u0142aj\u0105 tu Muzeum i O\u015brodek Kultury Bia\u0142oruskiej oraz Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce z Dodatkow\u0105 Nauk\u0105 J\u0119zyka Bia\u0142oruskiego. Ponad po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w Hajn\u00f3wki to Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":30713,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[95,9],"tags":[],"class_list":["post-30709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musisz-zobaczyc","category-warto-wiedziec","cat-95-id","cat-9-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30709"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30753,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30709\/revisions\/30753"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}