{"id":30659,"date":"2024-03-21T13:52:45","date_gmt":"2024-03-21T11:52:45","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30659"},"modified":"2024-03-21T13:52:45","modified_gmt":"2024-03-21T11:52:45","slug":"dolina-wygnancow-w-wejherowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30659","title":{"rendered":"Dolina wygna\u0144c\u00f3w w Wejherowie"},"content":{"rendered":"

Wchodz\u0105ce w sk\u0142ad Ma\u0142ego Tr\u00f3jmiasta Kaszub\u00adskiego Wejherowo mo\u017ce poszczyci\u0107 si\u0119 nie tylko pomnikiem swojego za\u0142o\u017cyciela, kt\u00f3ry zimow\u0105 por\u0105 przypomina posta\u0107 Dartha Vadera, czy jed\u00adnym z najstarszych za\u0142o\u017ce\u0144 kalwaryjskich w Pol\u00adsce, lecz tak\u017ce fragmentem miasta o intryguj\u0105cej nazwie \u201eDolina wygna\u0144c\u00f3w\u201d. <\/strong><\/p>\n

Wielu turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy wypoczywaj\u0105 we wschod\u00adniej cz\u0119\u015bci Pobrze\u017ca Kaszubskiego, w razie niepo\u00adgody decyduje si\u0119 na zwiedzanie najbli\u017cszej oko\u00adlicy. Cz\u0119sto ich celem jest Tr\u00f3jmiasto, Malbork b\u0105d\u017a ruchome wydmy w S\u0142owi\u0144skim Parku Narodo\u00adwym. W ostatnich latach coraz wi\u0119ksze uznanie zyskuje najstarsze z miast tzw. Ma\u0142ego Tr\u00f3jmiasta Kaszubskiego, czyli Wejherowo.<\/p>\n

Ostatnia lokacja Jakuba Wejhera
\n<\/strong>Niespe\u0142na 50-tysi\u0119czne Wejherowo powsta\u0142o na prawie che\u0142mi\u0144skim w 1643 roku i jest ostatnim z miast za\u0142o\u017conych przez starost\u0119 malborskiego Jakuba Wejhera. Zwane, za spraw\u0105 barokowej kal\u00adwarii, Kaszubsk\u0105 Jerozolim\u0105 z roku na rok przy\u00adci\u0105ga coraz wi\u0119cej odwiedzaj\u0105cych zar\u00f3wno w celach p\u0105tniczych, jak i tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 po pro\u00adstu pozna\u0107 dziedzictwo materialne i kulturowe p\u00f3\u0142nocnych Kaszub, w czym pomaga im r\u00f3wnie\u017c niepowtarzalny szlak kaszubskiego abecad\u0142a.
\nPo\u0142o\u017cona w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci mia\u00adsta dzielnica \u015amiechowo P\u00f3\u0142noc to typowo miesz\u00adkalna cz\u0119\u015b\u0107 miasta, przez kt\u00f3r\u0105 tury\u015bci najcz\u0119\u015bciej wje\u017cd\u017caj\u0105 do Wejherowa, kieruj\u0105c si\u0119 od Gdyni czy Pucka drog\u0105 krajow\u0105 nr 6. Sama nazwa \u015amiechowo prawdopodobnie pochodzi od nazwiska zarz\u0105dcy lub w\u0142a\u015bciciela tego terenu niejakiego woja lub s\u0142u\u017cebnego Smecha. Obszar ten przez wiele wie\u00adk\u00f3w zmienia\u0142 w\u0142a\u015bcicieli, natomiast decyzja w\u0142adz miejskich z pierwszej po\u0142owy lat 30. XX wieku zmieni\u0142a senn\u0105 wie\u015b w dynamicznie rozwijaj\u0105ce si\u0119 przedmie\u015bcie.<\/p>\n

Dolina wygna\u0144c\u00f3w
\n<\/strong>Nazwa \u201eDolina wygna\u0144c\u00f3w\u201d przylgn\u0119\u0142a do \u015amie\u00adchowa w 1934 roku. By\u0142 to na Pomorzu czas nie\u00adzwyk\u0142ej eksplozji demograficznej zwi\u0105zanej ze sztandarow\u0105 inwestycj\u0105 II Rzeczypospolitej Pol\u00adskiej, jak\u0105 by\u0142a budowa portu w Gdyni. Z ca\u0142ej Polski \u015bci\u0105gali na te tereny ludzie, cz\u0119sto z niewielkim bud\u017cetem, aby \u201ezacz\u0105\u0107 wszystko od nowa\u201d. Szukali tu miejsca, aby postawi\u0107 sobie chocia\u017cby prowizo\u00adryczne schronienie. W\u0142adze \u00f3wczesnego Wejhero\u00adwa przysz\u0142y im z pomoc\u0105. Jak pisze Bogus\u0142aw Breza w \u201eHistorii Wejherowa\u201d: Odpowiedzi\u0105 w\u0142adz mia\u00adsta by\u0142o przeznaczenie nowych teren\u00f3w na budo\u00adw\u0119 osiedli robotniczych przy ulicy Gniewowskiej oraz na by\u0142ych gruntach \u015bmiechowskich hr. Key\u00adserlinga. Szczeg\u00f3lnie to drugie wp\u0142yn\u0119\u0142o bardzo pozytywnie na wizerunek Wejherowa, zmniejsza\u00adj\u0105c rozmiary bezdomno\u015bci poprzez oddanie na bardzo zno\u015bnych warunkach dzia\u0142ek budowlano\u00ad-ogrodniczych w r\u0119ce najubo\u017cszych wejherowian, zrzeszonych w powsta\u0142ym w 1934 roku Towarzy\u00adstwie Ogr\u00f3dk\u00f3w Dzia\u0142kowych i Ma\u0142ych Osiedli Podmiejskich. W wyniku dzia\u0142alno\u015bci tego stowa\u00adrzyszenia powsta\u0142a dzielnica domk\u00f3w z ogrodami o podstawowym standardzie sanitarnym, chluba mi\u0119dzywojennego Wejherowa. Za symbol powsta\u00adnia nowej spo\u0142eczno\u015bci mo\u017cna uzna\u0107 uroczyste po\u015bwi\u0119cenie w dniu 20 wrze\u015bnia 1936 roku figurki Matki Boskiej Kr\u00f3lowej Korony Polskiej w centrum \u015amiechowa.
\n<\/em>Dope\u0142nieniem dumy nowych mieszka\u0144c\u00f3w z podniesienia ich standardu \u017cycia, przywr\u00f3cenia godno\u015bci jest hymn dzia\u0142kowc\u00f3w wejherowskich (s\u0142owa M. Pohl, muzyka E. Wi\u0119cek):<\/p>\n

Rozbrzmiewaj has\u0142o \u201eKr\u00f3lowej cze\u015b\u0107\u201d<\/em><\/p>\n

z ogniska dzia\u0142ek w dal zanie\u015b<\/em><\/p>\n

wie\u015b\u0107 oznajmiaj \u015bwiatu wszerz i wzd\u0142u\u017c,<\/em><\/p>\n

\u017ce biednych braci nie b\u0119dzie ju\u017c<\/em><\/p>\n

bo dzia\u0142ki cudne, \u015bmiej\u0105ce, wonne,<\/em><\/p>\n

doda\u0142y \u017cycia, przynios\u0142y plon<\/em><\/p>\n

Matce Kr\u00f3lowej dzi\u0119ki ogromne<\/em><\/p>\n

na Chwa\u0142\u0119 Jej niech zabrzmi dzwon<\/em><\/p>\n

bo dzia\u0142ki dzwon<\/em><\/p>\n

Fakt otrzymania kawa\u0142ka ziemi na budow\u0119 ma\u0142ego skromnego domku by\u0142 olbrzymim impul\u00adsem do poprawy warunk\u00f3w \u017cycia wielu miesz\u00adka\u0144c\u00f3w Wejherowa. Na opisywanym terenie wydzielono \u0142\u0105cznie 86 dzia\u0142ek. Ponad osiemdzie\u00adsi\u0105t procent dzia\u0142ek przeznaczono dla bezrobot\u00adnych i ma\u0142o zarabiaj\u0105cych robotnik\u00f3w, a pi\u0119tna\u015bcie procent otrzymali pracownicy umys\u0142owi. W 1935 roku ogr\u00f3dki zwiedzi\u0142 wojewoda pomorski Stefan Kirtiklis, kt\u00f3ry przekaza\u0142 na potrzeby mieszka\u0144\u00adc\u00f3w pieni\u0105dze oraz 860 drzewek owocowych.<\/p>\n

Figura Matki Boskiej Kr\u00f3lowej Korony Polskiej
\n<\/strong>Mimo i\u017c nowi mieszka\u0144cy \u201eDoliny wygna\u0144c\u00f3w\u201d byli na dorobku, do ustawienia figury maryjnej podeszli z du\u017cym zapa\u0142em. Zorganizowano liczne kwesty w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w i przedsi\u0119biorstw, jakie w\u00f3wczas dzia\u0142a\u0142y na terenie Wejherowa i okolicy, np. Go\u015bcici\u0144ska Fabryka Krzese\u0142, m\u0142yn Cyrklafa czy sklep kolonialny Amandusa Ga\u0144\u00adskiego. Wykonanie figury zlecono Ignacemu Zel\u00adkowi z Torunia. Figura, \u0142\u0105cznie z coko\u0142em, ma oko\u0142o 3,5 metra wysoko\u015bci i ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a wykonana z betonu. Solidne wykonanie umo\u017cliwi\u0142o prze\u00adtrwanie II wojny \u015bwiatowej. Ju\u017c w pa\u017adzierniku 1939 roku niemieccy \u017co\u0142nierze pr\u00f3bowali m\u0142otami rozbi\u0107 figur\u0119. Uda\u0142o im si\u0119 tylko od\u0142upa\u0107 g\u0142\u00f3wk\u0119 Dzieci\u0105tku Jezus. Jedna z miejscowych rodzin zabra\u0142a j\u0105 i potajemnie przechowywa\u0142a przez ca\u0142y czas wojny. Dopiero w kolejnym roku wojny nie\u00admieccy \u017co\u0142nierze przymusili grup\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w z aresztu w Wejherowie i zakopali figur\u0119 w ziemi. Po wojnie mieszka\u0144cy wydobyli figur\u0119 i zawie\u017ali do Torunia, aby j\u0105 odnowi\u0107. W pierwsz\u0105 niedziel\u0119 maja 1946 roku dokonano ponownego po\u015bwi\u0119ce\u00adnia figury.
\nSama figura Matki Bo\u017cej Kr\u00f3lowej Polski jest obec\u00adnie pod opiek\u0105 parafii o tym samym wezwaniu, erygowanej w 1982 roku. Wiele os\u00f3b przeje\u017cd\u017ca\u00adj\u0105cych dawn\u0105 drog\u0105 krajow\u0105 nr 6 w maju b\u0105d\u017a w dniach \u015bwi\u0105t maryjnych mo\u017ce wieczorami spotka\u0107 grup\u0119 miejscowych, \u015bpiewaj\u0105cych Litani\u0119 Loreta\u0144sk\u0105 b\u0105d\u017a Apel Jasnog\u00f3rski, co jest nie tylko aktem wiary, ale r\u00f3wnie\u017c przejawem uto\u017csamia\u00adnia si\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w z miejscem o ciekawej histo\u00adrii oraz podtrzymaniem kaszubskiej to\u017csamo\u015bci zawartej w ha\u015ble: M\u00eb trzim\u00f3m\u00eb z B\u00f2g\u00e3<\/em>.<\/p>\n

\u015amiechowo dzi\u015b
\n<\/strong>Obecnie zabudowa \u015amiechowa jest zr\u00f3\u017cnicowana. Dominuje wsp\u00f3\u0142czesna jednorodzinna, a na skraju osiedla wielorodzinna. Mi\u0119dzy nowymi, du\u017cymi pi\u0119trowymi domami dostrzec mo\u017cna ma\u0142e parte\u00adrowe domki, jakie zapewne z du\u017c\u0105 wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i dum\u0105 wznosili \u201ewygna\u0144cy\u201d. Na ich cze\u015b\u0107, kilka lat temu, nadano nazw\u0119 jednemu z rond, jakie znajduj\u0105 si\u0119 przy zje\u017adzie z dawnej trasy krajowej nr 6 w ramach budowanego od lutego 2023 roku tzw. W\u0119z\u0142a Zryw.<\/p>\n

Tomasz Krampa
\n<\/strong>Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK, przewodnik turystyczny, Oddzia\u0142 PTTK Marynarki Wojennej w Gdyni.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik Jakuba Wejhera \u2013 za\u0142o\u017cyciela miasta Wejherowa fot. wejherowo.pl<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Dzielnica \u015amiechowo \u2013 widok z lotu ptaka fot. wejherowo.pl<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Figura Matki Bo\u017cej Kr\u00f3lowej Polski \u2013 wotum wdzi\u0119czno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w za popraw\u0119 ich warunk\u00f3w \u017cycia fot. Tomasz Krampa<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wchodz\u0105ce w sk\u0142ad Ma\u0142ego Tr\u00f3jmiasta Kaszub\u00adskiego Wejherowo mo\u017ce poszczyci\u0107 si\u0119 nie tylko pomnikiem swojego za\u0142o\u017cyciela, kt\u00f3ry zimow\u0105 por\u0105 przypomina posta\u0107 Dartha Vadera, czy jed\u00adnym z najstarszych za\u0142o\u017ce\u0144 kalwaryjskich w Pol\u00adsce, lecz tak\u017ce fragmentem miasta o intryguj\u0105cej nazwie \u201eDolina wygna\u0144c\u00f3w\u201d. Wielu turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy wypoczywaj\u0105 we wschod\u00adniej cz\u0119\u015bci Pobrze\u017ca Kaszubskiego, w razie niepo\u00adgody decyduje si\u0119 na zwiedzanie najbli\u017cszej oko\u00adlicy. Cz\u0119sto ich celem Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":30667,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[95],"tags":[],"class_list":["post-30659","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musisz-zobaczyc","cat-95-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30659"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30673,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30659\/revisions\/30673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}