{"id":30355,"date":"2023-12-21T13:25:59","date_gmt":"2023-12-21T11:25:59","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30355"},"modified":"2023-12-21T13:25:59","modified_gmt":"2023-12-21T11:25:59","slug":"dlugie-drogi-ksiazek-i-map","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30355","title":{"rendered":"D\u0142ugie drogi ksi\u0105\u017cek i map"},"content":{"rendered":"

Jak oni mogli \u017cy\u0107 bez internetu? Zastanawiaj\u0105 si\u0119 by\u0107 mo\u017ce niekiedy przedstawiciele m\u0142odszego pokolenia. A jednak! Warto prze\u015bledzi\u0107 skomplikowane drogi przewodnik\u00f3w i map \u2013 jedynych obok ksi\u0105\u017cek i prasy \u2013 \u017ar\u00f3de\u0142 informacji wczasach szcz\u0119\u015bliwie minionego PRL.<\/strong><\/p>\n

Po pierwsze, by\u0142o tych publikacji zawsze za ma\u0142o, a ukazanie si\u0119 przewodnika by\u0142o wydarzeniem odnotowanym przez ca\u0142\u0105 bra\u0107 turystyczn\u0105. Znika\u0142y bardzo szybko, a pojawia\u0142y si\u0119 zbyt rzadko. Myli si\u0119 jednak ten, kto s\u0105dzi, \u017ce popyt na przewodniki wynika\u0142 jedynie z du\u017cego zainteresowania ze strony turyst\u00f3w. Publikacje te stawa\u0142y si\u0119 niekiedy jedynymi \u017ar\u00f3d\u0142ami informacji o kraju, poszukiwanymi nie tylko przez mi\u0142o\u015bnik\u00f3w turystyki. Brakowa\u0142o map turystycznych, a te kt\u00f3re tak nazywano do ko\u0144ca XX wieku na tak\u0105 nazw\u0119 nie zas\u0142ugiwa\u0142y. By\u0142y cz\u0119sto bardzo schematyczne, a cenzura wojskowa nakazywa\u0142a dokonywanie zniekszta\u0142ce\u0144 powierzchniowych i k\u0105towych.
\nDroga ksi\u0105\u017cki (a nawet folderu) rozpoczyna\u0142a si\u0119 od zatwierdzenia tytu\u0142u przez wszechw\u0142adny Departament Ksi\u0105\u017cki Ministerstwa Kultury i Sztuki. Ten nie zawsze akceptowa\u0142 zg\u0142oszone propozycje. \u201eUczony\u201d urz\u0119dnik nie chcia\u0142 zgodzi\u0107 si\u0119 na wydanie folderu o Jasnej G\u00f3rze, nawet nosz\u0105cej tytu\u0142 \u201eCz\u0119stochowa\u201d. W Centralnym O\u015brodku Informacji Turystycznej wpadli\u015bmy na pomys\u0142, aby zg\u0142osi\u0107 tytu\u0142y publikacji o dwudziestu miastach (kt\u00f3rych nie zamierzali\u015bmy wydawa\u0107), w\u0142\u0105czaj\u0105c do tej listy Cz\u0119stochow\u0119. Przesz\u0142o, publikacja mia\u0142a tytu\u0142 \u201eCz\u0119stochowa\u201d, a na ok\u0142adce znalaz\u0142 si\u0119 oczywi\u015bcie klasztor. Inny przypadek. \u201eUczone\u201d Ministerstwo nie zaakceptowa\u0142o tytu\u0142u \u201eChe\u0142mno\u201d, poniewa\u017c, miasto Che\u0142m ju\u017c tak\u0105 zgod\u0119 otrzyma\u0142o, a dublowanie tytu\u0142\u00f3w przy chronicznym braku papieru by\u0142o niewskazane. To by\u0142y fakty.
\nInnym razem roztropny cenzor zadzwoni\u0142 do mnie z pytaniem, czy nie wyznajemy \u015bwiatopogl\u0105du materialistycznego. Nie czekaj\u0105c na moj\u0105 odpowied\u017a skrytykowa\u0142 propozycj\u0119 tytu\u0142u \u201eSzlakiem duch\u00f3w, odpust\u00f3w i legend\u201d. Przekona\u0142em go m\u00f3wi\u0105c, \u017ce inicjatywa jest dowodem szacunku dla m\u0105dro\u015bci ludowej. Pani z Ministerstwa Kultury skrytykowa\u0142a publikacj\u0119 o le\u015bnych polach namiotowych, gdy\u017c nie by\u0142o w niej podane\u2026 przy jakiej ulicy znajduj\u0105 si\u0119 te pola. Powiedzia\u0142em \u201eprzy Le\u015bnej\u201d. Natomiast cenzor nie zgodzi\u0142 si\u0119, aby podano, \u017ce kemping ulokowany jest przy ulicy Wojskowej. Chcia\u0142em powiedzie\u0107, \u017ce zmienimy nazw\u0119 ulicy na \u201eCywiln\u0105\u201d, ale zrezygnowa\u0142em, wiedz\u0105c, \u017ce \u017carty nale\u017cy pozostawi\u0107 na rozmow\u0119 z ciekawsz\u0105 osob\u0105. W ko\u0144cu lat 80. XX cenzura zel\u017ca\u0142a. Moja kole\u017canka opanowa\u0142a spos\u00f3b uzyskania szybkiej decyzji cezury: rozmawia\u0142y z pani\u0105 cenzor o kotach, a \u201ekociara\u201d szybko stawia\u0142a parafki na kolejnych stronach.
\nCenzurowaniem rzeczywisto\u015bci zajmowa\u0142a si\u0119 te\u017c milicja. W jednym z centr\u00f3w informacji turystycznej nakazano zdj\u0119cie plakatu z obrazem Czarnej Madonny. Nie pomog\u0142a argumentacja, \u017ce plakat ten zosta\u0142 wydany na zlecenie Ministerstwa Spaw Zagranicznych z zwi\u0105zku z wizyt\u0105 Papie\u017ca. Wbrew niekt\u00f3rym ksi\u0105\u017cka turystyczno-krajoznawcza i mapa jest nadal potrzebna!<\/p>\n

Tekst <\/em>Jan Pawe\u0142 Piotrowski<\/strong>
\nNauczyciel akademicki, dziennikarz, krajoznawca, autor licznych opracowa\u0144 z zakresu historii i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci PTTK.
\nZdj\u0119cie<\/em> Rados\u0142aw Rozum<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jak oni mogli \u017cy\u0107 bez internetu? Zastanawiaj\u0105 si\u0119 by\u0107 mo\u017ce niekiedy przedstawiciele m\u0142odszego pokolenia. A jednak! Warto prze\u015bledzi\u0107 skomplikowane drogi przewodnik\u00f3w i map \u2013 jedynych obok ksi\u0105\u017cek i prasy \u2013 \u017ar\u00f3de\u0142 informacji wczasach szcz\u0119\u015bliwie minionego PRL. Po pierwsze, by\u0142o tych publikacji zawsze za ma\u0142o, a ukazanie si\u0119 przewodnika by\u0142o wydarzeniem odnotowanym przez ca\u0142\u0105 bra\u0107 turystyczn\u0105. Znika\u0142y bardzo szybko, a pojawia\u0142y Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":30357,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[95,9],"tags":[],"class_list":["post-30355","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musisz-zobaczyc","category-warto-wiedziec","cat-95-id","cat-9-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30355"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30361,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30355\/revisions\/30361"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}