{"id":30285,"date":"2023-12-20T12:38:16","date_gmt":"2023-12-20T10:38:16","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30285"},"modified":"2023-12-20T12:38:16","modified_gmt":"2023-12-20T10:38:16","slug":"wszystko-zaczelo-sie-pod-lowiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30285","title":{"rendered":"Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 pod \u0141owiczem"},"content":{"rendered":"

W gminie Bielawy (powiat \u0142owicki) znajduje si\u0119 wie\u015b Bor\u00f3w. To tu 6 lipca 1874 roku przyszed\u0142 na \u015bwiat, jako czwarte dziecko Feliksa i Stanis\u0142awy z Mittelstaedt\u00f3w Grabskich ich najm\u0142odszy syn W\u0142adys\u0142aw Dominik \u2013 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry \u201eda\u0142 nam z\u0142otego\u201d. W II Rzeczpospolitej Grabski wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dza\u0142 w Warszawie, pe\u0142ni\u0105c obowi\u0105zki pos\u0142a, ministra czy premiera. Jednak\u017ce nie zapomina\u0142 o swojej \u201ema\u0142ej ojczy\u017anie\u201d, dla kt\u00f3rej ju\u017c wcze\u015bniej wiele zdzia\u0142a\u0142.<\/strong><\/p>\n

Po wst\u0119pnej edukacji domowej w Borowie, W\u0142adys\u0142aw ucz\u0119szcza\u0142 do sto\u0142ecznego V Gimnazjum Filozoficznego, a nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 na studia do Francji i Niemiec. Nauki musia\u0142 jednak przerwa\u0107, by wr\u00f3ci\u0107 do Borowa i przej\u0105\u0107 gospodarstwo rodzinne po \u015bmierci ojca. Tu te\u017c pozna\u0142 c\u00f3rk\u0119 szewca z Pi\u0105tku, Katarzyn\u0119 z Lewandowskich, swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119, kt\u00f3r\u0105 mimo sprzeciwu rodziny po\u015blubi\u0142 i z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 czterech syn\u00f3w.
\nW\u0142adys\u0142aw poszed\u0142 w \u015blady ojca i by\u0142 niezwykle aktywny na rzecz poprawy bytu ch\u0142op\u00f3w. W 1899 roku wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 w Kutnie Stacj\u0119 Do\u015bwiadczalno-Rolnicz\u0105, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a badania nad jako\u015bci\u0105 ziarna i nawoz\u00f3w. Trzy lata p\u00f3\u017aniej zainicjowa\u0142 powo\u0142anie grupuj\u0105cej ziemian oraz ch\u0142op\u00f3w Sp\u00f3\u0142ki Gospodarskiej w Bocheniu. By\u0142a to druga taka instytucja na ziemiach polskich. Prowadzi\u0142a zaopatrzenie w nasiona siewne, sadzonki, narz\u0119dzia rolnicze i nawozy, b\u0119d\u0105c przyk\u0142adem realizacji pozytywistycznego has\u0142a \u201epracy z ludem i dla ludu\u201d. W 1904 roku, z inicjatywy Grabskiego, powsta\u0142a w \u0141owiczu, jako pierwsza w Kr\u00f3lestwie Polskim, Sp\u00f3\u0142ka Rolniczo-Handlowa \u201eSp\u00f3\u0142ka \u0141owicka\u201d. Gdy w wyniku defraudacji byt sp\u00f3\u0142ki by\u0142 zagro\u017cony, Grabski z w\u0142asnej kieszeni pokry\u0142 straty. W 1909 roku powo\u0142ano \u0141owickie Towarzystwo Rolnicze, w kt\u00f3rym funkcje prezesa Grabski pe\u0142ni\u0142 przez dekad\u0119. Towarzystwo pomaga\u0142o ch\u0142opom zakupi\u0107 narz\u0119dzia, nasiona i nawozy oraz prowadzi\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105 w zakresie nowoczesnego gospodarowania.
\nDzia\u0142alno\u015b\u0107 Grabskiego na ziemi \u0142owickiej dotyczy\u0142a nie tylko gospodarki, ale tak\u017ce i edukacji. W 1905 roku Grabski znalaz\u0142 si\u0119 w Radzie Opieku\u0144czej w \u0141owiczu, kt\u00f3rej celem by\u0142o za\u0142o\u017cenie polskiej szko\u0142y prywatnej. Taka szko\u0142a powsta\u0142a w 1906 roku i stanowi\u0142a swego rodzaju konkurencj\u0119 dla bojkotowanej w tym czasie \u0141owickiej Szko\u0142y Realnej. Z kolei pierwsza szko\u0142a w Borowie za\u0142o\u017cona zosta\u0142a przez jego siostr\u0119 Zofi\u0119. Dla dzieci ch\u0142opskich lekcje prowadzone by\u0142y w zakazanym w\u00f3wczas j\u0119zyku polskim. W 1911 roku w \u00f3wczesnej gminie B\u0105k\u00f3w podj\u0119to pierwsz\u0105 w Kr\u00f3lestwie Polskim uchwa\u0142\u0119 o powszechnym nauczaniu, a rok p\u00f3\u017aniej zadecydowano o budowie szko\u0142y powszechnej. B\u0119d\u0105c inicjatorem tej uchwa\u0142y, W\u0142adys\u0142aw Grabski wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 O nauczaniu powszechnym i zak\u0142adaniu szk\u00f3\u0142 ludowych, kt\u00f3ra stanowi\u0142a instrukta\u017c dla gmin chc\u0105cych rozwija\u0107 o\u015bwiat\u0119 na swoich terenach.
\nGrabski wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 te\u017c instytucje finansowe na ziemi \u0142owickiej. By\u0142 jednym ze wsp\u00f3\u0142udzia\u0142owc\u00f3w za\u0142o\u017conego w 1901 roku Towarzystwa Wzajemnego Kredytu w \u0141owiczu, przekszta\u0142conego nast\u0119pnie w Sp\u00f3\u0142dzielczy Bank Ziemi \u0141owickiej. W 1928 roku w Zdunach powsta\u0142a Gminna Kasa Po\u017cyczkowo-Oszcz\u0119dno\u015bciowa. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej we wsi odby\u0142 si\u0119 krajowy zjazd przedstawicieli takich gminnych kas.
\nW 1905 roku na niwie ruch\u00f3w rewolucyjnych dosz\u0142o do strajku powszechnego w Kr\u00f3lestwie. Korzystaj\u0105c z rewolucyjnych nastroj\u00f3w, 17 grudnia Narodowa Demokracja w sali \u0142owickiego teatru EOS (dzi\u015b \u0141owicki O\u015brodek Kultury przy ul. Podrzecznej) zorganizowa\u0142a wiec, na kt\u00f3rym do ch\u0142op\u00f3w przemawia\u0142 W\u0142adys\u0142aw Grabski. M\u00f3wi\u0142 on, \u017ce to ch\u0142opi zdecyduj\u0105 o przysz\u0142o\u015bci narodu, je\u015bli b\u0119d\u0105 solidarnie z innymi walczy\u0107. Ponadto w czasie manifestacji domagano si\u0119 wprowadzenia j\u0119zyka polskiego do urz\u0119d\u00f3w gmin. Nast\u0119pnie oko\u0142o 200-osobowa grupa uformowa\u0142a poch\u00f3d, kt\u00f3ry zosta\u0142 rozproszony dopiero przez wojsko rosyjskie. Za udzia\u0142 w tym wiecu W\u0142adys\u0142aw Grabski zarz\u0105dzeniem gubernatora z 10 lutego 1906 r. zosta\u0142 ukarany trzytygodniowym wi\u0119zieniem.
\nW rodzinie Grabskich silne by\u0142o umi\u0142owanie tradycji niepodleg\u0142o\u015bciowych. W1927 roku ods\u0142oni\u0119to w \u0141owiczu pomnik \u201eSynom Ziemi \u0141owickiej Bojownikom o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ry upami\u0119tnia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w \u0142owickiego poleg\u0142ych w walkach niepodleg\u0142o\u015bciowych. Honorowym prezesem Komitetu Budowy Pomnika oraz autorem okoliczno\u015bciowych odezw by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Grabski. Nazwisko premiera RP znajdujemy te\u017c w\u015br\u00f3d ofiarodawc\u00f3w budowy pomnika, na kt\u00f3r\u0105 przeznaczy\u0142 100 z\u0142.
\nPami\u0119\u0107 W\u0142adys\u0142awa Grabskiego w \u0141owiczu zachowana jest do dzisiaj. W 1994 roku ods\u0142oni\u0119to na rynku Starego Miasta pomnik Ojca Polskiej Z\u0142ot\u00f3wki projektu Andrzeja Renesa. P\u00f3\u017aniej przeniesiono go przed Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Ekonomicznych imienia W\u0142adys\u0142awa Grabskiego. Ponadto jest Pasa\u017c W\u0142adys\u0142awa Grabskiego, pe\u0142ni\u0105cy funkcje niewielkiej alejki parkowo-rekreacyjnej. W rodzinnym Borowie do dzi\u015b zachowany jest w zabytkowym parku klasycystyczny dw\u00f3r, cz\u0119\u015b\u0107 zabudowy gospodarczej oraz stawy hodowlane dawnego maj\u0105tku Grabskich. Przed dworem w 2004 roku ustawiono popiersie W\u0142adys\u0142awa Grabskiego projektu prof. Mariana Koniecznego.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tekst<\/em> Zdzis\u0142aw Kry\u015bciak<\/strong>
\nPrezes Ko\u0142a Przewodnik\u00f3w im. Anieli Chmieli\u0144skiej w \u0141owiczu.<\/p>\n

Zdj\u0119cia<\/em>\u00a0Kinga Kry\u015bciak<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Popiersie W\u0142adys\u0142awa Grabskiego
w Borowie<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W gminie Bielawy (powiat \u0142owicki) znajduje si\u0119 wie\u015b Bor\u00f3w. To tu 6 lipca 1874 roku przyszed\u0142 na \u015bwiat, jako czwarte dziecko Feliksa i Stanis\u0142awy z Mittelstaedt\u00f3w Grabskich ich najm\u0142odszy syn W\u0142adys\u0142aw Dominik \u2013 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry \u201eda\u0142 nam z\u0142otego\u201d. W II Rzeczpospolitej Grabski wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dza\u0142 w Warszawie, pe\u0142ni\u0105c obowi\u0105zki pos\u0142a, ministra czy premiera. Jednak\u017ce nie zapomina\u0142 o swojej \u201ema\u0142ej ojczy\u017anie\u201d, Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":30291,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87,11],"tags":[],"class_list":["post-30285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dawniej-bywalo","category-turysta-poleca","cat-87-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30285"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30293,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30285\/revisions\/30293"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}