{"id":30199,"date":"2023-12-19T13:15:12","date_gmt":"2023-12-19T11:15:12","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30199"},"modified":"2023-12-19T13:15:12","modified_gmt":"2023-12-19T11:15:12","slug":"pawel-edmund-strzelecki-wybitny-polski-podroznik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30199","title":{"rendered":"Pawe\u0142 Edmund Strzelecki \u2013 wybitny polski podr\u00f3\u017cnik"},"content":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d os\u00f3b wybranych przez Sejm na patron\u00f3w 2023 roku znalaz\u0142 si\u0119 Pawe\u0142 Edmund Strzelecki. Postanowiono w ten spos\u00f3b uczci\u0107 badacza, podr\u00f3\u017cnika, odkrywc\u0119 i filantropa, pierwszego Polaka, kt\u00f3ry okr\u0105\u017cy\u0142 indywidualnie kul\u0119 ziemsk\u0105 w celach naukowych. Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry na trwa\u0142e wpisa\u0142 si\u0119 w histori\u0119 Australii, i kt\u00f3rego imieniem nazwano wiele obiekt\u00f3w geograficznych na tym kontynencie. W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b Strzelecki upami\u0119tniany zosta\u0142 w Wielkopolsce, sk\u0105d pochodzi\u0142.<\/strong><\/p>\n

Rok jubileuszowy dzi\u0119ki wielu r\u00f3\u017cnorodnym inicjatywom przybli\u017cy\u0142 sylwetk\u0119 i u\u015bwiadomi\u0142 znaczenie wielkiego podr\u00f3\u017cnika. W Wielkopolsce Strzelecki by\u0142 zawsze pami\u0119tany, cho\u0107 mo\u017ce niewystarczaj\u0105co eksponowany. Ale rok jubileuszowy 2023 dobitnie potwierdzi\u0142, \u017ce Wielkopolanie potrafi\u0105 tego dokona\u0107. W marcu, w G\u0142uszynie odby\u0142 si\u0119 wernisa\u017c powsta\u0142ej staraniem Wydawnictwa Miejskiego Posnania wystawy plenerowej Pawe\u0142 Edmund Strzelecki, kt\u00f3r\u0105 przygotowa\u0142a Danuta Ksi\u0105\u017ckiewicz-Bartkowiak. Potem mo\u017cna by\u0142o j\u0105 ogl\u0105da\u0107 na kampusie UAM Morasko, a nast\u0119pnie na placu Wolno\u015bci, lotnisku \u0141awica oraz na Wzg\u00f3rzu \u015bw. Wojciecha w Poznaniu. W maju, dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy Urz\u0119du Miasta Poznania, Rady Osiedla G\u0142uszyna i Kosciuszko Heritage z Sydney, do Poznania przyby\u0142a delegacja Aborygen\u00f3w Monero-Ngarigo (tradycyjnych kustoszy G\u00f3ry Ko\u015bciuszki). W G\u0142uszynie oraz w centrum Poznania odby\u0142y si\u0119 dwa koncerty z ich udzia\u0142em. Z kolei w czerwcu na dworcu Pozna\u0144 G\u0142\u00f3wny pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy poci\u0105g IC 17100 Strzelecki. A na medalu 22. Pozna\u0144 Maratonu umieszczona zosta\u0142a G\u00f3ra Ko\u015bciuszki. W pierwszym tygodniu pa\u017adziernika odby\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wne wydarzenia roku jubileuszowego Strzeleckiego w Wielkopolsce. W Muzeum Ziemi \u015aredzkiej \u201eDw\u00f3r w Koszutach\" nast\u0105pi\u0142o uroczyste otwarcie Gabinetu Pana \u2013 Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego. Inicjatorami przedsi\u0119wzi\u0119cia byli dyrektor plac\u00f3wki Jacek Piotrowski oraz Maria-Marysia Thiele-Lubosiewicz z Australii. Tego samego dnia Fotoplastykon Pozna\u0144ski przygotowa\u0142 wystaw\u0119 stereofotografii po\u015bwi\u0119con\u0105 podr\u00f3\u017com Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego. 4 pa\u017adziernika w Domu Polonii w Poznaniu odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 przyj\u0119cia Paw\u0142a E. Strzeleckiego na patrona instytucji. Pomys\u0142odawczyni\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142a prezes dr Izabela Wyszowska. Z kolei 5 pa\u017adziernika mia\u0142a miejsce konferencja Pawe\u0142 Edmund Strzelecki (1797\u20131873) \u2013 wielki podr\u00f3\u017cnik i odkrywca z Wielkopolski w 150. rocznic\u0119 \u015bmierci. Organizatorami wydarzenia by\u0142y Wielkopolski Oddzia\u0142 Stowarzyszenia \u201eWsp\u00f3lnota Polska\u201d oraz Pozna\u0144skie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk. Konferencji towarzyszy\u0142a wystawa Wyprawy i odkrycia podr\u00f3\u017cnik\u00f3w w XIX wieku w zbiorach PTPN. Uczestnicy spotkania z\u0142o\u017cyli kwiaty i zapalili znicz pod tablic\u0105 Paw\u0142a E. Strzeleckiego znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na dziedzi\u0144cu siedziby PTPN. Kulminacja oficjalnych obchod\u00f3w po\u015bwi\u0119conych pami\u0119ci Paw\u0142a E. Strzeleckiego mia\u0142a miejsce na Wzg\u00f3rzu \u015bw. Wojciecha w Poznaniu 6 pa\u017adziernika. Po mszy \u015bwi\u0119tej i koncercie organowym w ko\u015bciele \u015bw. Wojciecha nast\u0105pi\u0142o ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej po\u015bwi\u0119conej Paw\u0142owi E. Strzeleckiemu z udzia\u0142em jej fundatora \u2013 Janusza Tomaszkiewicza, prezesa firmy Envirotech, oraz tw\u00f3rcy prof. Wies\u0142awa Koronowskiego z Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Uroczysto\u015b\u0107 zaszczycili m.in. Jacek Ja\u015bkowiak, prezydent Poznania, Mariusz Wi\u015bniewski, zast\u0119pca prezydenta Poznania, Lloyd Brodrick, ambasador Australii oraz Patrick Haughey, ambasador Irlandii. Dzieje ko\u015bcio\u0142a, wystaw\u0119 oraz sylwetk\u0119 podr\u00f3\u017cnika przybli\u017cyli przyby\u0142ym przewodnicy z Ko\u0142a Przewodnik\u00f3w PTTK im. M. Mottego w Poznaniu. W Urz\u0119dzie Miasta osobom szczeg\u00f3lnie zaanga\u017cowanym w organizacj\u0119 Roku Paw\u0142a E. Strzeleckiego wr\u0119czono medale przekazane przez Kosciuszko Heritage. Wiecz\u00f3r zwie\u0144czy\u0142a projekcja multimedialna Co widzia\u0142 Pawe\u0142 Edmund Strzelecki? zaprezentowana na elewacji Urz\u0119du Miasta, nawi\u0105zuj\u0105ca do pobytu Strzeleckiego w Australii. Pokaz wizualno-muzyczny przygotowa\u0142 Uniwersytet Artystyczny im. M. Abakanowicz w Poznaniu. Sporo nowych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 jest ju\u017c w planach, z my\u015bl\u0105 o kolejnych rocznicach. Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 i wielow\u0105tkowo\u015b\u0107 biografii podr\u00f3\u017cnika inspiruj\u0105 do g\u0142\u0119bszego zainteresowania si\u0119 jego postaci\u0105 i nale\u017cytego docenienia jego dzia\u0142alno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 rozs\u0142awia\u0142 kraj swego pochodzenia.<\/p>\n

S\u0142awny odkrywca, filantrop, obywatel \u015bwiata
\n<\/strong>Pawe\u0142 Edmund Strzelecki urodzi\u0142 si\u0119 20 lipca 1797 roku w podpozna\u0144skiej w\u00f3wczas G\u0142uszynie, gdzie jego ojciec dzier\u017cawi\u0142 folwark. Po s\u0142u\u017cbie w armii pruskiej powr\u00f3ci\u0142 w rodzinne strony, gdzie podj\u0105\u0142 prac\u0119 jako nauczyciel na dworach miejscowej szlachty. Pozna\u0142 wtedy mi\u0142o\u015b\u0107 swego \u017cycia \u2013 Adyn\u0119 Turno, jednak jej ojciec nie wyrazi\u0142 zgody na ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Strzelecki wyjecha\u0142 wi\u0119c za granic\u0119, gdzie pozna\u0142 ksi\u0119cia Franciszka Ksawerego Sapieh\u0119, kt\u00f3ry powierzy\u0142 mu zarz\u0105dzanie maj\u0105tkiem Bychowiec. Po jego \u015bmierci Strzelecki wyemigrowa\u0142 do Anglii. Przez kilka lat podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Europie, a w 1834 roku wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych rozpoczynaj\u0105c sw\u0105 dziewi\u0119cioletni\u0105 wypraw\u0119 naukow\u0105 dooko\u0142a \u015bwiata. W czasie kilkuletnich podr\u00f3\u017cy po obu Amerykach prowadzi\u0142 badania z zakresu geologii, etnografii i meteorologii. 25 kwietnia 1839 roku na pok\u0142adzie statku \u201eJustine\u201d przyp\u0142yn\u0105\u0142 do Australii. Cztery lata sp\u0119dzone na eksploracji tego kontynentu przynios\u0142y mu \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119. Badania rozpocz\u0105\u0142 od wyprawy w nierozpoznane Wielkie G\u00f3ry Wododzia\u0142owe, gdzie jednemu ze szczyt\u00f3w nada\u0142 nazw\u0119 G\u00f3ra Adyny. W sierpniu 1839 roku odkry\u0142 z\u0142oto, ale na pro\u015bb\u0119 gubernatora Nowej Po\u0142udniowej Walii, George\u2019a Gippsa, zgodzi\u0142 si\u0119 dochowa\u0107 tajemnicy w obawie przed wybuchem gor\u0105czki z\u0142ota. Podczas czterech wypraw przew\u0119drowa\u0142 ponad 11 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w, ustali\u0142 po\u0142o\u017cenie licznych z\u0142\u00f3\u017c surowc\u00f3w, na podstawie czego opracowa\u0142 mapy geologiczne Nowej Po\u0142udniowej Walii i Tasmanii. Po powrocie do Anglii, opublikowa\u0142 w 1845 roku prac\u0119 Fizyczny opis Nowej Po\u0142udniowej Walii i Ziemi van Diemena. Dzie\u0142o to spotka\u0142o si\u0119 z bardzo przychylnymi recenzjami i na d\u0142ugo sta\u0142o si\u0119 fundamentalnym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o Australii. Za zaanga\u017cowanie i pomoc Irlandczykom w okresie Wielkiego G\u0142odu w latach 1847\u20131849 kr\u00f3lowa Wiktoria uhonorowa\u0142a go Orderem \u0141a\u017ani. W 1853 roku Strzelecki uzyska\u0142 cz\u0142onkostwo The Royal Geographical Society i Royal Society of London. W 1860 roku za\u015b otrzyma\u0142 honorowy doktorat uniwersytetu w Oxfordzie. W 1869 roku kr\u00f3lowa nada\u0142a mu tytu\u0142 Rycerza Komandora Wielce Znamienitego Orderu \u015bw. Micha\u0142a i \u015bw. Jerzego. Wiele uznania zdoby\u0142a te\u017c jego dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 rozs\u0142awi\u0142 w obronie Aborygen\u00f3w i autochtonicznej ludno\u015bci Ameryki. Pawe\u0142 Edmund Strzelecki zmar\u0142 6 pa\u017adziernika 1873 roku w Londynie. W 1997 roku, z inicjatywy \u00f3wczesnego wojewody pozna\u0144skiego W\u0142odzimierza \u0141\u0119ckiego, prochy podr\u00f3\u017cnika zosta\u0142y przeniesione do Krypty Zas\u0142u\u017conych przy pozna\u0144skim ko\u015bciele \u015bw. Wojciecha.<\/p>\n

Australia pami\u0119ta o Strzeleckim
\n<\/strong>Na terenie Australii znajduje si\u0119 ponad 20 miejsc o nazwach upami\u0119tniaj\u0105cych Strzeleckiego, w tym Park Narodowy Strzeleckiego na Wyspie Flindersa. Do tego nale\u017cy doda\u0107 gatunek eukaliptusa i koali. W 1927 roku na szlaku podr\u00f3\u017cy Strzeleckiego przez Gippsland postawiono siedem pami\u0105tkowych obelisk\u00f3w. Australia uczci\u0142a te\u017c pami\u0119\u0107 Strzeleckiego wspania\u0142ym pomnikiem wystawionym w 1988 roku w miejscowo\u015bci Jindabyne u podn\u00f3\u017ca G\u00f3ry Ko\u015bciuszki. Autorem monumentu jest pozna\u0144ski rze\u017abiarz Jerzy Soboci\u0144ski.<\/p>\n

Tekst:<\/em> Witold Gosty\u0144ski<\/strong>
\nTurysta i krajoznawca, autor i t\u0142umacz publikacji krajoznawczych. Aktywny cz\u0142onek Wielkopolskiego Klubu Publicyst\u00f3w Krajoznawczych.<\/p>\n

Tekst:<\/em> Izabela Wyszowska <\/strong>
\nNauczyciel akademicki, przewodnik i instruktor przewodnictwa. Cz\u0142onek Ko\u0142a Przewodnik\u00f3w PTTK im. M. Mottego, Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk i Wielkopolskiego Klubu Publicyst\u00f3w Krajoznawczych.<\/p>\n

Zdj\u0119cia:<\/em> Zbigniew Szmidt, UMP
\n<\/strong>Mapa podr\u00f3\u017cy: <\/em>\u0179r\u00f3d\u0142o Strzelecki's World Route, mtkosciuszko.org.au\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Wystawa plenerowa o Pawle Edmundzie Strzeleckim na Wzg\u00f3rzu \u015bw. Wojciecha w Poznaniu
fot. UMP<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Mapping o s\u0142ynnym podr\u00f3\u017cniku na
pl. Kolegiackim w Poznaniu
fot. UMP<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Gabinet Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego. W Muzeum Ziemi \u015aredzkiej \u201eDw\u00f3r w Koszutach\u201d od pa\u017adziernika znajduje si\u0119 sta\u0142a wystawa po\u015bwi\u0119cona wielkiemu Polakowi
fot. Monika Grze\u015bkowiak<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Mapa podr\u00f3\u017cy Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego
\u0179r\u00f3d\u0142o Strzelecki's World Route, mtkosciuszko.org.au<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W\u015br\u00f3d os\u00f3b wybranych przez Sejm na patron\u00f3w 2023 roku znalaz\u0142 si\u0119 Pawe\u0142 Edmund Strzelecki. Postanowiono w ten spos\u00f3b uczci\u0107 badacza, podr\u00f3\u017cnika, odkrywc\u0119 i filantropa, pierwszego Polaka, kt\u00f3ry okr\u0105\u017cy\u0142 indywidualnie kul\u0119 ziemsk\u0105 w celach naukowych. Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry na trwa\u0142e wpisa\u0142 si\u0119 w histori\u0119 Australii, i kt\u00f3rego imieniem nazwano wiele obiekt\u00f3w geograficznych na tym kontynencie. W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b Strzelecki upami\u0119tniany zosta\u0142 w Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":30201,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[90,11],"tags":[],"class_list":["post-30199","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kalendarz-imprez","category-turysta-poleca","cat-90-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30199","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30199"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30199\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30215,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30199\/revisions\/30215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}