{"id":30161,"date":"2023-12-19T12:14:59","date_gmt":"2023-12-19T10:14:59","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30161"},"modified":"2023-12-19T12:14:59","modified_gmt":"2023-12-19T10:14:59","slug":"najstarszy-pomnik-paskiewicza-na-ziemiach-polskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=30161","title":{"rendered":"Najstarszy pomnik Paskiewicza na ziemiach polskich"},"content":{"rendered":"

Jad\u0105c drog\u0105 krajow\u0105 nr 79 przez Osiek (powiat staszowski), mija si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pw. \u015bw. Stanis\u0142awa Biskupa i M\u0119czennika. Za ko\u015bcielnym murem, mi\u0119dzy dorodnymi lipami, widoczna jest wysoka kolumna z figur\u0105 Matki Boskiej Niepokalanej. Jej historia jest nie tylko ciekawa, lecz tak\u017ce \u0142amie \u201estereotypy naszej historii\u201d. <\/strong><\/p>\n

W 1835 roku, za zas\u0142ugi w t\u0142umieniu powstania listopadowego, Wasyl Wasylewicz Pogodin (1790\u20131863), otrzyma\u0142 za wstawiennictwem namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego Iwana Paskiewicza jako majorat (donacj\u0119) ze skonfiskowanych maj\u0105tk\u00f3w pa\u0144stwa polskiego \u201ew wieczne u\u017cytkowanie\u201d po\u0142o\u017cone w \u00f3wczesnym powiecie sandomierskim dobra Osiek. Z wdzi\u0119czno\u015bci ufundowa\u0142 w lesie wi\u0105zownickim kolumn\u0119 wykonan\u0105 z piaskowca o wysoko\u015bci 17 \u0142okci (oko\u0142o 9,8 m). Na niej \u2013 jak zanotowa\u0142 ks. Stanis\u0142aw Pop\u0142awski \u2013 umieszczona by\u0142a blacha z napisem w j\u0119zyku rosyjskim i polskim: JA\u015aNIE O\u015aWIECONEMU I. PASKIEWICZOWI, FELDMARSZA\u0141KOWI, HRABII ERWA\u0143SKIEMU, KSI\u0118CIU WARSZAWSKIEMU, DZI\u0118KI.
\nOd tego ostatniego s\u0142owa z tablicy miejscowo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej w latach 1841\u20131844 Pogodin postawi\u0142 sw\u00f3j pa\u0142ac, otrzyma\u0142a nazw\u0119 Dzi\u0119ki (obecnie jest to cz\u0119\u015b\u0107 wsi Wi\u0105zownica Kolonia). W 1861 roku miejscowa ludno\u015b\u0107 zdar\u0142a z pomnika tablic\u0119. W\u00f3wczas c\u00f3rka Pogodina, Aleksandra, kupi\u0142a w Warszawie statu\u0119 Matki Bo\u017cej (w ko\u015bciele prawos\u0142awnym nie ma rze\u017ab Matki Boskiej) i poleci\u0142a umie\u015bci\u0107 j\u0105 na kolumnie. Aleksandra (1815\u20131883) wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Aleksandra Dmitrewicza Pietrowa (1799\u20131867), znanego szachist\u0119. Mimo \u017ce by\u0142a wyznania prawos\u0142awnego i by\u0142a c\u00f3rk\u0105 rosyjskiego genera\u0142a, sympatyzowa\u0142a z Polakami. Blisko wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Agatonem Gillerem (1831\u20131887), b\u0119d\u0105c redaktork\u0105 i wydawc\u0105 \u201eCzytelni Niedzielnej\u201d (1856\u20131864). Wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a tak\u017ce konspiracyjny organ prasowy \u201eStra\u017cnica\u201d (1861\u20131863), a nast\u0119pnie w latach 1863\u20131864 jej kosztem wydawano tajne czasopismo \u201eWiadomo\u015bci z Pola Bitwy\u201d (wcze\u015bniej ukazuj\u0105ce si\u0119 pod nazw\u0105 \u201eDoniesienia z Pola Bitwy\u201d, \u201eDoniesienia z Placu Boju\u201d i wreszcie \u201eWiadomo\u015bci z Placu Boju\u201d). Po wyci\u0119ciu lasu w Wi\u0105zownicy, kolumna ze statu\u0105 pozosta\u0142a w polu. Oko\u0142o 1904 roku, syn Aleksandry Pietrowej, donatariusz Wasyl Aleksandrowicz Pietrow, ofiarowa\u0142 statu\u0119 do ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego w Wi\u0105zownicy i po dzie\u0144 dzisiejszy stoi na o\u0142tarzu bocznym. Natomiast kolumna zosta\u0142a sprzedana Konstantemu Witkowskiemu z Osieka. Ulokowano j\u0105 na cmentarzu przyko\u015bcielnym, a na jej szczycie ustawiono figur\u0119 Matki Boskiej Niepokalanej. Zmianie uleg\u0142o jej przeznaczenie, o czym informuje nowa inskrypcja wykuta na frontowej cz\u0119\u015bci coko\u0142u kolumny: NA PAMI\u0104TK\u0118 JUBILEUSZU \/ PI\u0118\u0106DZIESI\u0118CIOLECIA DOGMATU \/ NIEPOKALANEGO POCZ\u0118CIA \/ NAJ\u015aWI\u0118TSZEJ MARYI \/ PANNY \/ 1904 ROKU. W polskiej historiografii wymieniany jest jedyne pomnik Iwana Paskiewicza wzniesiony w 1870 roku w Warszawie (rozebrano go w 1917 roku). Kolumna z Osieka jest pomijana, poniewa\u017c pomnik ten zmieni\u0142 swoje przeznaczenie jeszcze przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em>: Piotr S\u0142awi\u0144ski<\/strong>
\nDoktor nauk humanistycznych w zakresie historii, regionalista, przewodnik turystyczny.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Figura Matki Boskiej przeniesiona oko\u0142o 1904 roku do ko\u015bcio\u0142a w Wi\u0105zownicy fot. Piotr S\u0142awi\u0144ski<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jad\u0105c drog\u0105 krajow\u0105 nr 79 przez Osiek (powiat staszowski), mija si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pw. \u015bw. Stanis\u0142awa Biskupa i M\u0119czennika. Za ko\u015bcielnym murem, mi\u0119dzy dorodnymi lipami, widoczna jest wysoka kolumna z figur\u0105 Matki Boskiej Niepokalanej. Jej historia jest nie tylko ciekawa, lecz tak\u017ce \u0142amie \u201estereotypy naszej historii\u201d. W 1835 roku, za zas\u0142ugi w t\u0142umieniu powstania listopadowego, Wasyl Wasylewicz Pogodin (1790\u20131863), otrzyma\u0142 Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":30165,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87,11],"tags":[],"class_list":["post-30161","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dawniej-bywalo","category-turysta-poleca","cat-87-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30161"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30171,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30161\/revisions\/30171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}