\nPrzez kolejne wieki \u0141\u00f3d\u017a pozostawa\u0142a ma\u0142ym, niczym niewyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 miasteczkiem. Zmieni\u0142o si\u0119 to na pocz\u0105tku XIX wieku, kiedy to za spraw\u0105 przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego miasteczko sta\u0142o si\u0119 pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105cym o\u015brodkiem przemys\u0142owym. Zacz\u0119to interesowa\u0107 si\u0119 histori\u0105 \u0141odzi. Trwa\u0142y poszukiwania historycznych korzeni \u201eziemi obiecanej\u201d. Prze\u0142om w tych poszukiwaniach miasto zawdzi\u0119cza ks. Stanis\u0142awowi Muznerowskiemu, proboszczowi parafii w pobliskim Tuszynie. Ksi\u0105dz ten by\u0142 wielkim mi\u0142o\u015bnikiem historii. Po przyje\u017adzie z Kujaw do Tuszyna w 1910 roku swoje zainteresowania badawcze skierowa\u0142 na now\u0105, ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0119 i napisa\u0142 monografi\u0119 pt. Tuszyn w Ziemi Piotrkowskiej. Prawdopodobnie na pocz\u0105tku lat 20. XX wieku ksi\u0105dz historyk rozpocz\u0105\u0142 badania nad histori\u0105 \u0141odzi. Owoce swojej pracy opublikowa\u0142 w 1922 roku w Przyczynkach do monografii \u0141odzi. Ta niewielka ksi\u0105\u017ceczka okaza\u0142a si\u0119 kamieniem milowym w ustaleniu metryki miasta. W publikacji znalaz\u0142y si\u0119 materia\u0142y dotycz\u0105ce \u0141odzi odnalezione przez ksi\u0119dza w archiwum katedralnym we W\u0142oc\u0142awku. By\u0142 w\u015br\u00f3d nich mi\u0119dzy innymi dokument wystawiony w 1332 roku, w kt\u00f3rym by\u0142a wymieniona wie\u015b \u0141odzia, a tak\u017ce przywilej renowacyjny wystawiony w 1433 roku. Co prawda dokumenty te nie pozwala\u0142y jeszcze ustali\u0107 dok\u0142adnej daty lokacji \u0141odzi, ale znacznie zaw\u0119zi\u0142y ramy czasowe tego wydarzenia.<\/p>\n
Nieoczekiwane odkrycie i g\u0142osy sceptyk\u00f3w<\/strong> Co zrobi\u0142 ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Muznerowski?<\/strong> <\/p>\n Tekst<\/strong><\/em> Krzysztof Laszkiewicz Zdj\u0119cia<\/strong><\/em> Krzysztof Laszkiewicz Grzegorz Niewiadomski<\/p>\n <\/p>\n Autor przygotowuje dokumentacj\u0119 w archiwum diecezjalnym<\/p><\/div>\n Krzysztof Laszkiewicz prezentuje cenny dokument uznany za zaginiony od stu lat<\/p><\/div>\n Ogl\u0119dziny dokumentu w Archiwum Pa\u0144stwowym w \u0141odzi. Po\u015brodku prof. Alicja Szymczak, po jej prawej stronie dr Maciej Janik, zast\u0119pca dyrektora Archiwum Pa\u0144stwowego w \u0141odzi, po lewej \u2013 dr Jakub Parol z Muzeum Tradycji Niepodleg\u0142o\u015bciowych w \u0141odzi<\/p><\/div>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W 2017 roku Krzysztof Laszkiewicz, pasjonat historii, odnalaz\u0142 uznany za zaginiony zabytkowy dokument \u2013 tzw. przywilej renowacyjny wystawiony przez W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 w 1433 roku. Aktem tym kr\u00f3l potwierdzi\u0142 prawa miejskie \u0141odzi, nadane jej dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej. Autor tego sensacyjnego zdarzenia, kt\u00f3re wzbudzi\u0142o wiele emocji w \u015brodowisku historyk\u00f3w, opisuje zaskakuj\u0105ce losy pergaminu i wyja\u015bnia jego znaczenie. \u0141\u00f3d\u017a na pocz\u0105tku XV wieku Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":29921,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87,11],"tags":[],"class_list":["post-29919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dawniej-bywalo","category-turysta-poleca","cat-87-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29919"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29925,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29919\/revisions\/29925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nWybuch II wojny \u015bwiatowej i okupacja niemiecka przynios\u0142y niepowetowane straty dla naszej kultury materialnej, r\u00f3wnie\u017c zbiory z w\u0142oc\u0142awskiego archiwum przechodzi\u0142y burzliwe, wojenne losy. Bezcenne ksi\u0119gi i pergaminy zosta\u0142y najpierw zagrabione przez Niemc\u00f3w, a nast\u0119pnie po 1945 roku wywiezione przez Rosjan do Moskwy. Po wielu staraniach powr\u00f3ci\u0142y ze Zwi\u0105zku Radzieckiego do W\u0142oc\u0142awka. Niestety, prace inwentaryzacyjne ujawni\u0142y braki w zbiorach. Mi\u0119dzy innymi w\u015br\u00f3d odzyskanych dokument\u00f3w nie odnaleziono \u0142\u00f3dzkiego przywileju renowacyjnego. Historycy przyj\u0119li wi\u0119c, \u017ce zagin\u0105\u0142 on w czasie wojny. Taka wersja obowi\u0105zywa\u0142a do 2018 roku, czyli do momentu, kiedy ujawni\u0142em moje odkrycie.
\nOdnalezienie i zidentyfikowanie przeze mnie tego dokumentu wzbudzi\u0142o wiele emocji w \u015brodowisku historyk\u00f3w. Niekt\u00f3rzy badacze w publicznej dyskusji podawali w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 autentyczno\u015b\u0107 dokumentu, podejrzewaj\u0105c fa\u0142szerstwo. Sceptycy wskazywali np. na niew\u0142a\u015bciwe, ich zdaniem, dziurki, przez kt\u00f3re zosta\u0142 przewleczony sznur. Jego wygl\u0105d r\u00f3wnie\u017c budzi\u0142 ich zastrze\u017cenia. Uwa\u017cano, \u017ce stan dokumentu jest podejrzanie dobry. W\u0105tpliwo\u015bci bra\u0142y si\u0119 zapewne r\u00f3wnie\u017c st\u0105d, \u017ce nie jestem zawodowym historykiem, tylko regionalist\u0105 zajmuj\u0105cym si\u0119 przede wszystkim badaniem i opisywaniem historii miasta, w kt\u00f3rym mieszkam \u2013 G\u0142owna. Ja jednak by\u0142em przekonany o warto\u015bci mojego odkrycia.
\nPraca nad odtworzeniem los\u00f3w dokumentu, ustaleniem, w jakich okoliczno\u015bciach zagin\u0105\u0142, ocenieniem cech, mog\u0105cych \u015bwiadczy\u0107 o jego autentyczno\u015bci, zaj\u0119\u0142a mi wiele miesi\u0119cy. Na podstawie wynik\u00f3w tej pracy w marcu 2018 roku z pe\u0142nym przekonaniem skierowa\u0142em do \u0142\u00f3dzkich w\u0142adz oficjalne pismo informuj\u0105ce o odnalezieniu tego bezcennego dla historii \u0141odzi pergaminu. Zaprosi\u0142em r\u00f3wnie\u017c media na konferencj\u0119 prasow\u0105, na kt\u00f3rej opowiedzia\u0142em o swoim odkryciu.
\nKolejnym etapem, bezwzgl\u0119dnie koniecznym do zamkni\u0119cia dyskusji na temat autentyczno\u015bci zabytku, by\u0142a jego ocena przez specjalist\u00f3w. Badanie takie odby\u0142o si\u0119 w Oddziale Konserwacji i Reprografii Archiwum Pa\u0144stwowego w \u0141odzi. Ogl\u0119dziny przeprowadzi\u0142a pani prof. Alicja Szymczak, mediewistka, kt\u00f3ra potwierdzi\u0142a wyniki mojej pracy. 27 lipca 2018 roku w Muzeum Fabryki przy \u0142\u00f3dzkiej Manufakturze odby\u0142a si\u0119 wystawa, na kt\u00f3rej mieszka\u0144cy \u0141odzi po raz pierwszy w historii mogli obejrze\u0107 ten bezcenny dla miasta skarb. By\u0142a to okazja do ujawnienia okoliczno\u015bci, w jakich dosz\u0142o do znalezienia dokumentu. A by\u0142y one rzeczywi\u015bcie sensacyjne: skarb tkwi\u0142 w szufladzie komody w moim domu\u2026<\/p>\n
\nWiosn\u0105 2017 roku przegl\u0105da\u0142em pami\u0105tki zwi\u0105zane z rodzin\u0105 \u017cony. By\u0142a w\u015br\u00f3d nich obszerna teczka, a w niej kilkadziesi\u0105t r\u00f3\u017cnego rodzaju dokument\u00f3w po zmar\u0142ym w 1950 roku wuju mojego te\u015bcia, ks. J\u00f3zefie Dziobie. Jeden z dokument\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142 moj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 \u2013 by\u0142 zapakowany w papier, z notatk\u0105 wskazuj\u0105c\u0105 adresata: \u201ePrzewielebny ks. Pra\u0142at J\u00f3zef Dzioba\u201d. Tak w\u0142a\u015bnie odnalaz\u0142em akt nadania \u0141odzi praw miejskich. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rodzina mojej \u017cony przez dziesi\u0119ciolecia nie\u015bwiadomie przechowywa\u0142a w komodzie wielki skarb. Grafolodzy, badaj\u0105cy pismo na opakowaniu, wskazali jako jego autora... ksi\u0119dza Muznerowskiego.
\nKlucz do ustalenia okoliczno\u015bci, w jakich dokument zagin\u0105\u0142, po \u017cmudnych poszukiwaniach odnalaz\u0142em w drugim tomie czasopisma \u201eRocznik \u0141\u00f3dzki Po\u015bwi\u0119cony Historii \u0141odzi i Okolicy\u201d z 1931 roku. W jednym z artyku\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych praw miejskich \u0141odzi znajdowa\u0142 si\u0119 przypis, w kt\u00f3rym autor wspomina, \u017ce ksi\u0105dz Muznerowski, pracuj\u0105c nad Przyczynkami do monografii \u0141odzi, korzysta\u0142 z oryginalnych dokument\u00f3w, kt\u00f3re obecnie uwa\u017ca si\u0119 za zaginione. W pierwszym tomie publikacji, r\u00f3wnie\u017c w przypisach do jednego z artyku\u0142\u00f3w, autor podaje, \u017ce te dokumenty zosta\u0142y ks. Muznerowskiemu wypo\u017cyczone i nie zosta\u0142y przez niego zwr\u00f3cone. Nie odnaleziono ich r\u00f3wnie\u017c mimo poszukiwa\u0144 po \u015bmierci ksi\u0119dza w 1925 roku. Jak si\u0119 wi\u0119c okaza\u0142o, przywilej renowacyjny nie zagin\u0105\u0142 w czasie II wojny \u015bwiatowej, jak przez lata podawali badacze historii \u0141odzi. Zagin\u0105\u0142 znacznie wcze\u015bniej, a informacji o tym nale\u017ca\u0142o szuka\u0107, dok\u0142adnie studiuj\u0105c dost\u0119pne \u017ar\u00f3d\u0142a.
\nJak paczka z pergaminem trafi\u0142a do ks. Dzioby, trudno dzi\u015b ustali\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105. Zaproponowa\u0142em hipotez\u0119, \u017ce ks. Muznerowski, przewiduj\u0105c rych\u0142\u0105 \u015bmier\u0107, m\u00f3g\u0142 wskaza\u0107 zaufan\u0105 osob\u0119, kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o przekaza\u0107 bezcenn\u0105 paczk\u0119. By\u0107 mo\u017ce pakunek schowany na plebanii tuszy\u0144skiej nie zosta\u0142 od razu odnaleziony. Mog\u0142o to nast\u0105pi\u0107 dopiero przy okazji remontu zabudowa\u0144 ko\u015bcielnych, kt\u00f3ry przeprowadzono tam po 1948 roku. By\u0107 mo\u017ce ks. Dzioba nie zd\u0105\u017cy\u0142 przekaza\u0107 otrzymanego pergaminu do W\u0142oc\u0142awka. Zmar\u0142 w 1950 roku w wieku 59 lat.
\nTa niezwyk\u0142a historia pokazuje, jak wa\u017cna jest rzetelno\u015b\u0107 i dociekliwo\u015b\u0107 w ocenie \u015blad\u00f3w historii, nawet je\u015bli wydaj\u0105 si\u0119 niepewne.
\nPrzywilej renowacyjny zosta\u0142 zwr\u00f3cony przez nasz\u0105 rodzin\u0119 \u2013 tam, gdzie zawsze by\u0142o jego miejsce, czyli do Archiwum Diecezji W\u0142oc\u0142awskiej.<\/p>\n
\nRegionalista. Entuzjasta historii, autor publikacji na temat dziej\u00f3w G\u0142owna. Cz\u0142onek Zarz\u0105du Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Miasta G\u0142owna \u2013 stowarzyszenia, kt\u00f3re przez wiele lat prowadzi\u0142o Muzeum Regionalne w G\u0142ownie.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/3.-fot.-ze-zbiorow-Krzysztofa-Laszkiewicza.jpg\")
<\/a><\/a><\/a>