{"id":29729,"date":"2023-08-28T09:47:39","date_gmt":"2023-08-28T07:47:39","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=29729"},"modified":"2023-08-28T10:00:17","modified_gmt":"2023-08-28T08:00:17","slug":"slask-panorama-dziedzictwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=29729","title":{"rendered":"\u201e\u015al\u0105sk. Panorama dziedzictwa\u201d"},"content":{"rendered":"

Ide\u0105 ekspozycji w Muzeum Dialogu Kultur, oddziale Muzeum Narodowego w Kielcach, jest ukazanie \u015al\u0105ska w kontek\u015bcie do\u015bwiadczenia ci\u0105g\u0142o\u015bci oraz wsp\u00f3lnego dziedzictwa materialnego i kulturowego wielu pokole\u0144 i epok historycznych.<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Eksponaty reprezentuj\u0105 zak\u0142ady rzemie\u015blnicze i przemys\u0142owe, instytucje kultury i nauki, uzdrowiska i osiedla robotnicze. Ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 wystawy \u2013 nawi\u0105zuj\u0105ca uk\u0142adem do mapy geograficznej \u015al\u0105ska \u2013 po\u015bwi\u0119cona jest wybranemu miejscu, ukazanemu na tle kilku wiek\u00f3w poprzez symbolizuj\u0105ce go obiekty. <\/span><\/span><\/p>\n

Szklarska Por\u0119ba<\/b><\/span><\/span> i <\/span><\/span>Piechowice<\/b><\/span><\/span> zosta\u0142y zaprezentowane na przyk\u0142adzie artystycznych wyrob\u00f3w hut szk\u0142a \u2013 Josephine i Fritza Heckerta, a tak\u017ce ich powojennej kontynuatorki \u2013 huty Julia. Na ekspozycji znalaz\u0142y si\u0119 obiekty reprezentatywne dla okresu od ko\u0144ca XIX wieku do lat 70. XX wieku \u2013 m.in. wazony, szklanki, talerze. <\/span><\/span><\/p>\n

Wa\u0142brzych<\/b><\/span><\/span> przedstawiono w dw\u00f3ch ods\u0142onach. Pierwsz\u0105 jest porcelana, w tym reprezentacje serwis\u00f3w z fabryki Carla Kristera \u2013 po wojnie Zak\u0142ad\u00f3w Porcelany Sto\u0142owej \u201eKrzysztof\u201d, a tak\u017ce Carla Tielscha \u2013 nast\u0119pnie ZPS Wa\u0142brzych. Na przyk\u0142adzie dawnej kopalni Julia \u2013 gdzie mie\u015bci si\u0119 Muzeum Przemys\u0142u i Techniki, Park Wielokulturowy Stara Kopalnia \u2013 ukazano r\u00f3wnie\u017c g\u00f3rnictwo w kontek\u015bcie ci\u0119\u017ckiej i niebezpiecznej pracy, prezentuj\u0105c m.in. lampy, he\u0142my, metanomierze, marki g\u00f3rnicze czy podstawowe narz\u0119dzia, jak pyrlik i \u017celazko. Wyj\u0105tkowym obiektem jest kamie\u0144 graniczny kopalni Joseph z 1802 roku. <\/span><\/span><\/p>\n

Uzdrowiska sudeckie reprezentuje na wystawie <\/span><\/span>Szczawno-Zdr\u00f3j<\/b><\/span><\/span>. Na ekspozycji znalaz\u0142a si\u0119 kolekcja poczt\u00f3wek ukazuj\u0105ca ten kurort od 2. po\u0142. XIX do 2. po\u0142. XX wieku, a tak\u017ce wyroby ze szk\u0142a i porcelany zwi\u0105zane z dawnym Bad Salzbrunn i obecnym Szczawnem. <\/span><\/span><\/p>\n

Ekspozycja po\u015bwi\u0119cona <\/span><\/span>Boles\u0142awcowi<\/b><\/span><\/span> akcentuje ceramik\u0119 od epoki nowo\u017cytnej do XXI wieku. Na wystawie znalaz\u0142y si\u0119 obiekty reprezentuj\u0105ce m.in. zak\u0142ady \u2013 Bunzlauer Keramische Werkst\u00e4tten Reinhold & Co. i Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 R\u0119kodzie\u0142a Artystycznego Ceramika Artystyczna.<\/span><\/span><\/p>\n

Wroc\u0142aw<\/b><\/span><\/span> zosta\u0142 ukazany w kontek\u015bcie tamtejszego Uniwersytetu. Zaprezentowano przybory u\u017cywane dawniej na tej akademii, m.in. <\/span><\/span>cyrkiel proporcjonalny Galileusza wykonany w Rzymie <\/span><\/span>w 1655 roku, a tak\u017ce <\/span><\/span><\/span>starodruki wydane w tym mie\u015bcie po polsku w XVII i XVIII wieku, a znajduj\u0105ce si\u0119 dzi\u015b w zasobach Biblioteki Uniwersyteckiej. Odwzorowano r\u00f3wnie\u017c w skali 1:1 (186 x 187 cm) najstarsz\u0105 map\u0119 Wroc\u0142awia z 1562 roku, akcentuj\u0105c\u0105 dziedzictwo urbanistyczne miast lokowanych na prawie niemieckim z rynkiem, ratuszem, podzia\u0142em na parcele i ulicami krzy\u017cuj\u0105cymi si\u0119 pod k\u0105tem prostym.<\/span><\/span><\/p>\n

Brzeg<\/b><\/span><\/span> zosta\u0142 zaprezentowany w kontek\u015bcie Zamku Piast\u00f3w \u015al\u0105skich jako symbol \u015bl\u0105skiej rezydencji, kt\u00f3ra obecnie jest siedzib\u0105 Muzeum Piast\u00f3w \u015al\u0105skich. Na ekspozycji znalaz\u0142a si\u0119 bi\u017cuteria Piast\u00f3w, a tak\u017ce dokumenty i starodruki pochodz\u0105ce z ich kolekcji na zamku w Brzegu \u2013 w tym historia Polski wydana w Bazylei w 1582 czy <\/span><\/span>druki kondolencyjno-\u017ca\u0142obne opublikowane po \u015bmierci ostatniego Piasta w 1675 roku<\/span><\/span>. Wyj\u0105tkowym obiektem jest r\u00f3wnie\u017c przywilej dla Brzegu, wydany przez Boles\u0142awa III Rozrzutnego w 1333 roku.<\/span><\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji dotycz\u0105ca <\/span><\/span>Opola<\/b><\/span><\/span> ukazana zosta\u0142a na przyk\u0142adzie zabytk\u00f3w archeologicznych pozyskiwanych w okresie przedwojennym przez \u00f3wczesne Muzeum Miejskie, jak i powojennym przez Muzeum \u015al\u0105ska Opolskiego. Na wystawie znalaz\u0142y si\u0119 m.in. zabytki z okresu \u015bredniowiecza \u2013 w tym ostrogi, klucz hakowy, prz\u0119\u015blik \u2013 ci\u0119\u017carek wrzeciona, p\u00f3\u0142produkt prz\u0119\u015blika oraz kaptorga \u2013 noszony na szyi pojemnik, na przyk\u0142ad na pachnid\u0142a.<\/span><\/span><\/p>\n

Opaw\u0119<\/b><\/span><\/span> reprezentuje Muzeum Ziemi \u015al\u0105skiej \u2013 Slezsk\u00e9 zemsk\u00e9 muzeum \u2013 najstarsze publiczne muzeum na obszarze dzisiejszych Czech, za\u0142o\u017cone w roku 1814. W formie wydruk\u00f3w zaprezentowano cztery weduty: <\/span><\/span>Widok Opawy<\/i><\/span><\/span> z oko\u0142o 1720 roku, <\/span><\/span>Widok Opawy<\/i><\/span><\/span> z oko\u0142o 1738 roku, a tak\u017ce <\/span><\/span>Widok Bruntalu <\/i><\/span><\/span>oraz <\/span><\/span>Widok Cieszyna \u2013 <\/i><\/span><\/span>w oryginale tak\u017ce XVIII-wieczne.<\/span><\/span> <\/i><\/p>\n

Cieszyn<\/b><\/span><\/span> zosta\u0142 przedstawiony w kontek\u015bcie instytucji kultury \u2013 Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego i Ksi\u0105\u017cnicy Cieszy\u0144skiej \u2013 kontynuuj\u0105cych tradycj\u0119 za\u0142o\u017conego w roku 1801 muzeum, a tak\u017ce najstarszej na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku publicznej biblioteki. Zaprezentowano mi\u0119dzy innymi dzie\u0142o <\/span><\/span>Eleazara Tilischa<\/span><\/span> \u2013 <\/b><\/span><\/span>wydana w 1588 roku historia Piast\u00f3w cieszy\u0144skich, a zarazem pierwsza kronika tej cz\u0119\u015bci \u015al\u0105ska, nadto pami\u0119tnik w\u0142o\u015bcianina Jury Gajdzicy z pocz\u0105tku XIX wieku, a tak\u017ce <\/span><\/span>zabytki z kolekcji ksi\u0119dza Leopolda Szersznika, za\u0142o\u017cyciela muzeum i biblioteki w Cieszynie \u2013 <\/span><\/span>w tym <\/span><\/span>paryski zegar s\u0142oneczny projektu Louisa Chapotota z prze\u0142omu XVII i XVIII wieku.<\/span><\/span><\/p>\n

Intencj\u0105 <\/span><\/span>gliwickiej<\/b><\/span><\/span> cz\u0119\u015bci ekspozycji jest ukazanie ci\u0105g\u0142o\u015bci dziedzictwa na przyk\u0142adzie artystycznych produkcji Kr\u00f3lewskiej Odlewni \u017belaza kontynuowanych przez Gliwickie Zak\u0142ady Urz\u0105dze\u0144 Technicznych. Obiektami powsta\u0142ymi w 1. po\u0142owie XIX wieku s\u0105 na wystawie m.in.: przycisk do papieru <\/span><\/span>Lew czuwaj\u0105cy<\/i><\/span><\/span>, ka\u0142amarz z Napoleonem, stojaczek na zegar. Okres powojenny akcentuj\u0105 plakiety, w tym: <\/span><\/span>700-lecie Miasta Gliwice<\/i><\/span><\/span>, <\/span><\/span>Na pami\u0105tk\u0119 ods\u0142oni\u0119cia pomnika Adama Mickiewicza w Gliwicach<\/i><\/span><\/span>, czy medale \u2013 na przyk\u0142ad <\/span><\/span>100-lecie Huty Batory w Chorzowie<\/i><\/span><\/span> 1873\u20131973.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Bytom<\/b><\/span><\/span> zosta\u0142 zaprezentowany w kontek\u015bcie muzeum, b\u0119d\u0105cego kontynuatorem plac\u00f3wki powsta\u0142ej w roku 1910 roku. Jego bogate zbiory obejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c bi\u017cuteri\u0119 cieszy\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra zdobi\u0142a str\u00f3j ludowy w tamtej cz\u0119\u015bci \u015al\u0105ska. Na ekspozycji zaprezentowano m.in. pasy, <\/span><\/span>hoczki <\/i><\/span><\/span>(zapinki), <\/span><\/span>orpanty<\/i><\/span><\/span> (napier\u015bniki), <\/span><\/span>knefle<\/i><\/span><\/span> (guzy) czy spinki \u2013 pochodz\u0105ce z okresu od XVIII wieku do lat 70. XX wieku. <\/span><\/span><\/p>\n

Zabrze<\/b><\/span><\/span> ukazano w kontek\u015bcie tradycji g\u00f3rno\u015bl\u0105skich kopal\u0144 w\u0119gla kamiennego na przyk\u0142adzie kopalni Kr\u00f3lowa Luiza<\/span><\/span> \u2013 po wojnie Zabrze. Obecnie Sztolnia Kr\u00f3lowa Luiza wraz z dawn\u0105 kopalni\u0105 Guido stanowi Muzeum G\u00f3rnictwa W\u0119glowego, powsta\u0142e w Zabrzu w 1981 roku jako pierwsze polskie pa\u0144stwowe muzeum po\u015bwi\u0119cone tej bran\u017cy. W uzupe\u0142nieniu do modu\u0142u g\u00f3rnictwa wa\u0142brzyskiego cz\u0119\u015b\u0107 zabrza\u0144ska ukazuje tradycje g\u00f3rnicze tak\u017ce w formie galowej. Na wystawie znalaz\u0142a si\u0119 m.in. barda z roku 1671 \u2013 ozdobny top\u00f3r g\u00f3rniczy, szabla z prze\u0142omu XIX i XX wieku, czaka g\u00f3rnicze, kufle oraz rze\u017aby z w\u0119gla i grafitu. <\/span><\/span><\/p>\n

Katowice<\/b><\/span><\/span> ukazano symbolicznie, akcentuj\u0105c jeden z najwi\u0119kszych koncern\u00f3w przemys\u0142owych w dziejach \u015al\u0105ska \u2013 Giesche. Do prezentacji wybrane zosta\u0142y wyroby Fabryki Porcelany Giesche, b\u0119d\u0105cej obok \u0106mielowa czo\u0142owym producentem tego asortymentu \u2013 w okresie powojennym kontynuowanej przez Fabryk\u0119 Porcelany Bogucice. Ukazano reprezentacj\u0119 pi\u0119ciu serwis\u00f3w, przedmioty u\u017cytkowe oraz figurki. Katowick\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji zamyka rekonstrukcja kuchni z mieszkania na osiedlach robotniczych wybudowanych przez koncern Giesche \u2013 Giszowiec i Nikiszowiec \u2013 b\u0119d\u0105cych dzi\u015b symbolami Katowic,. Zaprezentowany kredens \u2013 <\/span><\/span>byfyj<\/i><\/span><\/span> \u2013 z 1910 roku z Piekar \u015al\u0105skich sta\u0142 si\u0119 inspiracj\u0105 dla aran\u017cacji wystawy. <\/span><\/span><\/p>\n

Na wystawie znalaz\u0142y si\u0119 obiekty z Muzeum Narodowego w Kielcach, a tak\u017ce z nast\u0119puj\u0105cych instytucji: Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej G\u00f3rze, Muzeum Porcelany w Wa\u0142brzychu, Muzeum Przemys\u0142u i Techniki, Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia w Wa\u0142brzychu, Muzeum Ceramiki w Boles\u0142awcu, Muzeum Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, Biblioteki Uniwersyteckiej we Wroc\u0142awiu, Muzeum Piast\u00f3w \u015al\u0105skich w Brzegu, Muzeum \u015al\u0105ska Opolskiego w Opolu, Muzeum w Gliwicach, Muzeum G\u00f3rnictwa W\u0119glowego w Zabrzu, Muzeum G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego w Bytomiu, Muzeum \u015al\u0105skiego w Katowicach, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Pa\u0142ac Schoena w Sosnowcu, Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego w Cieszynie, Ksi\u0105\u017cnicy Cieszy\u0144skiej, Muzeum Ziemi \u015al\u0105skiej w Opawie. Ekspozycj\u0119 wzbogaci\u0142y r\u00f3wnie\u017c zbiory kolekcjoner\u00f3w: Jana Paw\u0142a Borowskiego, Mariusza Kotkowskiego, Krzysztofa Lorka i Ryszarda Springera. <\/span><\/span><\/p>\n

Wystaw\u0119 \u201e\u015al\u0105sk. Panorama dziedzictwa\u201d mo\u017cna zwiedza\u0107 do 31 grudnia 2023 <\/b><\/span><\/span>w Muzeum Dialogu Kultur, oddzia\u0142 Muzeum Narodowego w Kielcach<\/b><\/span><\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

Tekst<\/em> dr Pawe\u0142 Grzesik
\n<\/strong>Zdj\u0119cia <\/em>Muzeum Narodowe w Kielcach<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ide\u0105 ekspozycji w Muzeum Dialogu Kultur, oddziale Muzeum Narodowego w Kielcach, jest ukazanie \u015al\u0105ska w kontek\u015bcie do\u015bwiadczenia ci\u0105g\u0142o\u015bci oraz wsp\u00f3lnego dziedzictwa materialnego i kulturowego wielu pokole\u0144 i epok historycznych. Eksponaty reprezentuj\u0105 zak\u0142ady rzemie\u015blnicze i przemys\u0142owe, instytucje kultury i nauki, uzdrowiska i osiedla robotnicze. Ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 wystawy \u2013 nawi\u0105zuj\u0105ca uk\u0142adem do mapy geograficznej \u015al\u0105ska \u2013 po\u015bwi\u0119cona jest wybranemu miejscu, ukazanemu na Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":12,"featured_media":29731,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-29729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","cat-93-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29729"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29735,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29729\/revisions\/29735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}