{"id":29351,"date":"2023-08-02T13:46:18","date_gmt":"2023-08-02T11:46:18","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=29351"},"modified":"2023-08-02T13:57:25","modified_gmt":"2023-08-02T11:57:25","slug":"z-biegiem-wisly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=29351","title":{"rendered":"Z biegiem Wis\u0142y"},"content":{"rendered":"

Trasa Rajdu Primaaprilisowego, cyklicznie organizowanego od 1974 roku przez Oddzia\u0142 PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim, wiod\u0142a tym razem z Zawichostu do Maruszowa. Warto si\u0119 wybra\u0107 na wycieczk\u0119 tym malowniczym szlakiem, by podziwia\u0107 bogactwo przyrody i walory krajoznawcze Wis\u0142y, a tak\u017ce pozna\u0107 ciekawe zabytki.<\/strong><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo droga prowadzi\u0142a wa\u0142em przeciwpowodziowym, a nast\u0119pnie drogami lokalnymi. Po zachodniej stronie wznosi\u0142y si\u0119 wapienne wzg\u00f3rza, poci\u0119te lessowymi w\u0105wozami, oddalaj\u0105ce si\u0119 i zbli\u017caj\u0105ce do rzeki. Od wschodniej strony ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 zaro\u015bla wierzbowo-topolowe, zas\u0142aniaj\u0105ce g\u0142\u00f3wne koryto Wis\u0142y, tylko gdzieniegdzie ods\u0142ania\u0142y si\u0119 starorzecza.<\/p>\n

Dzika i nieuregulowana Wis\u0142a z licznymi odnogami, wyspami i rzecznymi k\u0119pami oraz rozleg\u0142ymi, trudno dost\u0119pnymi p\u0142atami nadrzecznych zaro\u015bli, stanowi ostoj\u0119 dla wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. Dla jednych gatunk\u00f3w s\u0105 to siedliska, w kt\u00f3rych zak\u0142adaj\u0105 swoje gniazda, dla innych s\u0105 przystankiem na odpoczynek w czasie dalekich w\u0119dr\u00f3wek. Ma\u0142opolski Prze\u0142om Wis\u0142y, ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 od Sandomierza do Pu\u0142aw, jest obszarem chronionym w ramach europejskiej sieci Natura 2000.<\/p>\n

Wiosna jest najlepszym okresem do podgl\u0105dania ptak\u00f3w. Uwa\u017cnym obserwatorom rajdu uda\u0142o si\u0119 dostrzec przelatuj\u0105ce g\u0119si i \u017curawie oraz par\u0119 \u0142ab\u0119dzi zaj\u0119t\u0105 budowaniem gniazda. Ukryte w zaro\u015blach, nierozpoznane gatunki, da\u0142y nam bezp\u0142atny koncert. Trudno by\u0142o liczy\u0107 na wi\u0119cej, stuosobowa grupa \u2013 mimo stara\u0144 \u2013 pewnie sp\u0142oszy\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 ptak\u00f3w.<\/p>\n

Zabytki w Zawicho\u015bcie\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Z Wis\u0142\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane s\u0105 dzieje miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych na trasie rajdu. Zawichost, po\u0142o\u017cony przy starym szlaku handlowym i w pobli\u017cu przeprawy przez Wis\u0142\u0119, o kt\u00f3rym pierwsze informacje pisane pochodz\u0105 z 1148 roku, to dawny gr\u00f3d kasztela\u0144ski. Warto zatrzyma\u0107 si\u0119 przy Ma\u0142ym Rynku pod pomnikiem upami\u0119tniaj\u0105cym \u201ebitw\u0119 pod Zawichostem\u201d. Rozegra\u0142a si\u0119 19 czerwca 1205 roku mi\u0119dzy wojskami ruskimi pod dow\u00f3dztwem ksi\u0119cia halickiego Romana, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w tej bitwie, a wojskami ksi\u0119cia Leszka Bia\u0142ego i Konrada Mazowieckiego. By\u0142o to wielkie zwyci\u0119stwo or\u0119\u017ca polskiego. Jan D\u0142ugosz w Rocznikach czyli Kronikach\u00a0napisa\u0142, \u017ce: Ksi\u0105\u017c\u0119 Roman z pot\u0119\u017cnym wojskiem ca\u0142ej Rusi dociera a\u017c do Zawichostu, gdzie zostaje ca\u0142kowicie rozgromiony przez ksi\u0105\u017c\u0105t Leszka i Konrada i ginie, a Polacy odnosz\u0105 \u015bwietne zwyci\u0119stwo [...]. \u015amier\u0107 ksi\u0119cia Romana i rze\u017a jego wojska tak dalece przygn\u0119bi\u0142a i upokorzy\u0142a pan\u00f3w ruskich i nar\u00f3d, \u017ce nie mieli ju\u017c wi\u0119cej odwagi naje\u017cd\u017ca\u0107 ziem polskich.<\/em><\/p>\n

Obok pomnika stoi jedna z trzech zawichojskich studni i zajazd, dawny ratusz miejski. Po drugiej stronie, nad Wis\u0142\u0105, wznosi si\u0119 wczesnogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015awi\u0119tego Jana Chrzciciela. Ko\u015bci\u00f3\u0142 razem z klasztorem powsta\u0142 w latach 1244\u20131257 z fundacji ksi\u0119cia Boles\u0142awa Wstydliwego jako wiano dla siostry Salomei, kt\u00f3ra w 1244 roku przybra\u0142a habit zakonu klarysek. Klaryski wkr\u00f3tce przenios\u0142y si\u0119 do Ska\u0142y pod Krakowem, a w Zawicho\u015bcie osiedli\u0142 si\u0119 zakon franciszkan\u00f3w.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor przez wieki ulega\u0142 licznym dewastacjom i przebudowom, ostatnia rekonstrukcja po zniszczeniach II wojny \u015bwiatowej przywr\u00f3ci\u0142a \u015bwi\u0105tyni pierwotny wygl\u0105d. Jest to budowla ceglana, jednonawowa, z w\u0119\u017cszym prostok\u0105tnym prezbiterium. Nawa kryta modrzewiowym stropem, prezbiterium \u2013 sklepieniem. W surowym wn\u0119trzu zachowa\u0142y si\u0119 ostro\u0142ukowe okna, ozdobione wsp\u00f3\u0142czesnymi witra\u017cami. Do prezbiterium przylega zakrystia i zabudowania klasztorne, do nawy \u2013 dwie barokowe kaplice. W podziemiach ko\u015bcio\u0142a spoczywaj\u0105 prochy Grzymis\u0142awy, \u017cony Leszka Bia\u0142ego, matki Salomei i Boles\u0142awa Wstydliwego.<\/p>\n

Na zwiedzanie pozosta\u0142ych zabytk\u00f3w Zawichostu zabrak\u0142o ju\u017c nam czasu, odk\u0142adamy to na inn\u0105 okazj\u0119. Jak wygl\u0105da\u0142 zamek kr\u00f3lewski, fundowany przez kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego, zniszczony podczas potopu szwedzkiego, obejrzymy na rycinie szwedzkiego rysownika Eryka Dahlberga. Jeszcze tylko na koniec spojrzenie z ogrod\u00f3w klasztornych na pi\u0119kny widok Wis\u0142y, przepraw\u0119 promow\u0105 i zabytkowy wodowskaz z 1924 roku.<\/p>\n

\u015aladami zes\u0142a\u0144ca na Sybir \u00a0<\/strong><\/p>\n

Pokonuj\u0105c tras\u0119 rajdu, mijamy wie\u015b Piotrowice, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 folwark nale\u017c\u0105cy do klasztoru klarysek, i Lin\u00f3w z ciekawym XIX-wiecznym zespo\u0142em pa\u0142acowo-parkowym. Warto wspomnie\u0107, \u017ce w Linowie w 1805 roku urodzi\u0142 si\u0119 Wincenty Migurski, zes\u0142any na Sybir za udzia\u0142 w powstaniu listopadowym, autor Pami\u0119tnik\u00f3w z Sybiru<\/em>, wydanych we Lwowie w 1863 roku. Jego tragiczne losy na zes\u0142aniu opisa\u0142 rosyjski pisarz Lew To\u0142stoj w opowiadaniu Za co?<\/em>, a Jerzy Kawalerowicz w 1995 roku nakr\u0119ci\u0142 film z Magdalen\u0105 W\u00f3jcik i Arturem \u017bmijewskim w rolach g\u0142\u00f3wnych.<\/p>\n

W Muzeum Wsi w Maruszowie<\/strong><\/p>\n

Po przeci\u0119ciu drogi Sandomierz\u2013Annopol i mini\u0119ciu przydro\u017cnej figury \u015bwi\u0119tego Jana Nepomucena, patrona od powodzi, dochodzimy do Maruszowa. Warto tu si\u0119 wybra\u0107 nad Jezioro Czarne, pozosta\u0142o\u015b\u0107 dawnego starorzecza Wis\u0142y, siedliska ro\u015blinno\u015bci szuwarowej, gr\u0105\u017cela i grzybienia bia\u0142ego, oraz wielu gatunk\u00f3w ptactwa wodno-b\u0142otnego. My spieszymy do celu w\u0119dr\u00f3wki \u2013 \u201egalerii pod chmurk\u0105\u201d, pierwszego prywatnego muzeum wsi w wojew\u00f3dztwie \u015bwi\u0119tokrzyskim. W bramie czeka\u0142 na turyst\u00f3w tw\u00f3rca skansenu, Edward Ziarko, utalentowany rze\u017abiarz amator. Z dum\u0105 oprowadza\u0142 nas po uratowanych przed zniszczeniem i zapomnieniem obiektach. Wszystkie budynki s\u0105 wyposa\u017cone w przedmioty, jakich kiedy\u015b u\u017cywano, np. \u0142awki z pojemnikiem na atrament, przybory do nauki geometrii, maszyny rolnicze. W\u015br\u00f3d takiej wiejskiej scenerii, na placu mi\u0119dzy ko\u015bcio\u0142em, dworem, chat\u0105, karczm\u0105, szko\u0142\u0105 i stodo\u0142\u0105, wype\u0142nionym plastycznymi kompozycjami z korzeni, pni i konar\u00f3w oraz rze\u017abami z kamienia i drewna, odby\u0142o si\u0119 zako\u0144czenie rajdu z ogniskiem, pieczeniem kie\u0142basek i konkursem krajoznawczym.<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Alicja M\u0119\u017cyk
\n<\/strong>Przodownik turystyki pieszej, instruktor krajoznawstwa i ochrony przyrody PTTK, znakarz szlak\u00f3w, organizatorka imprez turystycznych, prezes Oddzia\u0142u \u015awi\u0119tokrzyskiego PTTK im. St. Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>

Wzg\u00f3rza wapienne<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Zabytkowy wodowskaz<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Lin\u00f3w, zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowo-parkowy<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Zamek w Zawicho\u015bcie \u2013 rycina Eryka Dahlberga z 1696 roku<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Obiekty w skansenie Marusz\u00f3w, karczma<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Zawichost, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Jana Chrzciciela<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Marusz\u00f3w, \u201eGaleria pod Chmurk\u0105\u201d<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Trasa Rajdu Primaaprilisowego, cyklicznie organizowanego od 1974 roku przez Oddzia\u0142 PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim, wiod\u0142a tym razem z Zawichostu do Maruszowa. Warto si\u0119 wybra\u0107 na wycieczk\u0119 tym malowniczym szlakiem, by podziwia\u0107 bogactwo przyrody i walory krajoznawcze Wis\u0142y, a tak\u017ce pozna\u0107 ciekawe zabytki. Pocz\u0105tkowo droga prowadzi\u0142a wa\u0142em przeciwpowodziowym, a nast\u0119pnie drogami lokalnymi. Po zachodniej stronie wznosi\u0142y si\u0119 wapienne Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":12,"featured_media":29353,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"class_list":["post-29351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-piesza","cat-68-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29351"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29357,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29351\/revisions\/29357"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}