{"id":29325,"date":"2023-08-02T13:16:38","date_gmt":"2023-08-02T11:16:38","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=29325"},"modified":"2023-08-02T13:20:01","modified_gmt":"2023-08-02T11:20:01","slug":"szlakiem-zulawskich-osobliwosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=29325","title":{"rendered":"Szlakiem \u017cu\u0142awskich osobliwo\u015bci"},"content":{"rendered":"

Komisja Krajoznawcza i Komisja Opieki nad Zabytkami Oddzia\u0142u Gda\u0144skiego PTTK przygotowa\u0142y interesuj\u0105c\u0105 jednodniow\u0105 podr\u00f3\u017c krajoznawcz\u0105, kt\u00f3rej celem by\u0142o odwiedzenie \u017cu\u0142awskich wiatrak\u00f3w, tych dawnych i tych wsp\u00f3\u0142czesnych. Uczestnicy wycieczki mogli te\u017c obejrze\u0107 domy podcieniowe, charakterystyczne zagrody \u017cu\u0142awskie, ko\u015bci\u00f3\u0142 z przyleg\u0142ymi podcieniami zwanymi \u201esobotami\u201d oraz odwiedzi\u0107 Muzeum w Nowym Dworze Gda\u0144skim. Komandorem przedsi\u0119wzi\u0119cia i przewodnikiem by\u0142 Stanis\u0142aw Sikora, wspiera\u0142 go Krzysztof Kruszy\u0144ski, zast\u0119pca przewodnicz\u0105cego Pomorskiej Komisji Krajoznawczej PTTK.<\/strong><\/p>\n

Pierwsz\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 na trasie by\u0142a istniej\u0105ca od XII wieku wie\u015b Mokry Dw\u00f3r<\/strong>. Urodzi\u0142 si\u0119 tu Johann Georg Adam Forster (1754\u20131794), wybitny przyrodnik i podr\u00f3\u017cnik. Uczestniczy\u0142 m.in. w drugiej wyprawie Jamesa Cooka w 1772 roku, op\u0142ywaj\u0105c ziemski glob i docieraj\u0105c do nieznanych w\u00f3wczas miejsc. Opublikowanie ilustrowanej pracy o florze Polinezji, zawieraj\u0105cej opisy 256 nieznanych gatunk\u00f3w ro\u015blin, przynios\u0142o temu wszechstronnemu badaczowi wielk\u0105 s\u0142aw\u0119 w \u015bwiecie nauki. W Mokrym Dworze przebywali kr\u00f3lowie Polski: Stanis\u0142aw Leszczy\u0144ski (1708) i August II Mocny (1710) oraz car Rosji Piotr Wielki, a w pobliskich okolicach dosz\u0142o w 1813 roku do potyczek Rosjan z wojskami Napoleona.<\/p>\n

W 2013 roku otwarto tu skansen maszyn rolniczych. G\u0142\u00f3wnym celem wycieczki by\u0142 jednak przeniesiony z mazowieckiego Wyszogrodu wiatrak. Zbudowano go w 1903 roku, niestety, po zaprzestaniu dzia\u0142alno\u015bci popada\u0142 w ruin\u0119. Przed niechybnym zniszczeniem uratowa\u0142 go so\u0142tys Mokrego Dworu, pan Wies\u0142aw Zbroi\u0144ski. W 2016 roku sprowadzi\u0142 go do swojej zagrody, a po trwaj\u0105cej dwa lata profesjonalnej konserwacji ka\u017cdego elementu zabytek zosta\u0142 udost\u0119pniony zwiedzaj\u0105cym. Jest to najwi\u0119kszy tego rodzaju obiekt w Polsce. Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce ca\u0142y wiatrak mo\u017ce obr\u00f3ci\u0107 do kierunku wiatru jedna osoba!<\/p>\n

Przy drodze w Koszwa\u0142ach<\/strong> tury\u015bci obejrzeli zbudowany w 1792 roku dom, kt\u00f3rego podcie\u0144 wsparty jest na siedmiu s\u0142upach i ma fantazyjny uk\u0142ad rygli. Wart obejrzenia okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c stoj\u0105cy nieopodal drewniany dom \u017cu\u0142awski.<\/p>\n

Pokonanie Wis\u0142y mostem w Kiezmarku<\/strong> poprzedzono obejrzeniem XIX-wiecznego drewnianego domu przy ulicy Wa\u0142owej w Kiezmarku, kt\u00f3ry zbudowany zosta\u0142 z przeznaczeniem na stra\u017cnic\u0119 wa\u0142ow\u0105. W Drewnicy<\/strong> grupa zwiedzi\u0142a drewniany wiatrak przemia\u0142owy postawiony w 1718 roku przez \u017cyj\u0105cych na \u017bu\u0142awach osadnik\u00f3w holenderskich \u2013 menonit\u00f3w. Jego drewniana konstrukcja spoczywa na specjalnej drewnianej podstawie, a ca\u0142o\u015b\u0107 obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 drewnianego s\u0142upa wspartego czterema drewnianymi zastrza\u0142ami. Takie podparcie konstrukcji nazywa si\u0119 koz\u0142em, a ca\u0142e urz\u0105dzenie \u2013 wiatrakiem koz\u0142owym (ko\u017alakiem). Po opuszczeniu Drewnicy obejrzano miejsce, w kt\u00f3rym istnia\u0142a twierdza Gda\u0144ska G\u0142owa.<\/p>\n

Kolejnym celem podr\u00f3\u017cy by\u0142 budowany etapami od XIV wieku ko\u015bci\u00f3\u0142 w Kmiecinie. <\/strong>To budowla gotycka, ceglana, kryta dwuspadowym dachem o pokryciu ceramicznym. Od strony zachodniej w 1697 roku dobudowano drewnian\u0105 wie\u017c\u0119. W Nowym Dworze Gda\u0144skim<\/strong> uczestnicy wycieczki zapoznali si\u0119 ze zbiorami Muzeum \u017bu\u0142awskiego w \u017bu\u0142awskim Parku Historycznym. Plac\u00f3wka, istniej\u0105ca w budynku dawnej mleczarni Leonharda Kriega, prezentuje wielokulturow\u0105 histori\u0119 \u017bu\u0142aw, w tym zamieszkuj\u0105cych te tereny menonit\u00f3w.<\/p>\n

W Or\u0142owie<\/strong> przewodnicy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na dwa zabytkowe dwustuletnie domy. Jeden z nich to budowla z dwoma podcieniami umieszczonymi po przeciwnych stronach; wi\u0119kszy wsparty zosta\u0142 o\u015bmioma s\u0142upami, a mniejszy \u2013 czterema. Z kolei drugi dom \u2013 z drewnian\u0105, ryglow\u0105 i wype\u0142nion\u0105 ceg\u0142\u0105 wystawk\u0105 na o\u015bmiu kolumnach z jo\u0144skimi g\u0142owicami \u2013 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 barokowe motywy ornamentacyjne w formie zwoju lub spirali. Dom ma jedne z naj\u0142adniejszych na \u017bu\u0142awach rze\u017abione drzwi. Tyln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 po\u0142\u0105czony jest z murowan\u0105 obor\u0105, co sprawia, \u017ce jest przyk\u0142adem charakterystycznej olenderskiej budowli.<\/p>\n

Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Lubieszewo, <\/strong>tury\u015bci obejrzeli kolejne dwa domy podcieniowe. Jeden, XIX-wieczny, po\u0142o\u017cony w centrum wsi, mia\u0142 ryglow\u0105, wype\u0142nion\u0105 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 ceg\u0142\u0105 wystawk\u0119, wspart\u0105 na sze\u015bciu kolumnach toska\u0144skich, drugi, drewniany, po\u0142o\u017cony w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wsi, zbudowany zosta\u0142 w 1945 roku. Uczestnicy widzieli charakterystyczne dla regionu zabytkowe domy z podcieniami cz\u0119sto wspartymi na sze\u015bciu s\u0142upach toska\u0144skich r\u00f3wnie\u017c w Ostaszewie<\/strong> i Nowej Cerkwi<\/strong>.<\/p>\n

Po dotarciu do Palczewa<\/strong> grupa zwiedzi\u0142a jedyny na \u017bu\u0142awach drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 z 1712 roku z dwuspadowym dachem krytym gontem. Drugim zabytkiem, kt\u00f3ry wywar\u0142 na uczestnikach niema\u0142e wra\u017cenie, by\u0142 du\u017cy wiatrak przemia\u0142owy (holender) z prze\u0142omu XVIII i XIX wieku o konstrukcji drewniano-murowanej, Masywna, ceglana podstawa, mieszcz\u0105ca w \u015brodku magazyny, \u201eprzeci\u0119ta\u201d jest przez \u015brodek du\u017cym przejazdem, umo\u017cliwiaj\u0105cym zaprz\u0119gom przemieszczanie si\u0119 pod wiatrakiem. Drewniany wiatrak z kryt\u0105 gontem, obrotow\u0105 czap\u0105 robi wra\u017cenie, jest unikatem na \u017bu\u0142awach. Stan jego utrzymania i otoczenia nie napawa jednak optymizmem.<\/p>\n

W drodze powrotnej pokonano Wis\u0142\u0119 przez ufortyfikowany most knybawski. Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Tczew, przewodnicy opowiedzieli o historii miasta i wskazali najciekawsze miejsca, warte odwiedzenia \u2013 m.in. Centrum Konserwacji Statk\u00f3w i Muzeum Wis\u0142y (Oddzia\u0142y Narodowego Muzeum Morskiego w Gda\u0144sku). Jad\u0105c dalej, min\u0105wszy Mi\u0142ob\u0105dz,<\/strong> obejrzano obelisk z tablic\u0105, informuj\u0105c\u0105 o miejscu, w kt\u00f3rym przebiega\u0142a w 1939 roku granica Polski z Wolnym Miastem Gda\u0144sk i gdzie 16 sierpnia 1939 roku zamordowano polskiego \u017co\u0142nierza Micha\u0142a R\u00f3\u017canowskiego.<\/p>\n

W pobliskich Pszcz\u00f3\u0142kach<\/strong> zwr\u00f3cono uwag\u0119 na XIX-wieczny drewniany wiatrak holender, a we wsi R\u00f3\u017cyny \u2013 <\/strong>na stoj\u0105cy w centrum wsi i zamieszka\u0142y (zbudowany w 1774 roku) dom podcieniowy. W Gda\u0144sku Lipcach<\/strong> obejrzano ostatni ju\u017c na tej trasie XVII-wieczny dom podcieniowy o szkieletowej konstrukcji wype\u0142nionej pierwotnie faszyn\u0105 i glin\u0105 z podcieniem wspartym na dziewi\u0119ciu s\u0142upach.<\/p>\n

Podczas ca\u0142odniowej wycieczki krajoznawczej uczestnicy zobaczyli cztery stare wiatraki i kilkadziesi\u0105t wsp\u00f3\u0142czesnych, trzyna\u015bcie dom\u00f3w podcieniowych, wiele budynk\u00f3w i zagr\u00f3d \u017cu\u0142awskich oraz ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Poznali histori\u0119 zamieszkuj\u0105cych \u017bu\u0142awy menonit\u00f3w Mieli okazj\u0119 pozna\u0107 charakterystyczny krajobraz tego terenu i zachwyci\u0107 si\u0119 jego pi\u0119knem.. Taka tematyczna wycieczka krajoznawcza jest godna polecenia nie tylko mieszka\u0144com Pomorza, ale i turystom przybywaj\u0105cym w ten rejon, jako niezwykle ciekawa forma poznawania historii, zabytk\u00f3w, tradycji regionalnych oraz pi\u0119kna krajobrazu i przyrody Pomorza.<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Dariusz D\u0119bski
\n<\/strong>Krajoznawca, regionalista, badacz nadmorskich fortyfikacji i historii Pomorza, znawca wojskowo\u015bci i obronno\u015bci, instruktor krajoznawstwa Polski, instruktor opieki nad zabytkami, spo\u0142eczny opiekun zabytk\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>

O wiatraku w Palczewie opowiada Stanis\u0142aw Sikora<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Wsp\u00f3lne zdj\u0119cie pod sobotami ko\u015bcio\u0142a w Kmiecinie<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Zwiedzanie wiatraka w Drewnicy<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Komisja Krajoznawcza i Komisja Opieki nad Zabytkami Oddzia\u0142u Gda\u0144skiego PTTK przygotowa\u0142y interesuj\u0105c\u0105 jednodniow\u0105 podr\u00f3\u017c krajoznawcz\u0105, kt\u00f3rej celem by\u0142o odwiedzenie \u017cu\u0142awskich wiatrak\u00f3w, tych dawnych i tych wsp\u00f3\u0142czesnych. Uczestnicy wycieczki mogli te\u017c obejrze\u0107 domy podcieniowe, charakterystyczne zagrody \u017cu\u0142awskie, ko\u015bci\u00f3\u0142 z przyleg\u0142ymi podcieniami zwanymi \u201esobotami\u201d oraz odwiedzi\u0107 Muzeum w Nowym Dworze Gda\u0144skim. Komandorem przedsi\u0119wzi\u0119cia i przewodnikiem by\u0142 Stanis\u0142aw Sikora, wspiera\u0142 go Krzysztof Kruszy\u0144ski, Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":13,"featured_media":29327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"class_list":["post-29325","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-piesza","cat-68-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29325","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29325"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29343,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29325\/revisions\/29343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}