{"id":28615,"date":"2023-03-09T14:08:42","date_gmt":"2023-03-09T12:08:42","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28615"},"modified":"2023-03-13T16:43:36","modified_gmt":"2023-03-13T14:43:36","slug":"rajd-szpegawsk-w-holdzie-ofiarom-ludobojstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28615","title":{"rendered":"Rajd \u201eSzp\u0119gawsk\u201d"},"content":{"rendered":"

Odwiedzenie mogi\u0142 w Lesie Szp\u0119gawskim by\u0142o g\u0142\u00f3wnym celem kolejnego rajdu zorganizowanego przez Klub Krajoznawc\u00f3w i Piechur\u00f3w \u201eGrucha\u201d zrzeszony w Oddziale PTTK Marynarki Wojennej w Gdyni. Spoczywaj\u0105 tu ofiary masowych egzekucji dokonanych przez oprawc\u00f3w hitlerowskich w czasie II wojny \u015bwiatowej, g\u0142\u00f3wnie na ludno\u015bci cywilnej Pomorza. <\/strong><\/p>\n

Szp\u0119gawsk to wie\u015b po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od Starogardu Gda\u0144skiego, w wojew\u00f3dztwie pomorskim. Dotarli\u015bmy tu poci\u0105giem, realizuj\u0105c has\u0142o programowe \u201eKolej na PTTK\u201d. Ruszyli\u015bmy wzd\u0142u\u017c kr\u00f3tkiego odcinka drogi krajowej nr 22, nast\u0119pnie skr\u0119cili\u015bmy w prawo, przechodz\u0105c pod wiaduktem kolejowym. Dalej nasza trasa przebiega\u0142a szlakiem okalaj\u0105cym jeziora Szp\u0119gawskie i Zdu\u0144skie. Zmierzaj\u0105c w kierunku drogi, prowadz\u0105cej do grob\u00f3w w Lesie Szp\u0119gawskim, po prawej stronie, na niewielkim wzniesieniu, dostrzegli\u015bmy bry\u0142\u0119 kaplicy zbudowanej z czerwonej ceg\u0142y. To miejsce spoczynku rodziny von Palleske, dawnych w\u0142a\u015bcicieli Zdun, Szp\u0119gawska, Ciecholew i Swaro\u017cyna. Neoroma\u0144ski grobowiec zosta\u0142 zniszczony i ograbiony przez \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej. Od wielu lat jest ruin\u0105, dlatego ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa ogrodzono go p\u0142otem z siatki. Nad jego wej\u015bciem widnieje \u015blad po herbie, kt\u00f3ry kiedy\u015b z pewno\u015bci\u0105 tam wisia\u0142. Brakuje r\u00f3wnie\u017c malowide\u0142 \u015bciennych i innych \u015blad\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142yby o \u015bwietno\u015bci tego obiektu. Ostatni mieszkaj\u0105cy na tych terenach przedstawiciel rodu, Joachim von Palleske, w czasie wojny za\u0142o\u017cy\u0142 ugrupowanie Selbstschutz (Samoobrona). W obawie o swoje \u017cycie opu\u015bci\u0142 maj\u0105tek w 1942 roku. Za grobowcem znajduje si\u0119 jeden z najwi\u0119kszych cmentarzy ewangelickich w rejonie. Miejsce z ponaddwuwiekow\u0105 histori\u0105 (isniej\u0105ce od 1816 roku), jest dzi\u015b zaniedbane, zdewastowane i ledwo widoczne.<\/p>\n

Kiedy zn\u00f3w skr\u0119cili\u015bmy w prawo, zobaczyli\u015bmy kamienne g\u0142azy tworz\u0105ce drog\u0119 krzy\u017cow\u0105, symbolizuj\u0105ce ostatni\u0105 drog\u0119 ofiar mord\u00f3w. Dotarli\u015bmy ni\u0105 na miejsce pami\u0119ci, kt\u00f3re sk\u0142ada si\u0119 z 32 anonimowych, masowych grob\u00f3w oraz o\u0142tarza. Pod koniec 1944 roku, na wie\u015b\u0107 o zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 ofensywie sowieckiej, Niemcy, zacieraj\u0105c \u015blady zbrodni, odkopali i spalili wi\u0119kszo\u015b\u0107 zw\u0142ok, a ich pozosta\u0142o\u015bci zmielili i wywie\u017ali w nieznanym kierunku.<\/p>\n

W 80. rocznic\u0119 niemieckiej zbrodni, w 2019 roku, ods\u0142oni\u0119to\u00a0nowy pomnik ku pami\u0119ci ofiar. Monument sk\u0142ada si\u0119 ze 150 betonowych s\u0142up\u00f3w przypominaj\u0105cych drzewa i \u015bci\u0119te pnie. Na podobnych do s\u0142oj\u00f3w kr\u0119gach wykonanych z czarnego granitu wyryto imiona i nazwiska 2412 os\u00f3b, kt\u00f3rych to\u017csamo\u015b\u0107 uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107. Jeden ze \u015bci\u0119tych s\u0142up\u00f3w po\u015bwi\u0119cony jest pami\u0119ci nieznanych ofiar, kt\u00f3rych mimo up\u0142ywu lat nie zdo\u0142ano zidentyfikowa\u0107.<\/p>\n

W g\u0142\u0119bokiej zadumie oddali\u015bmy ho\u0142d wszystkim spoczywaj\u0105cym na tym cmentarzu. Atmosfera refleksji towarzyszy\u0142a nam r\u00f3wnie\u017c w czasie powrotu na stacj\u0119 PKP. Spe\u0142nili\u015bmy nasz obowi\u0105zek, przypominaj\u0105c histori\u0119, kt\u00f3ra nigdy nie powinna zosta\u0107 zapomniana.<\/p>\n

Honorata Wo\u017aniak
\n<\/strong>Przodownik Turystyki Pieszej, prezes Klub Krajoznawc\u00f3w i Piechur\u00f3w.<\/p>\n

Zdj\u0119cia<\/em><\/strong> Dorota Kaczmarczyk<\/p>\n

Zdj\u0119cie g\u0142\u00f3wne: Uczestnicy rajdu oddali ho\u0142d spoczywaj\u0105cym na cmentarzu<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Autork\u0105 pomnika jest Katarzyna Ephraim<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Na granitowych kr\u0119gach wyryto nazwiska ofiar<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Miejsce spoczynku rodziny von Palleske<\/p><\/div>\n

\u00a0 <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Odwiedzenie mogi\u0142 w Lesie Szp\u0119gawskim by\u0142o g\u0142\u00f3wnym celem kolejnego rajdu zorganizowanego przez Klub Krajoznawc\u00f3w i Piechur\u00f3w \u201eGrucha\u201d zrzeszony w Oddziale PTTK Marynarki Wojennej w Gdyni. Spoczywaj\u0105 tu ofiary masowych egzekucji dokonanych przez oprawc\u00f3w hitlerowskich w czasie II wojny \u015bwiatowej, g\u0142\u00f3wnie na ludno\u015bci cywilnej Pomorza. Szp\u0119gawsk to wie\u015b po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od Starogardu Gda\u0144skiego, w wojew\u00f3dztwie pomorskim. Dotarli\u015bmy tu poci\u0105giem, Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":12,"featured_media":28616,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"class_list":["post-28615","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-piesza","cat-68-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28615"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28653,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28615\/revisions\/28653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}