{"id":28593,"date":"2023-03-08T18:07:28","date_gmt":"2023-03-08T16:07:28","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28593"},"modified":"2023-03-08T18:18:27","modified_gmt":"2023-03-08T16:18:27","slug":"28593-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28593","title":{"rendered":"Na partyzanckim szlaku"},"content":{"rendered":"

Skrajem Sieradowickiego Parku Krajobrazowego prowadzi\u0142a trasa XXXIX Z\u0142azu Jesiennego Szlakiem Majora \u201ePonurego\u201d, zorganizowanego przez Oddzia\u0142 \u015awi\u0119tokrzyski PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim. <\/strong><\/p>\n

Posta\u0107 \u201ePonurego\u201d owiana jest legend\u0105. Ju\u017c w lipcu 1943 roku przy ognisku, na Wykusie, partyzanci \u015bpiewali: A kiedy si\u0119 walka z naje\u017ad\u017ac\u0105 rozp\u0119ta, suniemy po lesie jak dzikie zwierz\u0119ta, tu oddzia\u0142 nasz le\u017cy, tam gromem uderzy, \u201ePonury\u201d nas uczy brawury. Wi\u0119c szumcie nam jod\u0142y piosenk\u0119...<\/em>\u00a0 Autor s\u0142\u00f3w tej pie\u015bni \u2013 Andrzej Gawro\u0144ski \u201eAndrzej\u201d, \u017co\u0142nierz AK, po wojnie, na obczy\u017anie, w dalekim Melbourne, napisa\u0142 wiersz pt. Weteranom z oddzia\u0142u \u201ePonurego\u201d<\/em>, w kt\u00f3rym czytamy: A gdy strza\u0142y umilk\u0142y nareszcie, nikt im laur\u00f3w nie k\u0142ad\u0142 na g\u0142owy, nikt kwiatami nie wita\u0142 ich w mie\u015bcie, nie przygrywa\u0142 im hymn narodowy\u2026<\/em> Wiersze i pie\u015bni o \u201ePonurym\u201d pisali r\u00f3wnie\u017c inni znani i mniej znani poeci.<\/p>\n

Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat po \u015bmierci Jana Piwnika \u201ePonurego\u201d Cezary Chlebowski wyda\u0142 w 1968 roku oparty na dokumentach i relacjach uczestnik\u00f3w walk partyzanckich reporta\u017c historyczny Pozdr\u00f3wcie G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie<\/em>. Tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki to ostatnie s\u0142owa \u015bmiertelnie rannego w walce z Niemcami \u201ePonurego\u201d. Publikacja ta, w kolejnych latach wznawiana i uzupe\u0142niana, odegra\u0142a ogromn\u0105 rol\u0119 w odk\u0142amywaniu najnowszej historii, historii Zgrupowania Partyzanckiego Armii Krajowej \u201ePonury\u201d.<\/p>\n

Weterani \u201ePonurego\u201d po raz pierwszy po wojnie spotkali si\u0119 we wrze\u015bniu 1957 roku, aby po\u015bwi\u0119ci\u0107 nowo zbudowan\u0105 kapliczk\u0119 Matki Boskiej Bolesnej na Wykusie. W kolejnych latach spotkania partyzanckie odbywa\u0142y si\u0119 w po\u0142owie czerwca. Kiedy po wieloletnich staraniach rodziny i podkomendnych sprowadzono z Wawi\u00f3rki nad Niemnem prochy \u201ePonurego\u201d, uroczysto\u015bci pogrzebowe sta\u0142y si\u0119 wielk\u0105 manifestacj\u0105 patriotyczn\u0105. W dniach 10\u201312 czerwca 1988 roku kondukt pogrzebowy z udzia\u0142em rodziny, \u017co\u0142nierzy AK, duchowie\u0144stwa, harcerzy i t\u0142um\u00f3w \u017cegnaj\u0105cych niez\u0142omnego \u017co\u0142nierza, najdzielniejszego dow\u00f3dc\u0119 partyzanckiego ziemi \u015bwi\u0119tokrzyskiej, pokona\u0142 200 kilometr\u00f3w. Prowadzi\u0142 z Janowic przez Momin\u0119, Michni\u00f3w, Wykus do W\u0105chocka. Na Wykusie, przed kapliczk\u0105, na sosnowej trumnie zawieszono przyznany po\u015bmiertnie Krzy\u017c Z\u0142oty Orderu Wojennego Virtuti Militari. W W\u0105chocku z\u0142o\u017ceniem proch\u00f3w w krypcie na kru\u017cgankach opactwa Cysters\u00f3w zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ostatnia droga komendanta \u201ePonurego\u201d.<\/p>\n

Kim by\u0142 \u201ePonury\u201d?<\/strong><\/p>\n

Jan Piwnik urodzi\u0142 si\u0119 31 sierpnia 1912 roku w Janowicach u st\u00f3p Pasma Jeleniowskiego G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich. Po zdaniu matury w Gimnazjum Joachima Chreptowicza w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim, w 1932 roku, wst\u0105pi\u0142 do wojska. Uko\u0144czy\u0142 kurs Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Rezerwy Artylerii we W\u0142odzimierzu Wo\u0142y\u0144skim, nast\u0119pnie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do policji. Odby\u0142 szkolenie w Szkole Policji Pa\u0144stwowej w Mostach Wielkich i kurs specjalny kandydat\u00f3w na oficer\u00f3w w Szkole\u00a0 Oficer\u00f3w Policji Pa\u0144stwowej w Warszawie. We wrze\u015bniu 1939 roku z 3. kompani\u0105 Grupy Rezerwy Policyjnej walczy\u0142 nad Pilic\u0105, po kl\u0119sce internowany na W\u0119grzech, przedosta\u0142 si\u0119 do Wielkiej Brytanii, gdzie odby\u0142 liczne szkolenia wojskowe. W listopadzie 1941 roku zosta\u0142 zrzucony do kraju jako cichociemny i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 konspiracyjn\u0105 w ZWZ-AK. Po brawurowej akcji rozbicia wi\u0119zienia w Pi\u0144sku, na pocz\u0105tku 1943 roku, porucznika Jana Piwnika przeniesiono w G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie, gdzie zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 Zgrupowa\u0144 Partyzanckich AK \u201ePonury\u201d. Pierwsz\u0105 baz\u0105 zgrupowania by\u0142 Kamie\u0144 Michniowski, nast\u0119pn\u0105 Wykus. Z najwa\u017cniejszych dzia\u0142a\u0144 licz\u0105cego oko\u0142o 350 \u017co\u0142nierzy zgrupowania nale\u017cy wymieni\u0107: organizacj\u0119 konspiracyjnej fabryki broni, rozbicie niemieckich poci\u0105g\u00f3w, likwidacj\u0119 kolaborant\u00f3w, liczne akcje sabota\u017cowe, bitwy i potyczki z Niemcami. W grudniu 1943 roku, po oskar\u017ceniach o nara\u017canie ludno\u015bci cywilnej, rozkazem komendanta g\u0142\u00f3wnego AK, zosta\u0142 odwo\u0142any z funkcji dow\u00f3dcy Zgrupowania i przeniesiony do Okr\u0119gu Nowogr\u00f3dzkiego. Poleg\u0142 16 czerwca 1944 roku w ataku na niemieckie bunkry pod Jew\u0142aszami. Po \u015bmierci awansowany do stopnia majora.<\/p>\n

Start przy kapliczce<\/strong><\/p>\n

Piesza trasa naszego z\u0142azu dla uczczenia partyzanckiego dow\u00f3dcy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 przy kapliczce \u015bw. Barbary, po\u0142o\u017conej przy drodze z Bodzentyna do Suchedniowa. Ufundowali j\u0105 dla swojej patronki g\u00f3rnicy wydobywaj\u0105cy w okolicy rud\u0119 \u017celaza. Ze wzg\u00f3rza zwanego Barbarka rozci\u0105ga si\u0119 widok na Pasmo Klonowskie i \u0141ysog\u00f3ry, przez turyst\u00f3w i krajoznawc\u00f3w uznawany za jeden z pi\u0119kniejszych w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich. Nad wej\u015bciem do kapliczki, po wojnie, partyzanci umie\u015bcili tablic\u0119 w ho\u0142dzie bohaterskim mieszka\u0144com G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich.<\/p>\n

Od kapliczki do rezerwatu przyrody \u201eKamie\u0144 Michniowski\u201d prowadzi\u0142 czarny szlak turystyczny. W czasie II wojny \u015bwiatowej wzg\u00f3rze by\u0142o baz\u0105 tworz\u0105cych si\u0119 tu oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich. W rezerwacie podlega ochronie wielogatunkowy las oraz wychodnie piaskowca triasowego. Rezerwat szczeg\u00f3lnie pi\u0119knie prezentuje si\u0119 jesieni\u0105, uczestnik\u00f3w z\u0142azu urzeka\u0142y widoki ciemnozielonych jode\u0142, z\u0142otych modrzewi, dywany us\u0142ane z kolorowych li\u015bci buk\u00f3w i ska\u0142y obro\u015bni\u0119te mchem i porostami.<\/p>\n

Z rezerwatu do Michniowa trasa prowadzi\u0142a szlakiem niebieskim. Wie\u015b Michni\u00f3w w dniach 12\u201313 lipca 1943 roku by\u0142a dwukrotnie spacyfikowana i spalona przez Niemc\u00f3w za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z partyzantami. Po wojnie sta\u0142a si\u0119 symbolem zbrodni pope\u0142nionych na ludno\u015bci wiejskiej. Mogi\u0142a 204 ofiar masowego mordu znajduje si\u0119 w \u015brodku wsi i razem z kaplic\u0105 \u015bw. Ma\u0142gorzaty, Pi\u0119t\u0105 Michniowsk\u0105, Domem Pami\u0119ci Narodowej, Sanktuarium M\u0119cze\u0144stwa Wsi Polskich z Lasem Krzy\u017cy i nowoczesnym kompleksem muzealnym stanowi Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie. Zwiedzanie ekspozycji z bogatym zbiorem dokument\u00f3w, fotografii, obejrzenie film\u00f3w i wys\u0142uchanie nagranych wspomnie\u0144 wywar\u0142o na zwiedzaj\u0105cych ogromne wra\u017cenie. Od mauzoleum dalsza trasa prowadzi\u0142a pod pomnik po\u015bwi\u0119cony zamordowanej rodzinie gajowego W\u0142adys\u0142awa Wik\u0142y. Po chwili zadumy nad losem ofiar II wojny \u015bwiatowej ko\u0144cowy odcinek trasy prowadzi\u0142 le\u015bn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 na polan\u0119 z miejscem ogniskowym, gdzie odby\u0142o si\u0119 zako\u0144czenie z\u0142azu z ogniskiem turystycznym i konkursem krajoznawczym.<\/p>\n

Alicja M\u0119\u017cyk<\/strong><\/p>\n

Przodownik turystyki pieszej, instruktor krajoznawstwa i ochrony przyrody PTTK, znakarz szlak\u00f3w, organizator imprez turystycznych, prezes Oddzia\u0142u \u015awi\u0119tokrzyskiego PTTK im. St. Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Podpisy<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Zwiedzanie ekspozycji w Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich (g\u0142\u00f3wne zdj\u0119cie)<\/li>\n
  2. Kapliczka \u015bw. Barbary przy drodze do Suchedniowa<\/li>\n
  3. Tablica nad wej\u015bciem do kapliczki<\/li>\n
  4. W rezerwacie \u201eKamie\u0144 Michniowski\u201d<\/li>\n
  5. Mogi\u0142a ofiar w Michniowie<\/li>\n
  6. Pieta Michniowska<\/li>\n
  7. Las Krzy\u017cy\n

    \"\"<\/a>\"\"<\/a> \"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Skrajem Sieradowickiego Parku Krajobrazowego prowadzi\u0142a trasa XXXIX Z\u0142azu Jesiennego Szlakiem Majora \u201ePonurego\u201d, zorganizowanego przez Oddzia\u0142 \u015awi\u0119tokrzyski PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim. Posta\u0107 \u201ePonurego\u201d owiana jest legend\u0105. Ju\u017c w lipcu 1943 roku przy ognisku, na Wykusie, partyzanci \u015bpiewali: A kiedy si\u0119 walka z naje\u017ad\u017ac\u0105 rozp\u0119ta, suniemy po lesie jak dzikie zwierz\u0119ta, tu oddzia\u0142 nasz le\u017cy, tam gromem uderzy, \u201ePonury\u201d Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":28594,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-28593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poznajemy-szlaki","cat-84-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28593"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28596,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28593\/revisions\/28596"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}