{"id":28506,"date":"2023-03-08T15:28:09","date_gmt":"2023-03-08T13:28:09","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28506"},"modified":"2023-03-08T15:41:56","modified_gmt":"2023-03-08T13:41:56","slug":"wielen-slady-powiatowej-swietnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28506","title":{"rendered":"Wiele\u0144\u2026 \u015blady powiatowej \u015bwietno\u015bci"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Wiele\u0144 to 6-tysi\u0119czne miasteczko, po\u0142o\u017cone przy obu brzegach Noteci, na terenie o du\u017cej lesisto\u015bci, mi\u0119dzy puszczami Drawsk\u0105 i Noteck\u0105. Jego nazw\u0119 etymologia ludowa t\u0142umaczy jako \u201ewiele jeleni\u201d, a skojarzenie pot\u0119guje widniej\u0105cy w herbie miasta jele\u0144. Niekt\u00f3rzy naukowcy wywodz\u0105 j\u0105 jednak od skr\u00f3conej formy takich staropolskich imion jak Wielemir czy Wielemys\u0142. <\/strong><\/p>\n

Tak jak wsz\u0119dzie w Polsce, po 1989 roku cz\u0119\u015b\u0107 starych wiele\u0144skich zak\u0142ad\u00f3w pracy upad\u0142a, jednak na ich miejscu pojawi\u0142y si\u0119 nowe. Obecnie prac\u0119 dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta i okolicy zapewniaj\u0105 przede wszystkim: zak\u0142ad koncernu \u201eKettler\u201d, produkuj\u0105cy elementy tekstylne oraz tapicerowane do sprz\u0119tu wypoczynkowego i sportowego, wytw\u00f3rnia przyczep samochodowych \u201eBrenderup\u201d, producent dzianin \u201eNotex\u201d, oraz tartak, wytwarzaj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c meble i opakowania.<\/p>\n

Miasto ma bogat\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Na kartach historii Wiele\u0144 pojawi\u0142 si\u0119 w 1108 roku jako wa\u017cny gr\u00f3d obronny na pograniczu wielkopolsko-pomorskim, nast\u0119pnie stanowi\u0142 on siedzib\u0119 kasztelanii. Jako kr\u00f3lewszczyzna gr\u00f3d dawany by\u0142 w dzier\u017caw\u0119 r\u00f3\u017cnym mo\u017cnym rodom. Prawa miejskie otrzyma\u0142 mi\u0119dzy 1331 i 1350 rokiem. Od 1515 roku dobra wiele\u0144skie nale\u017ca\u0142y do G\u00f3rk\u00f3w, sto lat p\u00f3\u017aniej przesz\u0142y na Czarnkowskich, potem na Kostk\u00f3w, wreszcie na Grudzi\u0144skich i Opali\u0144skich. W 1673 roku obok starego za\u0142o\u017cono tzw. nowe miasto, w kt\u00f3rym rozwija\u0142o si\u0119 sukiennictwo. W 1699 roku Wiele\u0144 przeszed\u0142 w r\u0119ce Sapieh\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali stworzy\u0107 tam wielkopa\u0144sk\u0105 rezydencj\u0119. Pami\u0105tk\u0105 po tym zamy\u015ble jest okaza\u0142y barokowy pa\u0142ac, a tak\u017ce wiele poda\u0144, w kt\u00f3rych przechowa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o dzia\u0142alno\u015bci Piotra Sapiehy.<\/p>\n

W wieku XIX Wiele\u0144 nale\u017ca\u0142 do powiatu czarnkowskiego. Gdy Niemcy w 1887 roku powi\u0119kszali liczb\u0119 powiat\u00f3w w celu zintensyfikowania germanizacji, stolic\u0119 jednego z nich umie\u015bcili w\u0142a\u015bnie tam. Powiat czarnkowski podzielono na dwie cz\u0119\u015bci: wschodni\u0105 ze stolic\u0105 w Czarnkowie i zachodni\u0105 z siedzib\u0105 w\u0142adz w Wieleniu. Ta nowa jednostka administracyjna nie przetrwa\u0142a d\u0142ugo. Wkr\u00f3tce wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, a potem w wyniku powstania wielkopolskiego obszar na lewym brzegu Noteci wszed\u0142 w sk\u0142ad odrodzonego pa\u0144stwa polskiego. Teren pierwotnego powiatu czarnkowskiego w 1920 roku podzielono jeszcze raz: cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142udniowa sta\u0142a si\u0119 polskim powiatem ze stolic\u0105 w Czarnkowie, a z obszaru pozostawionego w granicach Niemiec utworzono powiat pilski z siedzib\u0105 w\u0142adz w Trzciance.<\/p>\n

Dla powiatu wiele\u0144skiego ju\u017c nie by\u0142o miejsca.<\/p>\n

Po II wojnie \u015bwiatowej tereny le\u017c\u0105ce na lewym brzegu Noteci nale\u017ca\u0142y do powiatu czarnkowskiego, a na prawym \u2013 do powiatu pilskiego (potem trzcianeckiego). Podczas reformy administracyjnej w 1973 roku w powiatach tych utworzono dwie gminy: Wiele\u0144 i Wiele\u0144 P\u00f3\u0142nocny. Gdy dwa lata p\u00f3\u017aniej zlikwidowano powiaty, a teren znalaz\u0142 si\u0119 w granicach wojew\u00f3dztwa pilskiego, usuni\u0119to \u00f3w sztuczny podzia\u0142: od 1977 roku jest to jedna gmina. Jedyn\u0105 pami\u0105tk\u0105 podzia\u0142u jest przynale\u017cno\u015b\u0107 Wielenia do dw\u00f3ch diecezji: pozna\u0144skiej i koszali\u0144sko-ko\u0142obrzeskiej (granica przebiega na Noteci). Gdy w wyniku kolejnej reformy w 1999 roku utworzono powiat czarnkowsko-trzcianecki, gmina p\u0142ynnie wesz\u0142a w jego sk\u0142ad. Okaza\u0142o si\u0119 przy tym, \u017ce jest to jednostka o najwi\u0119kszej powierzchni (430,09 km kw.) w wojew\u00f3dztwie wielkopolskim, ale o s\u0142abym zaludnieniu (29 os\u00f3b\/km kw.), bo 66 proc. jej obszaru zajmuj\u0105 lasy.<\/p>\n

Co zwiedzi\u0107 w Wieleniu<\/strong><\/p>\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pami\u0105tki, kt\u00f3re pozosta\u0142y po powiecie wiele\u0144skim. Pa\u0144stwo pruskie dba\u0142o o w\u0142a\u015bciw\u0105 reprezentacj\u0119, w zwi\u0105zku z czym instytucje powiatowe otrzyma\u0142y odpowiednie siedziby.<\/p>\n