{"id":28330,"date":"2022-11-21T15:48:58","date_gmt":"2022-11-21T13:48:58","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28330"},"modified":"2023-03-27T10:56:51","modified_gmt":"2023-03-27T08:56:51","slug":"w-tajemniczym-swiecie-neolitu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28330","title":{"rendered":"W tajemniczym \u015bwiecie neolitu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Jubileuszowym szlakiem<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>W tajemniczym \u015bwiecie neolitu<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tegoroczna trasa piesza XXX Rajdu \u015aladami Patrona Oddzia\u0142u, organizowanego przez Oddzia\u0142 \u015awi\u0119tokrzyski PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim,\u00a0 prowadzi\u0142a do Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu Krzemionki. W roku obchod\u00f3w 100-lecia odkrycia kopal\u0144 krzemienia pasiastego w Krzemionkach, uznanych w 1994 roku za pomnik historii, a w 2019 wpisanych na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO jako krzemionkowski region pradziejowego krzemienia pasiastego, nie mog\u0142o by\u0107 innego celu w\u0119dr\u00f3wki.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Oko\u0142o czterech tysi\u0119cy kopal\u0144 neolitycznych krzemienia, po\u0142o\u017conych w okolicy Ostrowca \u015awi\u0119tokrzyskiego, zajmuje powierzchni\u0119 78,5 hektara. Na terenie tym mo\u017cna zwiedzi\u0107 jedne z najcenniejszych zabytk\u00f3w archeologicznych na \u015bwiecie. \u0179r\u00f3d\u0142em poznania tajnik\u00f3w prehistorycznego g\u00f3rnictwa krzemienia s\u0105 stuletnie badania kilku pokole\u0144 archeolog\u00f3w. Zdumiewa pradziejowa my\u015bl techniczna neolitycznych g\u00f3rnik\u00f3w. U\u017cytkownicy kopal\u0144 musieli wiedzie\u0107: gdzie i jak g\u0142\u0119boko szuka\u0107 pok\u0142ad\u00f3w cennego surowca, jak go wydobywa\u0107 i transportowa\u0107 na powierzchni\u0119, jak zapewni\u0107 przep\u0142yw powietrza w kopalni. Kopalnie o\u015bwietlane by\u0142y \u0142uczywem. Narz\u0119dzia g\u00f3rnicze wykonywano z kamienia, krzemienia i poro\u017ca zwierz\u0105t. Wydobyty krzemie\u0144 poddawany by\u0142 wst\u0119pnej obr\u00f3bce na powierzchni kopalni, a dalszej \u2013 w osadach produkcyjnych. Najbardziej znana osada to Gawroniec w \u0106mielowie nad Kamienn\u0105.<\/p>\n<p>Zwiedzanie neolitycznych kopal\u0144 umo\u017cliwia trasa turystyczna. Pierwszym punktem, wprowadzaj\u0105cym w tajemniczy \u015bwiat neolitu, jest urz\u0105dzona w nowoczesnym kompleksie muzealnym wystawa multimedialna \u201eW\u0142adcy krzemienia\u201d. Nast\u0119pnym \u2013 po\u0142o\u017cony na le\u015bnej polanie skansen \u2013 rekonstrukcja neolitycznej osady, otoczonej palisad\u0105 z chatami pradziejowych g\u00f3rnik\u00f3w i megalitycznym grobowcem. Dalej trasa prowadzi obok pomnika odkrywcy Krzemionek \u2013 prof. Jana Samsonowicza (d\u0142uta Gustawa Hadyny), a nast\u0119pnie \u015bcie\u017ck\u0105 z przystankami urz\u0105dzonymi w ci\u0105gu pawilon\u00f3w. W pierwszym z nich mo\u017cna obejrze\u0107 dno kopalni. Od pawilonu prowadzi drewniany pomost, z kt\u00f3rego widoczny jest teren pokopalniany z licznymi zag\u0142\u0119bieniami po szybach.<\/p>\n<p>Drugi pawilon ukazuje zrekonstruowane studnisko oraz tzw. kleta, czyli owalne zadaszenie nad szybem, kt\u00f3re mia\u0142o za zadanie chroni\u0107 kopalni\u0119 przed zalaniem wodami opadowymi. W trzecim pawilonie jest zej\u015bcie do podziemnej 500-metrowej trasy turystycznej. Prowadzi ona tunelem wydr\u0105\u017conym w litej skale wapiennej na g\u0142\u0119boko\u015bci 12 metr\u00f3w. Podziemna galeria odkrywa naturalne \u0142awice krzemieniono\u015bne, umo\u017cliwia te\u017c obejrzenie labirynt\u00f3w chodnik\u00f3w, kt\u00f3rych wysoko\u015b\u0107 od 55 do 110 centymetr\u00f3w wymusza\u0142a od neolitycznych g\u00f3rnik\u00f3w prac\u0119 w pozycji kucznej lub kl\u0119cz\u0105cej. Wyj\u015bcie z podziemi prowadzi przez szyb w czwartym pawilonie.<\/p>\n<p>W Sudole uczestnicy rajdu zatrzymali si\u0119 przy pomniku wystawionym z inicjatywy Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego, patrona Oddzia\u0142u, upami\u0119tniaj\u0105cym bitw\u0119 powsta\u0144c\u00f3w styczniowych. Polana, na kt\u00f3rej zwyci\u0119sk\u0105 bitw\u0119 stoczono 5 maja 1863 roku, nazywa si\u0119 od nazwiska dow\u00f3dcy Polan\u0105 Czachowskiego. Znajdujemy na niej piaskowcowy obelisk, grup\u0119 d\u0119b\u00f3w z pomnikiem przyrody \u201eDionizy\u201d i sadzonk\u0119 m\u0142odego d\u0119bu \u201eDrzewo Dziedzictwa PTTK\u201d, zasadzon\u0105 w 2020 roku przez cz\u0142onk\u00f3w Oddzia\u0142u dla uczczenia 70-lecia PTTK.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Tekst i zdj\u0119cia<\/em><\/strong><strong> Alicja M\u0119\u017cyk<\/strong><\/p>\n<p><strong>Autorka jest przodownikiem turystyki pieszej, instruktorem krajoznawstwa i ochrony przyrody PTTK, znakarzem szlak\u00f3w, organizatork\u0105 imprez turystycznych, prezesem Oddzia\u0142u \u015awi\u0119tokrzyskiego PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#gallery-1 {\n\t\t\t\tmargin: auto;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-item {\n\t\t\t\tfloat: left;\n\t\t\t\tmargin-top: 10px;\n\t\t\t\ttext-align: center;\n\t\t\t\twidth: 33%;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 img {\n\t\t\t\tborder: 2px solid #cfcfcf;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-caption {\n\t\t\t\tmargin-left: 0;\n\t\t\t}\n\t\t\t\/* see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php *\/\n\t\t<\/style>\n\t\t<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-28330 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28332'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1.-Lawice-krzemienionosne-fot.-A.-Mezyk_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28333'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/2.-Muzeum-w-Krzemionkach-fot.-A.-Mezyk_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28334'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3.-Rekonstrukcja-chaty-fot.-A.-Mezyk_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28335'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3.-Rekonstrukcja-klety-fot.-A.-Mezyk_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28336'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/4.-Grobowiec-megalityczny-fot.-A.-Mezyk_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl>\n\t\t\t<br style='clear: both' \/>\n\t\t<\/div>\n\n<ol>\n<li>Podziemna trasa turystyczna. Wsp\u00f3\u0142czesny chodnik z \u0142awic\u0105 krzemieniono\u015bn\u0105<\/li>\n<li>Muzeum w Krzemionkach<\/li>\n<li>Chata w odtworzonej osadzie neolitycznej<\/li>\n<li>Rekonstrukcja klety<\/li>\n<li>Grobowiec megalityczny<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Niezwyk\u0142e odkrycia profesora Jana Samsonowicza<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>W 1922 roku 34-letni naukowiec Jan Samsonowicz prowadzi\u0142 prace terenowe w zwi\u0105zku z opracowywaniem mapy geologicznej powiatu opatowskiego. Jego uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142 w\u00f3wczas teren z licznymi zag\u0142\u0119bieniami, w kt\u00f3rych lokalna ludno\u015b\u0107 znajdowa\u0142a narz\u0119dzia rogowe i krzemienne. Po zbadaniu podziemnych chodnik\u00f3w i wyrobisk oraz na podstawie rozm\u00f3w z mieszka\u0144cami okolicznych wsi nabra\u0142 pewno\u015bci, \u017ce s\u0105 to prehistoryczne kopalnie krzemienia.<\/p>\n<p>Jan Samsonowicz (1888\u20131959) urodzi\u0142 si\u0119 w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim, by\u0142 geologiem, paleontologiem, profesorem, pracowa\u0142 m.in. w Pa\u0144stwowym Instytucie Geologicznym. Odkryty przez niego obiekt wkr\u00f3tce sta\u0142 si\u0119 celem bada\u0144 naukowych, a pierwszym badaczem by\u0142 Stefan Krukowski, archeolog samouk, p\u00f3\u017aniejszy profesor. W prace w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ostrowiecki Oddzia\u0142 Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, organizuj\u0105c i finansuj\u0105c we wrze\u015bniu 1925 roku wypraw\u0119 naukow\u0105 pod kierownictwem dr. J\u00f3zefa \u017burowskiego, konserwatora zabytk\u00f3w archeologicznych. W wyprawie uczestniczy\u0142 Jan Samsonowicz oraz cz\u0142onkowie zarz\u0105du Oddzia\u0142u PTK. W\u015br\u00f3d nich Maryla \u017bakowska \u2013 wiceprezes i kustosz powstaj\u0105cego Muzeum PTK, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a zbi\u00f3r eksponat\u00f3w archeologicznych i wykona\u0142a zdj\u0119cia wn\u0119trza kopalni, oraz Mieczys\u0142aw Radwan \u2013 sekretarz, inicjator stworzenia rezerwatu archeologicznego na terenie Krzemionek<em>.\u00a0 <\/em><\/p>\n<p>W kolejnych latach Oddzia\u0142 PTK i PTTK kontynuowa\u0142 opiek\u0119 nad zabytkowymi kopalniami krzemienia. Warto wspomnie\u0107 o wieloletniej wsp\u00f3\u0142pracy Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego z badaczami neolitycznych kopalni \u2013 Stefanem Krukowskim i Zygmuntem Szmitem, a tak\u017ce o opiece nad obiektem z ramienia Komisji Opieki nad Zabytkami.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-28331\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-234x300.jpg\" alt=\"\" width=\"234\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-234x300.jpg 234w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-799x1024.jpg 799w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-768x985.jpg 768w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-1198x1536.jpg 1198w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-1597x2048.jpg 1597w, https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/JANSAM1-scaled.jpg 1997w\" sizes=\"auto, (max-width: 234px) 100vw, 234px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Jan Samsonowicz (z prawej) z przyjaci\u00f3\u0142mi. 1913 rok (fot. ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Kielcach, <\/strong><strong>Dzia\u0142 Historii Naturalnej)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jubileuszowym szlakiem \u00a0 W tajemniczym \u015bwiecie neolitu &nbsp; Tegoroczna trasa piesza XXX Rajdu \u015aladami Patrona Oddzia\u0142u, organizowanego przez Oddzia\u0142 \u015awi\u0119tokrzyski PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim,\u00a0 prowadzi\u0142a do Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu Krzemionki. W roku obchod\u00f3w 100-lecia odkrycia kopal\u0144 krzemienia pasiastego w Krzemionkach, uznanych w 1994 roku za pomnik historii, a w 2019 wpisanych na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO&nbsp;<a href=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28330\" class=\"read-more\">Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":28333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68,41],"tags":[],"class_list":["post-28330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-piesza","category-turystyka-pttk","cat-68-id","cat-41-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28337,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28330\/revisions\/28337"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}