{"id":28257,"date":"2022-11-21T15:10:15","date_gmt":"2022-11-21T13:10:15","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28257"},"modified":"2023-03-27T10:56:52","modified_gmt":"2023-03-27T08:56:52","slug":"120-rocznica-wygrania-procesu-o-morskie-oko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28257","title":{"rendered":"120. rocznica wygrania procesu o Morskie Oko"},"content":{"rendered":"<p><strong>120. rocznica wygrania procesu o Morskie Oko <\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Jeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a, wiwat plemi\u0119 lasze,<\/em><\/p>\n<p><em>S\u0142uszna sprawa g\u00f3r\u0119 wzi\u0119\u0142a, Morskie Oko nasze!<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>To ta zwrotka Mazurka D\u0105browskiego, kt\u00f3r\u0105 u\u0142o\u017cy\u0142 wybitny aktor Ludwik Solski, by\u0142a wielokrotnie \u015bpiewana, wraz z hymnem Polski i wieloma patriotycznymi pie\u015bniami, od p\u00f3\u017anych godzin wieczornych 13 wrze\u015bnia 1902 roku do bia\u0142ego rana dnia nast\u0119pnego. Oczekiwany w wielkim napi\u0119ciu i niepewno\u015bci wyrok S\u0105du Rozjemczego w Grazu zosta\u0142 og\u0142oszony o godz. 19.36, a nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej lotem b\u0142yskawicy wiadomo\u015b\u0107 telegraficzna\u00a0 \u201eZwyci\u0119stwo na ca\u0142ej linii\u201d dotar\u0142a do Zakopanego. <\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Wszyscy ci, kt\u00f3rzy zaanga\u017cowani byli bezpo\u015brednio w trwaj\u0105cy od 21 sierpnia 1902 roku proces, oraz ogromna rzesza ludzi \u015bledz\u0105ca przez ponad trzy tygodnie komunikaty i nastroje z Grazu przyj\u0119li werdykt z szalonym entuzjazmem, wiwatuj\u0105c i pij\u0105c na chwa\u0142\u0119 zwyci\u0119zc\u00f3w i spontanicznie organizuj\u0105c poch\u00f3d ulicami Zakopanego.<\/p>\n<p>Sp\u00f3r graniczny mi\u0119dzy W\u0119grami a Polsk\u0105 trwa\u0142 kilka wiek\u00f3w, ale w latach 80. XIX wieku, kiedy w\u0142a\u015bcicielami okolicznych teren\u00f3w Morskiego Oka byli ksi\u0105\u017c\u0119 pruski Christian Hohenlohe \u00d6hringen (od 1879) i hrabia W\u0142adys\u0142aw Zamoyski (od 1889), ten konflikt prywatno-prawny przerodzi\u0142 si\u0119 w sp\u00f3r prawno-publiczny o charakterze mi\u0119dzypa\u0144stwowym pomi\u0119dzy W\u0119grami a Galicj\u0105 (formalnie: austriacko-w\u0119gierskim) w ramach monarchii austro-w\u0119gierskiej. Spory, z\u0142o\u015bliwo\u015bci, skargi mi\u0119dzy gospodarzami z roku na rok narasta\u0142y, bez wizji polubownego rozwi\u0105zania. To spowodowa\u0142o, \u017ce w 1897 roku parlament austriacki i sejm w\u0119gierski zdecydowa\u0142y odda\u0107 ten sp\u00f3r do rozstrzygni\u0119cia przez mi\u0119dzynarodowy s\u0105d polubowny. Ostatecznie w kwietniu 1902 roku w Wiedniu ukonstytuowa\u0142 si\u0119 s\u0105d w sk\u0142adzie: z ramienia Austrii wybrany zosta\u0142 prezes S\u0105du Apelacyjnego we Lwowie dr Aleksander Mniszek-Tch\u00f3rzy\u0144ski, ze strony W\u0119gier \u2013 prezes S\u0105du Kr\u00f3lewskiego w Preszburgu (Bratys\u0142awa) Koloman Lehoczky, a superarbitra\u017c sprawowa\u0142 prezes szwajcarskiego S\u0105du Zwi\u0105zkowego dr Jan Winkler. Jako eksperta w terenie powo\u0142ano Fridolina Beckera, pu\u0142kownika szwajcarskiego sztabu generalnego, profesora Politechniki w Zurychu, a obron\u0119 interes\u00f3w austriackich (galicyjskich), a de facto \u2013 polskich, przyj\u0105\u0142 Oswald Balzer, historyk prawa i archiwista, profesor Uniwersytetu Lwowskiego.<\/p>\n<p>Sto lat p\u00f3\u017aniej \u2013 14 wrze\u015bnia 2002 roku, przy pi\u0119knej s\u0142onecznej pogodzie, przy schronisku PTTK nad Morskim Okiem odby\u0142y si\u0119 jubileuszowe uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z wygraniem tego\u017c procesu i przyznaniem 351 ha jak\u017ce pi\u0119knego zak\u0105tka Tatr Polsce, a w\u00f3wczas Galicji. Podczas uroczysto\u015bci na placu przed schroniskiem ods\u0142oni\u0119to pami\u0105tkow\u0105 p\u0142yt\u0119 na granitowym g\u0142azie z napisem: <em>Obro\u0144com najpi\u0119kniejszego zak\u0105tka Polski, hr. W\u0142adys\u0142awowi Zamoyskiemu, prof. Oswaldowi Balzerowi i innym rodakom w setn\u0105 rocznic\u0119 rozstrzygni\u0119cia sporu granicznego \u2013 wdzi\u0119czni Polacy 13.09.2002.<\/em><\/p>\n<p>A poniewa\u017c przypominania spo\u0142ecze\u0144stwu o takich momentach w historii Polski nigdy za du\u017co, dlatego te\u017c z inicjatywy Starostwa Powiatowego w Zakopanem, Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Gminy Bukowina Tatrza\u0144ska, Zwi\u0105zku Podhalan w Polsce, Tatrza\u0144skiej Agencji Rozwoju Promocji i Kultury, Klubu im. W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego, Podhala\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauki i Bukowi\u0144skiego Centrum Kultury \u201eDom Ludowy\u201d i pod patronatem honorowym Prezydenta RP Andrzeja Dudy zorganizowano uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z uczczeniem 120. rocznicy rozstrzygni\u0119cia sporu o polsko\u015b\u0107 Morskiego Oka.<\/p>\n<p>11 wrze\u015bnia 2022 roku w ramach XV Mi\u0119dzynarodowego Forum G\u00f3rskiego w \u201eDomu Ludowym\u201d w Bukowinie Tatrza\u0144skiej odby\u0142o si\u0119 seminarium pt. \u201ePrzedmiot sporu i jego bohaterowie\u201d, w kt\u00f3rym prelegentami byli: Piotr B\u0105k, Maria Krzeptowska Jasinek, Jerzy Roszkowski, Pawe\u0142 Skawi\u0144ski, Maciej Chodorowicz, a w godzinach popo\u0142udniowych na elewacji schroniska PTTK nad Morskim Okiem ods\u0142oni\u0119to pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119.<\/p>\n<p>W uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia tablicy udzia\u0142 wzi\u0119li przedstawiciele powiatu tatrza\u0144skiego i gminy Bukowina Tatrza\u0144ska, przedstawiciele PTTK, parku narodowego, przewodnik\u00f3w, ratownik\u00f3w g\u00f3rskich oraz rodziny g\u00f3rali, kt\u00f3rzy 120 lat temu walczyli o Morskie Oko. Ceremoni\u0119 u\u015bwietni\u0142y poczty sztandarowe Zwi\u0105zku Podhalan oraz muzyka g\u00f3ralska.<\/p>\n<p>Fundatorem pami\u0105tkowej tablicy by\u0142o PTTK, a wykonawcami Marcin Ozorowski (wizualizacja graficzna) i prof. Czes\u0142aw D\u017awigaj (projekt wykonawczy i wykonanie).<\/p>\n<p>Po cz\u0119\u015bci oficjalnej ga\u017adzina schroniska, Maria \u0141api\u0144ska, tradycyjnie zaprosi\u0142a wszystkich na herbat\u0119 i s\u0142ynn\u0105 szarlotk\u0119.<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n\n\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#gallery-1 {\n\t\t\t\tmargin: auto;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-item {\n\t\t\t\tfloat: left;\n\t\t\t\tmargin-top: 10px;\n\t\t\t\ttext-align: center;\n\t\t\t\twidth: 33%;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 img {\n\t\t\t\tborder: 2px solid #cfcfcf;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-caption {\n\t\t\t\tmargin-left: 0;\n\t\t\t}\n\t\t\t\/* see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php *\/\n\t\t<\/style>\n\t\t<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-28257 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28258'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1POSTR1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28259'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/2.-Tablica-pamiatkowa-z-2002-roku-fot.-Janusz-Konieczniak_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?attachment_id=28260'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/3.-Tablica-odslonieta-w-120-rocznice-rozstrzygniecia-sporu_aj-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong><em>Tekst i dwa zdj\u0119cia<\/em><\/strong><strong> Janusz Konieczniak<\/strong><\/p>\n<p><strong>Autor jest taternikiem, przewodnikiem tatrza\u0144skim i instruktorem przewodnictwa, znakarzem szlak\u00f3w turystycznych, pilotem wycieczek, fotografikiem. <\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Podpisy pod zdj\u0119cia<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Po prawej stronie pocztu sztandarowego starosta tatrza\u0144ski Piotr B\u0105k, przy mikrofonie prezes PTTK Jerzy Kap\u0142on (<em>fot.<\/em> z Archiwum Sp\u00f3\u0142ki Karpaty)<\/li>\n<li>Tablica pami\u0105tkowa z 2002 roku<\/li>\n<li>Tablica ods\u0142oni\u0119ta w 120. rocznic\u0119 rozstrzygni\u0119cia sporu<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"120. rocznica wygrania procesu o Morskie Oko &nbsp; Jeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a, wiwat plemi\u0119 lasze, S\u0142uszna sprawa g\u00f3r\u0119 wzi\u0119\u0142a, Morskie Oko nasze! &nbsp; To ta zwrotka Mazurka D\u0105browskiego, kt\u00f3r\u0105 u\u0142o\u017cy\u0142 wybitny aktor Ludwik Solski, by\u0142a wielokrotnie \u015bpiewana, wraz z hymnem Polski i wieloma patriotycznymi pie\u015bniami, od p\u00f3\u017anych godzin wieczornych 13 wrze\u015bnia 1902 roku do bia\u0142ego rana dnia nast\u0119pnego. Oczekiwany w&nbsp;<a href=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28257\" class=\"read-more\">Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":28260,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,79],"tags":[],"class_list":["post-28257","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-krajoznawstwo","category-z-historii-towarzystwa","cat-14-id","cat-79-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28257"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28257\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28344,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28257\/revisions\/28344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}