{"id":28253,"date":"2022-11-21T15:06:53","date_gmt":"2022-11-21T13:06:53","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28253"},"modified":"2023-03-27T10:56:52","modified_gmt":"2023-03-27T08:56:52","slug":"male-miasta-w-polskim-krajobrazie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28253","title":{"rendered":"Ma\u0142e miasta w polskim krajobrazie"},"content":{"rendered":"

Ma\u0142e miasta w polskim krajobrazie<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w polskiej przestrzeni krajobrazowej i krajoznawczej odgrywaj\u0105 ma\u0142e miasta i ich turystyczna atrakcyjno\u015b\u0107 wynikaj\u0105ca zar\u00f3wno z pi\u0119knej formy tych jednostek osadniczych, jak i tre\u015bci historycznych. G\u0142\u00f3wnym kryterium ich wyr\u00f3\u017cniania jest og\u00f3lna liczba ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej w jednostce osadniczej okre\u015blana w przedziale od 5 do 25 tysi\u0119cy. Mimo \u017ce wiele ma\u0142ych miast nie charakteryzuje si\u0119 nadzwyczajn\u0105 estetyk\u0105, to jednak ma wyra\u017any potencja\u0142 turystyczny: konteksty krajobrazowe, uk\u0142ady urbanistyczne, zabytki architektoniczne, interesuj\u0105c\u0105 histori\u0119 i miejscowe tradycje.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

O\u017cywianie rozwoju ma\u0142ych miast mo\u017ce nast\u0119powa\u0107 dzi\u0119ki turystyce \u2013 udost\u0119pnianiu do zwiedzania zabytkowych obiekt\u00f3w, obs\u0142udze ruchu turystycznego zar\u00f3wno lokalnego, jak i tranzytowego. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym r\u00f3wnie\u017c turystyka kulturowa w jej odmianach widzianych przez architekta krajobrazu, takich jak: turystyka dydaktyczna (poznawcza), kultowa (religijna), nostalgiczna (do \u017ar\u00f3de\u0142 i korzeni) i turystyka zdarze\u0144.<\/p>\n

Tej problematyce, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem wsp\u00f3\u0142czesnych kierunk\u00f3w bada\u0144, by\u0142o po\u015bwi\u0119cone XXVII Interdyscyplinarne Seminarium Krajobrazowe zorganizowane w dniach 5\u20136 wrze\u015bnia 2022 roku przez Uniwersytet Warmi\u0144sko-Mazurski w Olsztynie i Komisj\u0119 Krajobrazu Kulturowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Celem seminarium by\u0142a wymiana do\u015bwiadcze\u0144 i zapoznanie uczestnik\u00f3w z najnowszymi osi\u0105gni\u0119ciami w zakresie kszta\u0142towania, ochrony i transformacji krajobraz\u00f3w ma\u0142ych miast. W tym spotkaniu udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o oko\u0142o 50 os\u00f3b z r\u00f3\u017cnych o\u015brodk\u00f3w naukowych w Polsce, wyg\u0142oszono ponad 30 referat\u00f3w i zaprezentowano kilka poster\u00f3w.<\/p>\n

Ma\u0142e miasta s\u0105 brane pod uwag\u0119 w kontek\u015bcie wykonywanego obecnie audytu krajobrazowego Polski w poszczeg\u00f3lnych wojew\u00f3dztwach. Audyt okre\u015bla krajobrazy wyst\u0119puj\u0105ce na terenie ka\u017cdego wojew\u00f3dztwa, w tym krajobrazy priorytetowe, zagro\u017cenia dla zachowania warto\u015bci krajobraz\u00f3w oraz rekomendacje i wnioski dotycz\u0105ce ich kszta\u0142towania i ochrony. Ma\u0142e miasta s\u0105 istotnym elementem polskiego krajobrazu kulturowego. Na czo\u0142o wysuwa si\u0119 tu identyfikacja genius loci<\/em> (duch miejsca) danego miasta, to jest jego charakter, \u0142ad i kompozycja, tradycja, walor historyczno-kulturowy, zdefiniowana to\u017csamo\u015b\u0107. Wszystko to wraz z ca\u0142ym zespo\u0142em urbanistyczno-przyrodniczym ma\u0142ego miasta tworzy ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0119 w danym regionie kraju. Takie przyk\u0142ady ma\u0142ych ojczyzn omawiano w referatach po\u015bwi\u0119conych ma\u0142ym miastom m.in. Warmii i Mazur, Zalewu Wi\u015blanego, Lubelszczyzny i Opolszczyzny oraz na przyk\u0142adzie pojedynczych jednostek osadniczych \u2013 W\u0119gorzewa, Kazimierza Dolnego, Buska-Zdroju, Szczytna, a nawet kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego postsocjalistycznych dzielnic miast \u2013 Krakowa i Budapesztu. Uwag\u0119 i zainteresowanie krajoznawc\u00f3w powinien wzbudzi\u0107 przygotowywany obecnie w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w Warszawie pod kierunkiem prof. Jerzego Ba\u0144skiego \u201eAtlas ma\u0142ych miast\u201d w Polsce, kt\u00f3ry obejmie ca\u0142e spektrum zagadnie\u0144 spo\u0142eczno-ekonomicznych ma\u0142ych o\u015brodk\u00f3w miejskich, w tym demograficznych, struktur\u0119 ekonomiczn\u0105, przemiany funkcjonalno-przestrzenne i planowanie rozwoju na podstawie danych statystycznych przetworzonych na obraz kartograficzny. Atlas powinien by\u0107 dost\u0119pny w pierwszym p\u00f3\u0142roczu 2023 roku.<\/p>\n

Trzeba r\u00f3wnie\u017c doda\u0107, \u017ce ma\u0142e miasta odgrywaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 zw\u0142aszcza w s\u0105siedztwie park\u00f3w narodowych i krajobrazowych. Ich architektura i historia mog\u0105 by\u0107 zach\u0119t\u0105 do odwiedzania, a dzi\u0119ki odpowiedniej infrastrukturze mog\u0105 przejmowa\u0107 obs\u0142ug\u0119 ruchu turystycznego (miasteczka us\u0142ug turystycznych) i tym samym przyczynia\u0107 si\u0119 do lepszej i skuteczniejszej ochrony tych obiekt\u00f3w. W\u015br\u00f3d przyk\u0142ad\u00f3w z Polski nale\u017cy wymieni\u0107 np. Krzeszowice, Jan\u00f3w nad Wis\u0142\u0105, Kazimierz Dolny, Wambierzyce, Kar\u0142\u00f3w, L\u0105dek-Zdr\u00f3j, Stronie \u015al\u0105skie, Lanckoron\u0119 i in.<\/p>\n

W terenowym dniu seminarium uczestnicy zapoznali si\u0119 z zabytkowym zespo\u0142em miasta Reszel i Lidzbark Warmi\u0144ski oraz o\u015brodkiem kultu religijnego \u015awi\u0119ta Lipka. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy referenci nade\u015bl\u0105 swoje opracowania do redakcji rocznika \u201eZiemia\u201d.<\/p>\n\n\t\t