{"id":28206,"date":"2022-11-20T21:00:55","date_gmt":"2022-11-20T19:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28206"},"modified":"2023-03-27T11:35:46","modified_gmt":"2023-03-27T09:35:46","slug":"juz-od-90-lat-przyciagaja-turystow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28206","title":{"rendered":"Ju\u017c od 90 lat przyci\u0105gaj\u0105 turyst\u00f3w \u2013 polskie parki narodowe"},"content":{"rendered":"

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c od 90 lat przyci\u0105gaj\u0105 turyst\u00f3w
\n\u2013 polskie parki narodowe<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne rozumienie idei ochrony przyrody jako dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zachowanie w mo\u017cliwie niezmienionym stanie nie tylko przyrody o\u017cywionej i nieo\u017cywionej, ale tak\u017ce ca\u0142o\u015bci krajobrazu, pojawi\u0142o si\u0119 w pocz\u0105tkach XIX wieku. <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie wcze\u015bniej tak\u017ce podejmowano dzia\u0142ania chroni\u0105ce przyrod\u0119, jednak\u017ce mia\u0142y one raczej niezwi\u0105zany z sam\u0105 przyrod\u0105 cel utylitarny: np. ochrona Puszczy Bia\u0142owieskiej jako teren\u00f3w \u0142owieckich w\u0142adc\u00f3w Polski i Litwy czy wprowadzony przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 zakaz wyr\u0119bu cis\u00f3w i wywozu ich drewna, gdy\u017c s\u0142u\u017cy\u0142o ono do wyrobu \u0142uk\u00f3w i kusz. Prawdziwym prze\u0142omem by\u0142o jednak utworzenie 1 marca 1872 roku w Yellowstone w Stanach Zjednoczonych parku narodowego, czyli niezale\u017cnej instytucji, kt\u00f3rej celem by\u0142a ochrona wyj\u0105tkowego krajobrazu i jego poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce podobne do tego ameryka\u0144skiego obszary zacz\u0119to tworzy\u0107 tak\u017ce w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. W 1879 roku, tu\u017c przy rogatkach australijskiego Sydney, powsta\u0142 Kr\u00f3lewski Park Narodowy. Z kolei w 1885 roku powo\u0142ano w po\u0142udniowo-zachodniej Kanadzie Park Narodowy Banff, a dwa lata p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 Park Narodowy Tongariro w Nowej Zelandii.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku XX wieku idea park\u00f3w narodowych jako wielkoobszarowych obiekt\u00f3w chroni\u0105cych przyrod\u0119 dotar\u0142a do Europy. Co prawda ju\u017c wcze\u015bniej, bo w 1861 roku, w Lesie Fontainebleau pod Pary\u017cem, utworzono rezerwat, jednak\u017ce pierwsze parki narodowe, w dzisiejszym rozumieniu tej formy, ustanowi\u0142a w 1909 roku Szwecja. Powo\u0142ano w\u00f3wczas do istnienia dziewi\u0119\u0107 park\u00f3w o \u0142\u0105cznej powierzchni 3500 km kw. Do wybuchu II wojny \u015bwiatowej parki narodowe utworzono w 12 krajach europejskich, w tym tak\u017ce w Polsce.<\/p>\n

 <\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 w Pieninach i Puszczy Bia\u0142owieskiej<\/strong><\/p>\n

Historia pierwszych polskich park\u00f3w narodowych zaczyna si\u0119 oko\u0142o 100 lat temu, kiedy to z inicjatywy i przy wsparciu wielu przyrodnik\u00f3w oraz le\u015bnik\u00f3w utworzono zacz\u0105tki obszarowej ochrony przyrody na terenie Pienin i Puszczy Bia\u0142owieskiej. 14 marca 1921 roku na \u0142\u0105kach wok\u00f3\u0142 ruin zamku czorszty\u0144skiego, b\u0119d\u0105cych w\u00f3wczas w\u0142asno\u015bci\u0105 Stanis\u0142awa Drohojowskiego, powsta\u0142 rezerwat przyrody. W 1922 roku opracowano projekt przewiduj\u0105cy rezerwat \u015bcis\u0142y w masywie Trzech Koron i w Pieninkach oraz ochron\u0119 cz\u0119\u015bciow\u0105 na pozosta\u0142ych obszarach planowanego parku. Rozpocz\u0119to tak\u017ce zbi\u00f3rk\u0119 funduszy na wykup grunt\u00f3w, co nie bez trudno\u015bci zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 1929 roku. W sierpniu 1931 roku odby\u0142a si\u0119 w Kro\u015bcienku konferencja dotycz\u0105ca projektu organizacyjnego parku, zatwierdzenia przebiegu szlak\u00f3w turystycznych oraz okre\u015blenia zasad wsp\u00f3\u0142pracy z Czechos\u0142owacj\u0105 (mi\u0119dzynarodowy charakter parku).<\/p>\n

Wreszcie 23 maja 1932 roku podsekretarz stanu Wiktor Le\u015bniewski podpisa\u0142 rozporz\u0105dzenie o przekszta\u0142ceniu z dniem 1 czerwca rezerwatu w Pieninach w specjalistyczn\u0105 jednostk\u0119 organizacyjn\u0105 pod nazw\u0105 \u201ePark Narodowy w Pieninach\u201d. Mia\u0142 on mie\u0107 \u0142\u0105cznie z rezerwatem na Zamku Czorszty\u0144skim powierzchni\u0119 1650 ha. 13 czerwca nominacj\u0119 na dyrektora otrzyma\u0142 in\u017c. Tadeusz Owczarzak.<\/p>\n

Postulaty ochrony bia\u0142owieskiej przyrody pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c w czasie I wojny \u015bwiatowej ze strony niemieckiego botanika Hugo Conwentza. Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci podchwyci\u0142 je prof. W\u0142adys\u0142aw Szafer, dzi\u0119ki kt\u00f3rego staraniom 29 grudnia 1921 roku powo\u0142ano le\u015bnictwo (przemianowane w 1924 roku na nadle\u015bnictwo) Rezerwat. Od 1 stycznia 1929 roku tereny nadle\u015bnictwa zosta\u0142y obj\u0119te ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105, by finalnie 11 sierpnia 1932 roku, na mocy rozporz\u0105dzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Park Narodowy w Bia\u0142owie\u017cy. Od lat postuluje si\u0119 utworzenie nowych park\u00f3w narodowych (m.in. Turnickiego, Mazurskiego, Jurajskiego), lecz dzia\u0142ania, g\u0142\u00f3wnie spo\u0142eczne, w tym zakresie nie mog\u0105\u00a0 doczeka\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwego fina\u0142u.<\/p>\n

 <\/p>\n

Najm\u0142odszy park ma 21 lat <\/strong><\/p>\n

Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej zd\u0105\u017cono jeszcze przygotowa\u0107 podwaliny pod powo\u0142anie park\u00f3w narodowych pod Poznaniem, na Babiej G\u00f3rze oraz w Tatrach i w Czarnohorze (obecnie Ukraina). Na ustanowienie kolejnych obiekt\u00f3w tej kategorii ochrony przyrody trzeba by\u0142o poczeka\u0107 jednak do lat 50. XX wieku. Proces tworzenia sieci polskich park\u00f3w narodowych zako\u0144czy\u0142 si\u0119 (jak na razie) na pocz\u0105tku trzeciego tysi\u0105clecia. 1 lipca 2001 roku powo\u0142ano do \u017cycia najm\u0142odszy Park Narodowy \u201eUj\u015bcie Warty\u201d. Historia ochrony zasob\u00f3w przyrodniczych na jego terenie zaczyna si\u0119 w 1977 roku, kiedy to w wid\u0142ach Warty i Kana\u0142u Postomskiego oraz na ich rozlewiskach utworzono rezerwat \u201eS\u0142o\u0144sk\u201d. W 1996 roku w dolinie dolnej Warty powsta\u0142 Park Krajobrazowy \u201eUj\u015bcie Warty\u201d, z terenu kt\u00f3rego wydzielono obecny park narodowy.<\/p>\n

 <\/p>\n

Rezerwaty biosfery<\/strong><\/p>\n

W ramach programu UNESCO Man and Biosphere, <\/em>kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia obszary szczeg\u00f3lnie cenne przyrodniczo, niekt\u00f3rym polskim parkom narodowym nadano status rezerwatu biosfery. I tak, w 1977 roku miano to otrzyma\u0142y parki Babiog\u00f3rski, Bia\u0142owieski i S\u0142owi\u0144ski. W 1992 roku do\u0142\u0105czy\u0142y do nich parki g\u00f3rskie: Karkonoski, Tatrza\u0144ski i Bieszczadzki (jako cz\u0119\u015b\u0107 Mi\u0119dzynarodowego Rezerwatu Biosfery \u201eKarpaty Wschodnie\u201d). W 2000 roku zaszczyt ten spotka\u0142 Kampinoski Park Narodowy, a w 2002 roku \u2013 Poleski (obecnie cz\u0119\u015b\u0107 Transgranicznego Rezerwatu Biosfery \u201ePolesie Zachodnie\u201d). Od 2010 roku na li\u015bcie znajduje si\u0119 Park Narodowy \u201eBory Tucholskie\u201d, a od 2019 roku Roztocza\u0144ski Park Narodowy jako cz\u0119\u015b\u0107 Transgranicznego Rezerwatu Biosfery \u201eRoztocze\u201d). W\u015br\u00f3d obiekt\u00f3w \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO znajduj\u0105 si\u0119 Bia\u0142owieski Park Narodowy oraz fragmenty Bieszczadzkiego Parku Narodowego.<\/p>\n

 <\/p>\n

Najpopularniejsze szlaki<\/strong><\/p>\n

Polskie parki narodowe ciesz\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w. W ci\u0105gu ostatniej dekady \u015brednio rocznie by\u0142y odwiedzane przez blisko 12 mln os\u00f3b. Prym w tej klasyfikacji wiedzie Tatrza\u0144ski Park Narodowy z 3,5 mln odwiedzaj\u0105cych. Z kolei najwi\u0119cej szlak\u00f3w turystycznych i \u015bcie\u017cek dydaktycznych dost\u0119pnych dla zwiedzaj\u0105cych jest w Kampinoskim Parku Narodowym (\u0142\u0105cznie blisko 600 km), kt\u00f3ry wizytuje oko\u0142o 1,3 mln os\u00f3b rocznie. W wi\u0119kszo\u015bci park\u00f3w mo\u017cna skorzysta\u0107 tak\u017ce z oferty edukacyjnej, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 o\u015brodki dydaktyczne lub muzea parkowe.<\/p>\n

Status parku narodowego to znak rozpoznawalny na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jest magnesem przyci\u0105gaj\u0105cym turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, \u017ce odwiedzaj\u0105 miejsce wyj\u0105tkowe, przede wszystkim z przyrodniczego punktu widzenia. Parki to swoiste skarby narodowe. Dlatego powinni\u015bmy z ich zasob\u00f3w korzysta\u0107 w spos\u00f3b odpowiedzialny, tak by je zachowa\u0107 dla kolejnych pokole\u0144.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Parki narodowe w liczbach<\/strong><\/p>\n