{"id":28197,"date":"2022-11-20T20:54:11","date_gmt":"2022-11-20T18:54:11","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28197"},"modified":"2023-03-27T11:35:46","modified_gmt":"2023-03-27T09:35:46","slug":"bodzentyn-tajemnicze-ruiny-duchy-i-znaki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28197","title":{"rendered":"Bodzentyn \u2013 tajemnicze ruiny, duchy i znaki"},"content":{"rendered":"

Bodzentyn \u2013 tajemnicze ruiny, duchy i znaki<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Po\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142nocy wojew\u00f3dztwa \u015bwi\u0119tokrzyskiego miasto (od 1413 roku) stanowi fragment centralnej cz\u0119\u015bci G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich. Przycupn\u0119\u0142o u podn\u00f3\u017ca pasma \u0141ysog\u00f3r z najwy\u017cszym ich wzniesieniem \u2013 \u0141ysic\u0105, a Dolina Bodzenty\u0144ska, obejmuj\u0105ca r\u00f3wnie\u017c Pasmo Klonowskie i Wzg\u00f3rza Michniowsko-Sieradowickie, to raj zar\u00f3wno dla przewodnika \u015bwi\u0119tokrzyskiego, jak i dla turysty, kt\u00f3rego \u00f3w przewodnik tam zabierze.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Atrakcje turystyczne, walory przyrodniczo-krajobrazowe, w tym trzy rezerwaty ochrony \u015bcis\u0142ej (\u201e\u0141ysica\u201d, \u201eCzarny B\u00f3r\u201d i \u201eMokry Las\u201d), a tak\u017ce rezerwaty przyrody \u017cywej (\u201eWykus\u201d, \u201eKamie\u0144 Michniowski\u201d, \u201eG\u00f3ra Sieradowska\u201d), to ju\u017c wystarczaj\u0105ce powody, by uda\u0107 si\u0119 na wycieczk\u0119 do serca tej \u015bwi\u0119tokrzyskiej krainy. Historia i zabytki, pami\u0119taj\u0105ce najwa\u017cniejsze osoby w dawnej Polsce, to wisienka na torcie.<\/p>\n

A zatem \u2013 Bodzentyn. Od wiek\u00f3w nad rzek\u0105 Psark\u0105 po\u0142o\u017cony jest per\u0142\u0105\u00a0 \u015bwi\u0119tokrzyskiej nieprzebytej kniei. Swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza biskupowi Bodzancie Jankowskiemu herbu R\u00f3\u017ca, kt\u00f3ry tu w\u0142a\u015bnie, w pobli\u017ce szlak\u00f3w komunikacyjnych, przeni\u00f3s\u0142 biskupi\u0105 siedzib\u0119 z pobliskiego Tarczka. P\u0142askowy\u017c ze zboczami otoczonymi rzek\u0105 doskonale spe\u0142nia\u0142 rol\u0119 obronn\u0105. Nast\u0119pca Bodzanty \u2013 Florian z Mokrska \u2013 wzmocni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 i miasto otoczy\u0142 murami. Po dw\u00f3ch bramach, prowadz\u0105cych do \u00f3wczesnego Bodzentyna, nie ma ju\u017c \u015bladu, ale relikty mur\u00f3w mo\u017cna zobaczy\u0107 w obr\u0119bie ulic Licealnej i S\u0142onecznej oraz niedaleko ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny i \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa.<\/p>\n

 <\/p>\n

Co kryj\u0105 zamkowe ruiny <\/strong><\/p>\n

Zamek ulokowany na urwistym zboczu broni\u0142 przed laty dost\u0119pu do grodu. W kszta\u0142cie podkowy, z bram\u0105 zamkow\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 wje\u017cd\u017cano mostem, otoczony grubym murem, musia\u0142 robi\u0107 wra\u017cenie na odwiedzaj\u0105cych go. Go\u015bci\u0142 niemal wszystkich mo\u017cnych XV wieku. Ile\u017c to rozm\u00f3w wa\u017cnych dla kraju s\u0142ysza\u0142y te mury, ile beczu\u0142ek p\u0119k\u0142o w wystawnej izbie sto\u0142owej\u2026<\/p>\n

Tu zatrzyma\u0142 si\u0119 w 1410 roku W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, b\u0119d\u0105c w drodze na \u015awi\u0119ty Krzy\u017c, tu te\u017c przyj\u0105\u0142 reprezentacj\u0119 ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich. Zamek, wielokrotnie przebudowywany, przez pewien czas mia\u0142 rys rezydencji pa\u0142acowej.<\/p>\n

Dzie\u0142a Floriana z Mokrska nie uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107, nie sprzyja\u0142a temu ani historia, ani brak \u015bwiadomo\u015bci w czasach ju\u017c wsp\u00f3\u0142czesnych. W XVIII wieku Austriacy za\u0142o\u017cyli tu spichlerz, a w XIX wieku zamek sta\u0142 si\u0119 \u0142upem mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy to, co mo\u017cna by\u0142o wyrwa\u0107 i zabra\u0107, po prostu sobie przyw\u0142aszczyli. Do naszych czas\u00f3w przetrwa\u0142y\u00a0jedynie wschodnie partie mur\u00f3w, resztki klatki schodowej, renesansowy portal wej\u015bciowy z czerwonego piaskowca, po\u0142udniowo-zachodnie naro\u017ce budynku pa\u0142acowego i... duchy, rzecz jasna.<\/p>\n

Pierwszy to duch jednej z ofiar kolejnego z biskup\u00f3w rezyduj\u0105cych w Bodzentynie \u2013 Jakuba Zadzika. Biskupa, o kt\u00f3rym pewnie wiele by mo\u017cna powiedzie\u0107, opr\u00f3cz tego, \u017ce mia\u0142 \u0142askawe i mi\u0142osierne serce. Nie mia\u0142 i okazywa\u0142 to szczeg\u00f3lnie dotkliwie innowiercom, wtr\u0105caj\u0105c ich do zamkowych loch\u00f3w i morz\u0105c g\u0142odem. Jednego z takich odst\u0119pc\u00f3w od wiary zamkn\u0105\u0142 wraz z jego heretyckimi ksi\u0119gami, a cz\u0142owiek ten, aby zachowa\u0107 si\u0119 przy \u017cyciu, by\u0142 zmuszony do zjadania swojego ksi\u0119gozbioru. Na nic mu to si\u0119 zreszt\u0105 zda\u0142o, bo ksi\u0105\u017cek zabrak\u0142o, on sam za\u015b ducha wyzion\u0105\u0142. Przewodnicy \u015bwi\u0119tokrzyscy mawiaj\u0105, \u017ce do dzi\u015b dusza tego nieszcz\u0119\u015bnika b\u0142\u0105ka si\u0119 po Bodzentynie szukaj\u0105c sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

Druga legenda dotyczy pewnego nieszcz\u0119\u015bliwego ojca, kt\u00f3rego pi\u0119kna c\u00f3rka, Salomea, zakocha\u0142a si\u0119 w innowiercy. Nieprzejednany rodzic uwi\u0119zi\u0142 go w lochu zamkowym, gdzie tamten zmar\u0142.. Salomea z rozpaczy rzuci\u0142a si\u0119 z zamkowej skarpy, a jej ojciec zmar\u0142 ze zgryzoty po stracie c\u00f3rki. Pono\u0107 do dzi\u015b b\u0142\u0105ka si\u0119 po ulicach miasta, ukazuj\u0105c si\u0119 tym rodzicom, kt\u00f3rzy staj\u0105 na drodze do szcz\u0119\u015bcia swoich dzieci\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

Nieobyczajnie odwr\u00f3cony ko\u0144<\/strong><\/p>\n

Przewodnicy ch\u0119tnie prowadz\u0105 turyst\u00f3w do ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny i \u015bw. Stanis\u0142awa Biskupa. To przepi\u0119kna, gotycka fara, powsta\u0142a w XV wieku z fundacji kardyna\u0142a Zbigniewa Ole\u015bnickiego. Przypomina o tym kamienna tablica, przedstawiaj\u0105ca fundatora ofiarowuj\u0105cego miniatur\u0119 \u015bwi\u0105tyni Matce Bo\u017cej. W prezbiterium \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 o\u0142tarz, kt\u00f3ry przeby\u0142 d\u0142ug\u0105 drog\u0119, zanim w ko\u0144cu trafi\u0142 do niewielkiego miasteczka po\u015br\u00f3d g\u00f3r. Ufundowany w 1546 przez Zygmunta Starego, powsta\u0142 wed\u0142ug projektu Jana Ciniego jako wyposa\u017cenie katedry wawelskiej. Zachwyca form\u0105 \u0142uku triumfalnego, wykonaniem z lipowego drewna, przyci\u0105ga wzrok dekoracja snycerska z motywami ro\u015blinnymi i anio\u0142kami. Ale... sp\u00f3jrzmy na obraz w centrum o\u0142tarza. Dzie\u0142o Piotra Venetusa pod tytu\u0142em Ukrzy\u017cowanie<\/em> przedstawia Chrystusa w\u015br\u00f3d \u0142otr\u00f3w i ludzi stoj\u0105cych pod krzy\u017cem. Uwag\u0119 zwraca je\u017adziec na bia\u0142ym koniu, zwr\u00f3cony ty\u0142em do patrz\u0105cych. Pono\u0107 jeden z biskup\u00f3w krakowskich mia\u0142 do\u015b\u0107 ogl\u0105dania ko\u0144skiego zadu i poleci\u0142 wymian\u0119 ca\u0142ego o\u0142tarza. Dzie\u0142o z nieobyczajnie zwr\u00f3conym koniem trafi\u0142o najpierw do katedry w Kielcach, a potem do Bodzentyna. Czy to prawdziwa historia, czy tylko anegdota? Kt\u00f3\u017c to wie\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

Znaki powsta\u0144c\u00f3w styczniowych<\/strong><\/p>\n

Przed ko\u015bcio\u0142em zwraca uwag\u0119 krzy\u017c, na nim za\u015b Chrystus. Inny ni\u017c te zwykle spotykane w ko\u015bcio\u0142ach, na le\u015bnych duktach czy wiejskich go\u015bci\u0144cach. Na og\u00f3\u0142 ukrzy\u017cowany Pan Jezus ma g\u0142ow\u0119 opuszczon\u0105 na swoje prawe rami\u0119 b\u0105d\u017a te\u017c zwieszon\u0105 w d\u00f3\u0142. S\u0105 te\u017c i inne krzy\u017ce, na kt\u00f3rych Chrystus ma g\u0142ow\u0119 zwieszon\u0105 na rami\u0119 lewe. Odwr\u00f3cony Jezus \u2013 tak si\u0119 o nim m\u00f3wi. Cierniowa korona, je\u015bli wyst\u0119puje, przypomina raczej s\u0142oneczne promienie. Figura cz\u0119\u015bciej srebrna, chocia\u017c ta w Bodzentynie pomalowana jest na z\u0142oto.<\/p>\n

Odwr\u00f3cony Jezus znany jest tak\u017ce jako Chrystus Powsta\u0144czy. Takim symbolem oznaczano miejsca zwi\u0105zane z powstaniem styczniowym, gdzie np. ukrywano dokumenty, a tak\u017ce powsta\u0144cz\u0105 kas\u0119. Rosjanom odwr\u00f3cony Jezus nic nie m\u00f3wi\u0142, dla Polak\u00f3w znaczy\u0142 wszystko: B\u00f3g, Honor, Ojczyzna. Wojew\u00f3dztwo \u015bwi\u0119tokrzyskie pe\u0142ne jest takich znak\u00f3w, dwa Chrystusy Powsta\u0144cze znajdziemy w Bodzentynie: przy ko\u015bciele \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa i przy ko\u015bciele pw. \u015awi\u0119tego Ducha.<\/p>\n

W okresie poprzedzaj\u0105cym powstanie styczniowe w Bodzentynie dzia\u0142ali trzej ksi\u0119\u017ca: proboszcz Antoni Ch\u0142uda oraz wikariusze Izydor Ci\u0105gli\u0144ski i Antoni Omi\u0144ski. Ca\u0142a tr\u00f3jka w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 bardzo energicznie w ruch konspiracyjny. Kolportowali ulotki, wyg\u0142aszali kazania ku pokrzepieniu serc. O proboszczu Antonim wiadomo nie tylko to, \u017ce by\u0142 patriot\u0105, zachowa\u0142a si\u0119 te\u017c anegdota na temat\u2026 jego nieposkromionego apetytu. Ksi\u0105dz nie odchodzi\u0142 od sto\u0142u, dop\u00f3ki nie spo\u017cy\u0142 p\u00f3\u0142miska pierog\u00f3w, sporej kaczki lub g\u0119si, a na deser \u2013 kurzego udka. Parafianie pod\u015bmiewali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze sto\u0142u, przy kt\u00f3rym ucztowa\u0142 proboszcz pot\u0119\u017cnej postury \u2013 mia\u0142 pono\u0107 wyci\u0119te p\u00f3\u0142kole na brzuch\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

W cieniu G\u00f3ry Miejskiej <\/strong><\/p>\n

Nie spos\u00f3b nie skierowa\u0107 krok\u00f3w w stron\u0119 XIX-wiecznej Zagrody Czernikiewicz\u00f3w, kt\u00f3ra dzi\u015b stanowi cz\u0119\u015b\u0107 Muzeum Wsi Kieleckiej. To miejsce, w kt\u00f3rym zatrzyma\u0142 si\u0119 czas, bo i budynek mieszkalny, i zabudowania gospodarcze pami\u0119taj\u0105 rok za\u0142o\u017cenia \u2013 1809, a sama konstrukcja zagrody to idealny przyk\u0142ad \u015bwi\u0119tokrzyskiej ciesielki. Drewno jod\u0142owe, dach kryty gontem, a z kuchni dobiega zapach zupy zwanej patarajcem\u2026<\/p>\n

Przed Zagrod\u0105 Czernikiewicz\u00f3w stoi tablica pami\u0105tkowa, dow\u00f3d ca\u0142kiem niedawnych, bolesnych kart w historii Bodzentyna. 1 czerwca 1943 roku by\u0142 najtragiczniejszym dniem w dziejach miasta. Niemieccy \u017co\u0142nierze pod dow\u00f3dztwem Alberta Schustera, stacjonuj\u0105cy w \u015awi\u0119tej Katarzynie, rozpocz\u0119li o brzasku rewizje dom\u00f3w. Niemal wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w st\u0142oczono na Dolnym Rynku i na podstawie informacji szpieg\u00f3w Franza Wittka dokonano egzekucji 39 os\u00f3b.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bodzentyn to turystyczne eldorado na bocznych go\u015bci\u0144cach \u015bwi\u0119tokrzyskiej ziemi. Ka\u017cdemu tury\u015bcie wystarczy przyjecha\u0107 tu raz, by chcie\u0107 wraca\u0107, albo przynajmniej podczas wycieczek po regionie zahacza\u0107 o to miasteczko. To samo zreszt\u0105 tyczy si\u0119 przewodnik\u00f3w \u015bwi\u0119tokrzyskich \u2013 bywaj\u0105 momenty, wcale nie tak rzadkie, \u017ce przedzamkowy teren a\u017c si\u0119 roi od ich czerwonych polar\u00f3w czy koszulek. Szukaj\u0105 \u015blad\u00f3w \u015bwietno\u015bci miasta i s\u0142uchaj\u0105 tego, co maj\u0105 do powiedzenia uliczki, kt\u00f3rych uk\u0142ad pami\u0119ta jeszcze samego biskupa za\u0142o\u017cyciela.<\/p>\n

 <\/p>\n

Aneta Marciniak <\/strong><\/p>\n

Przewodnik terenowy po wojew\u00f3dztwie \u015bwi\u0119tokrzyskim i miejski po Sandomierzu, pilot wycieczek krajowych i zagranicznych, dziennikarka. Wycieczki z ni\u0105 to wyprawy szlakiem bajek, legend, ciekawostek.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\t\t