{"id":28016,"date":"2022-10-11T18:20:12","date_gmt":"2022-10-11T16:20:12","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28016"},"modified":"2023-03-27T11:36:39","modified_gmt":"2023-03-27T09:36:39","slug":"szlakiem-schronow-sztolni-wiedzm-i-biesow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=28016","title":{"rendered":"Szlakiem schron\u00f3w, sztolni, wied\u017am i bies\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Szlakiem schron\u00f3w, sztolni, wied\u017am i bies\u00f3w<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Do Babich Do\u0142\u00f3w najlepiej <\/strong>pojecha\u0107 samochodem lub autobusem 109. Linia ta \u0142\u0105czy dzielnic\u0119 ze \u015br\u00f3dmie\u015bciem Gdyni nieprzerwanie od 1954 roku! Wysiadamy u zbiegu ulic Zielonej i Rybak\u00f3w, jeden przystanek przed p\u0119tl\u0105.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

W k\u0119pie zaro\u015bli przy przystanku kryj\u0105 si\u0119 ruiny niewielkiego jednoosobowego bunkra z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, b\u0119d\u0105cego schronieniem dla wartownik\u00f3w. Kilka podobnych schron\u00f3w znajduje si\u0119 tak\u017ce w lesie mi\u0119dzy ulic\u0105 Zielon\u0105 a lotniskiem. Natomiast id\u0105c ulic\u0105 Rybak\u00f3w, dojdziemy do dawnego folwarku Nowe Ob\u0142u\u017ce. Powsta\u0142 w 1861 roku, kiedy t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 Ob\u0142u\u017ca otrzyma\u0142 w spadku Theodor Thymian. Skromny w architekturze, acz rozleg\u0142y dw\u00f3r powsta\u0142 w 1883 roku, otaczaj\u0105 go od p\u00f3\u0142nocy okaza\u0142e budynki gospodarcze (warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ich szczyt z monogramem TT i dat\u0105), a od wschodu \u2013 kilka budynk\u00f3w zamieszka\u0142ych niegdy\u015b przez pracownik\u00f3w maj\u0105tku wraz z domem zarz\u0105dcy. Od po\u0142udnia do dworu przylegaj\u0105 pozosta\u0142o\u015bci niewielkiego parku.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do ulicy Zielonej i id\u0105c ni\u0105 na p\u00f3\u0142noc, wchodzimy w odnog\u0119 w\u0105wozu zwanego Babim Do\u0142em, od kt\u00f3rego wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa dzielnicy. Pojawia si\u0119 ona na pruskich mapach pod koniec XIX wieku. W\u0105w\u00f3z ci\u0105gnie si\u0119 przez jakie\u015b dwa kilometry od brzegu Zatoki Puckiej w g\u0142\u0105b K\u0119py Oksywskiej. Niemiecka nazwa \u201eHexengrund\u201d znaczy ziemia czarownic. Wed\u0142ug legendy w w\u0105wozie mieszka\u0142y wied\u017amy, kt\u00f3re porywa\u0142y dzieci z s\u0105siednich wiosek i sprzedawa\u0142y na obce statki w niewol\u0119. Kiedy mieszka\u0144cy chcieli ukara\u0107 zbrodnicze czarownice, morze samo mia\u0142o wymierzy\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107; rozszala\u0142e fale wdar\u0142y si\u0119 w g\u0142\u0105b jaru, zabieraj\u0105c ze sob\u0105 kobiety, po kt\u00f3rych pozosta\u0142a tylko nazwa Babi D\u00f3\u0142.<\/p>\n

Przy wylocie w\u0105wozu, na p\u00f3\u0142nocnym kra\u0144cu p\u0119tli autobusowej, stoi rz\u0119dem osiem murowanych gara\u017cy. Pod nimi znajduje si\u0119 podziemna hala monta\u017cowa torped, kt\u00f3ra jest elementem niemieckiego poligonu torpedowego \u2013 Torpedowaffenplatz Gotenhafen-Hexengrund.<\/p>\n

Id\u0105c dalej w d\u00f3\u0142 ulic\u0105 Zielon\u0105, na wzniesieniu po lewej mo\u017cna odnale\u017a\u0107 dwie szczeliny przeciwlotnicze o d\u0142ugo\u015bci 55 i 80 metr\u00f3w. Wej\u015bcia do nich s\u0105 niedost\u0119pne, a nawet niewskazane, szczeg\u00f3lnie w okresie zimowym, ze wzgl\u0119du na obecne w nich nietoperze, o kt\u00f3rych uprzedza tablica informacyjna postawiona przy wylocie w\u0105wozu.<\/p>\n

W Babich Do\u0142ach znajduje si\u0119 o wiele wi\u0119cej rozmaitego rodzaju schron\u00f3w, sztolni i szczelin. W czerwcu 1951 roku w ameryka\u0144skich gazetach pojawi\u0142y si\u0119 artyku\u0142y o odnalezieniu niemieckich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy mieli przebywa\u0107 zasypani w tutejszych bunkrach od 1945 roku.<\/p>\n

Tu\u017c przed zakr\u0119tem w prawo znajduj\u0105 si\u0119 pot\u0119\u017cne s\u0142upy dawnej zapory przeciwpancernej. W tym miejscu przebiega granica mi\u0119dzy miastem Gdynia a gmin\u0105 Kosakowo w powiecie puckim.<\/p>\n

Na placu za zapor\u0105 zwraca uwag\u0119 modernistyczny dwukondygnacyjny budynek. Jest to dawny Szpital Epidemiologiczny, zbudowany w 1936 roku. By\u0142 on uznawany za stoj\u0105cy na bardzo wysokim poziomie, a nawet doskona\u0142y. We wrze\u015bniu 1939 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 szpitala wojskowego i by\u0142 \u015bwiadkiem ostatnich walk L\u0105dowej Obrony Wybrze\u017ca pod dow\u00f3dztwem p\u0142k. Stanis\u0142awa D\u0105bka, kt\u00f3ry po wydaniu rozkazu kapitulacji odebra\u0142 sobie \u017cycie w jednej z odn\u00f3g w\u0105wozu na zapleczu szpitala. Niestety, miejsce to, upami\u0119tnione tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105, znajduje si\u0119 obecnie na terenie wojskowym i jest niedost\u0119pne. Dzi\u015b w budynku mie\u015bci si\u0119 Dow\u00f3dztwo Gdy\u0144skiej Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej, o czym przypomina m.in. samolot my\u015bliwski Mig-21PF pikuj\u0105cy przed nim w niebo.<\/p>\n

Tu\u017c obok dawnego szpitala znajduje si\u0119 budynek nale\u017c\u0105cy do dawnego kompleksu torpedowego. Mie\u015bci\u0142 on niegdy\u015b magazyn torped. Nieco dalej, przy pla\u017cy, za sezonow\u0105 p\u0119tl\u0105 autobusow\u0105, mo\u017cna jeszcze zobaczy\u0107 opuszczony gmach zajmowany po 1945 roku przez magazyn mundurowy. W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej mie\u015bci\u0142a si\u0119 tutaj stacja \u0142adowania akumulator\u00f3w.<\/p>\n

Setki lat temu w tym miejscu, u wylotu Babiego Do\u0142u, znajdowa\u0142a si\u0119 wioska i stacja rybacka Kochowo, wymieniana w dokumentach w latach 1224\u20131281. Prawdopodobnie w 1288 roku ju\u017c nie istnia\u0142a. Mo\u017cliwe, \u017ce poch\u0142on\u0105\u0142 j\u0105 gwa\u0142towniejszy sztorm, a jej rol\u0119 przej\u0119\u0142y istniej\u0105ce do dzisiaj na p\u00f3\u0142noc st\u0105d Mechelinki. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce echa tego kataklizmu przetrwa\u0142y w opowie\u015bci o czarownicach zamieszkuj\u0105cych w\u0105w\u00f3z...<\/p>\n

Z pla\u017cy przy torpedowni najlepiej wida\u0107 strome wybrze\u017ce K\u0119py Oksywskiej, kt\u00f3re wznosi si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 nawet 40 metr\u00f3w. Znajduje si\u0119 tutaj jedyne w Gdyni stanowisko dokumentacyjne przyrody nieo\u017cywionej. Mo\u017cna na nim odnale\u017a\u0107 skamienia\u0142o\u015bci belemnit\u00f3w, morskich g\u0142owonog\u00f3w \u017cyj\u0105cych od 210 do 45 milion\u00f3w lat temu (tzw. strza\u0142ki piorunowe), czy przypominaj\u0105cych \u015blimaki amonit\u00f3w.<\/p>\n

Na szczyt klifu prowadz\u0105 drewniane schody. Przy ich g\u00f3rnym wylocie wida\u0107 kolejn\u0105 pozosta\u0142o\u015b\u0107 po drugiej wojnie \u015bwiatowej. S\u0105 to dwa zestawy czterech niewysokich, masywnych betonowych s\u0142up\u00f3w, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 podstaw pod lekkie dzia\u0142ka przeciwlotnicze.<\/p>\n

Przed nami rozci\u0105ga si\u0119 osiedle mieszkaniowe Babie Do\u0142y wzniesione w okresie PRL. Jednym z jego mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142 jedyny polski kosmonauta \u2013 Miros\u0142aw Hermaszewski.<\/p>\n

Id\u0105c z powrotem w kierunku p\u0119tli autobusowej, u zbiegu ulic Ikara i Dedala mijamy obiekt b\u0119d\u0105cy symbolem dzielnicy. Jest to polski samolot szkolno-treningowy TS-8 Bies produkowany w latach 1957\u20131961. Powsta\u0142o 250 maszyn tego typu wykorzystywanych przez wojsko do 1978 roku. Bies w Babich Do\u0142ach (ciekawa gra s\u0142\u00f3w!) pojawi\u0142 si\u0119 w 1973 roku w trakcie rozbudowy osiedla.<\/p>\n

Za samolotem droga prowadzi nas w d\u00f3\u0142 do p\u0119tli autobusowej, gdzie ko\u0144czymy nasz\u0105 tras\u0119 po atrakcjach Babich Do\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia <\/em><\/strong>Robert Chrzanowski<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

W 4\/21 numerze \u201eTurysty\u201d zamie\u015bcili\u015bmy artyku\u0142 Roberta Chrzanowskiego pt.\u00a0 \u201eGdy\u0144ska torpedownia\u201d o jednej z najbardziej monumentalnych, a zarazem malowniczych pami\u0105tek z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej na wodach Zatoki Puckiej (aktualnie w dzielnicy Babie Do\u0142y).<\/strong><\/p>\n\n\t\t