{"id":27963,"date":"2022-10-11T17:43:13","date_gmt":"2022-10-11T15:43:13","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27963"},"modified":"2023-03-27T11:36:40","modified_gmt":"2023-03-27T09:36:40","slug":"przerazajace-atrakcje-japonskiej-wyspy-kiusiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27963","title":{"rendered":"Przera\u017caj\u0105ce atrakcje japo\u0144skiej wyspy Kiusiu"},"content":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017ce ma\u0142e i du\u017ce<\/u><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Przera\u017caj\u0105ce atrakcje japo\u0144skiej wyspy Kiusiu<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

W \u015brodku nocy ze snu wyrwa\u0142o mnie szarpanie \u0142\u00f3\u017ckiem bardzo podobne do tego, jakiego do\u015bwiadcza\u0142o si\u0119 w czasach PR<\/strong>L, jad\u0105c wagonem sypialnym po polskich torach. By\u0142am jednak zupe\u0142nie gdzie indziej. Spa\u0142am w pokoju hotelowym na \u00f3smym pi\u0119trze, w Mitsui Garden Hotel w Kumamoto \u2013 w mie\u015bcie po\u0142o\u017conym w centralnej cz\u0119\u015bci japo\u0144skiej wyspy Kiusiu.\u00a0<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201eWi\u0119c to tak wygl\u0105da trz\u0119sienie ziemi. Hm... I co dalej? Czy czeka\u0107 na wstrz\u0105s wt\u00f3rny, trzymaj\u0105c si\u0119 kurczowo \u0142\u00f3\u017cka? Czy mo\u017ce szybko rozpocz\u0105\u0107 jak\u0105\u015b akcj\u0119?\u201d Efekty trwa\u0142y kilkana\u015bcie sekund, a potem nic \u2013 cisza i spok\u00f3j. Zebra\u0142am wi\u0119c my\u015bli i powt\u00f3rzy\u0142am sobie wielokrotnie czytan\u0105 instrukcj\u0119, jak nale\u017cy zachowywa\u0107 si\u0119 podczas trz\u0119sienia ziemi. Wsta\u0142am zatem z \u0142\u00f3\u017cka, otwar\u0142am i zablokowa\u0142am drzwi na korytarz, schowa\u0142am lu\u017ane przedmioty do szafy i... kolejnego punktu instrukcji ju\u017c nie wykona\u0142am \u2013 nie wlaz\u0142am pod biurko, zw\u0142aszcza \u017ce ju\u017c nic si\u0119 nie trz\u0119s\u0142o. Og\u0142upia\u0142a bardziej ni\u017c wystraszona, wr\u00f3ci\u0142am do \u0142\u00f3\u017cka i stosunkowo szybko zasn\u0119\u0142am.<\/p>\n

Z moimi polskimi wsp\u00f3\u0142towarzyszami podr\u00f3\u017cy spotkali\u015bmy si\u0119 na \u015bniadaniu. Wszyscy mieli\u015bmy r\u00f3wnie g\u0142upie miny. No c\u00f3\u017c, nigdy wcze\u015bniej nie mieli\u015bmy tego rodzaju do\u015bwiadcze\u0144. \u201eNie, nie \u2013 to si\u0119 nam nie \u015bni\u0142o. To by\u0142o prawdziwe trz\u0119sienie ziemi\u201d. Potrzebowali\u015bmy potwierdzenia. Moi towarzysze te\u017c si\u0119, rzecz jasna, pobudzili. Kto\u015b wpad\u0142 w parali\u017cuj\u0105c\u0105 panik\u0119. Kto\u015b inny pr\u00f3bowa\u0142 znale\u017a\u0107 schody, ale drzwi tam prowadz\u0105ce by\u0142y zamkni\u0119te. Powinnam by\u0142a wcze\u015bniej im powiedzie\u0107, jak nale\u017cy zachowywa\u0107 si\u0119 w takich przypadkach \u2013 by\u0142am nie po raz pierwszy w Japonii. By\u0142 tam jeszcze punkt zakazuj\u0105cy je\u017cd\u017cenia wind\u0105 podczas wstrz\u0105s\u00f3w. B\u00f3g jeden wie, jak nale\u017cy realizowa\u0107 to zalecenie, skoro przed pierwotnymi wstrz\u0105sami nie ma i nie mo\u017ce by\u0107 ostrze\u017cenia. \u201eA jak ju\u017c jeste\u015bmy w windzie, to co?\u201d.<\/p>\n

Japo\u0144czycy w hotelowej restauracji jedli spokojnie \u015bniadanie, rozlu\u017anieni, zwyczajni, jakby nic szczeg\u00f3lnego si\u0119 nie sta\u0142o. Potem dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce to nasze trz\u0119sienie mia\u0142o si\u0142\u0119 5 stopni w skali Richtera, czyli nie nale\u017ca\u0142o do najmniejszych. Epicentrum jednak by\u0142o stosunkowo daleko. Rozchybotany hotel by\u0142 mimo to bezpieczny, podobnie jak wszystkie wielkie, japo\u0144skie drapacze chmur, w tym tak\u017ce te nale\u017c\u0105ce do najwy\u017cszych na \u015bwiecie. To prawdziwie imponuj\u0105ce konstrukcje zbudowane przez ten imponuj\u0105cy nar\u00f3d. Przysz\u0142o im \u017cy\u0107 na tym niestabilnym, dr\u017c\u0105cym archipelagu \u2013 na wystaj\u0105cych z morza g\u00f3rach, kt\u00f3re zachowuj\u0105 si\u0119 tak, jakby chcia\u0142y strz\u0105sn\u0105\u0107 z siebie nieproszonych go\u015bci. Jacy s\u0105 Japo\u0144czycy? No w\u0142a\u015bnie tacy, jakich ukszta\u0142towa\u0142a ta trudna, niego\u015bcinna ziemia.<\/p>\n

Na ten dzie\u0144 mieli\u015bmy zaplanowan\u0105 wycieczk\u0119 na g\u00f3r\u0119 Aso \u2013 wulkan nale\u017c\u0105cy do najwi\u0119kszej na \u015bwiecie kaldery. Co to jest ta kaldera? Rzecz jasna, przed wyjazdem do Japonii nie mia\u0142am zielonego poj\u0119cia. A kaldera to zgromadzenie wulkan\u00f3w obj\u0119te czym\u015b w rodzaju wsp\u00f3lnego krateru. Mo\u017cna sobie zatem wyobrazi\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie tam, w rejonie wielkiej kaldery, tu\u017c pod powierzchni\u0105 ziemi bulgocze morze wrz\u0105cej lawy, gotowej w ka\u017cdej chwili wybuchn\u0105\u0107. Nie wiem, czy nazajutrz po nocnym trz\u0119sieniu ziemi nale\u017cy pcha\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam, ale t\u0119 wycieczk\u0119 planowali\u015bmy mniej wi\u0119cej od p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n

Na mapie satelitarnej Aso wygl\u0105da\u0142a gro\u017anie. Kilkakrotnie pyta\u0142am mojego japo\u0144skiego przyjaciela, czy kto\u015b taki jak ja, z moim popsutym sercem, mo\u017ce tam i\u015b\u0107. \u201eTak, mo\u017ce, wsz\u0119dzie doje\u017cd\u017caj\u0105 autobusy albo kolejki linowe\u201d \u2013 zapewnia\u0142 mnie w mailach. Martwi\u0142o go co innego \u2013 przestrzega\u0142 mnie przed wyziewami siarki, kt\u00f3re mog\u0105 mi zaszkodzi\u0107. Koniec ko\u0144c\u00f3w nie pojecha\u0142 z nami na Aso.<\/p>\n

Wsiedli\u015bmy do poci\u0105gu, kt\u00f3ry by\u0142 troch\u0119 taki, jak z Krakowa do Rabki Zaryte za komuny, ale lepiej utrzymany i czystszy. Jecha\u0142 powoli, jak na staruszka przysta\u0142o. Za oknem krajobraz zmienia\u0142 si\u0119 stopniowo: najpierw miasto, potem wsie i pola ry\u017cowe po horyzont, nast\u0119pnie coraz bardziej strome wzg\u00f3rza. W takich rejonach pola ry\u017cowe nabieraj\u0105 charakterystycznych, \u201esecesyjnych\u201d kszta\u0142t\u00f3w, wpisuj\u0105c si\u0119 tarasami w skomplikowan\u0105 rze\u017ab\u0119 terenu. Od czasu do czasu pokazuje si\u0119 rzeka w kamienistym, g\u0142\u0119bokim korycie \u2013 bardzo pi\u0119kna. Krajobraz coraz \u0142adniejszy, ale nie bez skazy. Wsz\u0119dzie, gdzie pojawiaj\u0105 si\u0119 budynki, wida\u0107 wszechobecne druty, chaos zabudowy, tu i \u00f3wdzie fabryk\u0119.<\/p>\n

G\u00f3ry stawa\u0142y si\u0119 coraz wy\u017csze, coraz bardziej puste, zalesione lub pokryte zielonoper\u0142owymi \u0142anami traw. Naprawd\u0119 pi\u0119knie.<\/p>\n

Tego dnia na niebie k\u0142\u0119bi\u0142y si\u0119 szarobia\u0142e i niebieskie chmury, zas\u0142aniaj\u0105c i ods\u0142aniaj\u0105c sto\u017ckowate szczyty. C\u00f3\u017c, tylko patrze\u0107 i fotografowa\u0107. \u201eCo to jest, tam na grani? S\u0142abo wida\u0107. Chmura zaraz odp\u0142ynie. Ach to przecie\u017c wiatraki elektrowni wiatrowej, gdzie\u015b tam bardzo wysoko! Wiatraki na ichnim Giewoncie!\u201d. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce odwrotnie ni\u017c my, takich Giewont\u00f3w to oni maj\u0105 pod dostatkiem \u2013 znacznie wi\u0119cej ni\u017c p\u0142askiego terenu.<\/p>\n

Za moment zn\u00f3w co\u015b dziwnego, czego ju\u017c nie da\u0142o si\u0119 por\u00f3wna\u0107 z niczym w Polsce. Jedyne skojarzenie to wielkie piktogramy wyci\u0119te w zbo\u017cu, kt\u00f3re odkrywano w Meksyku, a potem w innych krajach \u015bwiata. Zdaniem niekt\u00f3rych maj\u0105 by\u0107 znakami pozaziemskich cywilizacji. W tym przypadku by\u0142 to gigantyczny znak i napis wyci\u0119ty w lesie pokrywaj\u0105cym stok wielkiej g\u00f3ry. P\u00f3\u017aniej wyja\u015bni\u0142o si\u0119, \u017ce to nie UFO, lecz reklama kawy.<\/p>\n

Nast\u0119pny odcinek drogi pokonali\u015bmy autobusem. Droga pi\u0119\u0142a si\u0119 stromo pod g\u00f3r\u0119 i doprawdy by\u0142o na co patrze\u0107. Regularne kszta\u0142ty sto\u017ck\u00f3w przypomina\u0142y, \u017ce by\u0142y to w istocie u\u015bpione wulkany. Wielkie g\u00f3ry i rozleg\u0142e doliny pokrywa\u0142 aksamitny kobierzec kwitn\u0105cych traw. \u0141any falowa\u0142y i mieni\u0142y si\u0119 kolorami zielonym i szaroper\u0142owym.<\/p>\n

Pogoda poprawia\u0142a si\u0119 z wolna, a\u017c wreszcie za\u015bwieci\u0142o s\u0142o\u0144ce, dodaj\u0105c jeszcze wi\u0119cej koloru tej fascynuj\u0105cej krainie. Dalszy ci\u0105g trasy mieli\u015bmy pokona\u0107 kolejk\u0105 linow\u0105. Widoki powinny by\u0107 jeszcze lepsze. Niestety, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kolejka jest nieczynna, a z ko\u0144cowego przystanku autobusu mo\u017cna dalej i\u015b\u0107 pieszo, jecha\u0107 na kucyku lub mikrobusem. Wybrali\u015bmy mikrobus. Ciekawe, \u017ce w trakcie kolejnych przesiadek nasze w\u0105tpliwo\u015bci, czy aby na Aso jest bezpiecznie, jako\u015b wyparowa\u0142y.<\/p>\n

I tak znale\u017ali\u015bmy si\u0119 na przystanku ko\u0144cowym ju\u017c w obr\u0119bie kaldery, ca\u0142kiem blisko krateru Aso. By\u0142 to rozleg\u0142y wyasfaltowany plac, a w\u0142a\u015bciwie dwa place po\u0142\u0105czone kr\u00f3tkim odcinkiem szerokiej \u015bcie\u017cki. Na pierwszym placu po\u0142o\u017conym nieco ni\u017cej by\u0142 parking i budynek stacji turystycznej, za\u015b drugi po\u0142o\u017cony wy\u017cej, tu\u017c przy kraw\u0119dzi krateru, by\u0142 naszym ostatecznym celem \u2013 miejscem do ogl\u0105dania wn\u0119trza wulkanu. Na pierwszym placu by\u0142o wielu ludzi, ale ten drugi by\u0142 zupe\u0142nie pusty. Czy\u017cby dzi\u015b naprawd\u0119 nie by\u0142o wst\u0119pu na Aso? \u015acie\u017cka \u0142\u0105cz\u0105ca place by\u0142a zamkni\u0119ta. Ustawiona przy bramie tablica informacyjna g\u0142osi\u0142a, \u017ce dost\u0119p do kraw\u0119dzi krateru uzale\u017cniony jest od zawarto\u015bci siarkowodoru w powietrzu. Teraz Aso dymi\u0142 solidnie \u2013 bia\u0142e k\u0142\u0119by unosi\u0142y si\u0119 nad kraterem. Wia\u0142 jednak do\u015b\u0107 silny wiatr, wi\u0119c by\u0142a nadzieja, \u017ce rozgoni siarkowe chmury. Czas oczekiwania na otwarcie bramy pozwoli\u0142 nam rozejrze\u0107 si\u0119 po okolicy. Pot\u0119\u017cny i gro\u017any szczyt g\u00f3ry Aso mia\u0142 ciemnoszary kolor, ale nie by\u0142a to szaro\u015b\u0107 jednolita i bezbarwna. Przeplataj\u0105ce si\u0119, nieregularne pasma kolor\u00f3w ukazywa\u0142y bogactwo i rozmaito\u015b\u0107 tworzywa. Ju\u017c po powrocie do Krakowa przyjrza\u0142am si\u0119 dok\u0142adnie pami\u0105tce kupionej na straganie tu\u017c przy kraterze. Kupuj\u0105c, my\u015bla\u0142am, \u017ce \u00f3w kawa\u0142ek zastyg\u0142ej lawy jest jednolicie szary. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce co prawda takie by\u0142o og\u00f3lne wra\u017cenie, ale w istocie bry\u0142ka sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z male\u0144kich czarnych fragment\u00f3w opalizuj\u0105cych we wszystkich kolorach t\u0119czy.<\/p>\n

Du\u017ce wra\u017cenie robi\u0105 te\u017c rozstawione w okolicy ma\u0142e betonowe schrony i sztucznie ukszta\u0142towane koryta u\u0142atwiaj\u0105ce zapanowanie nad kierunkami sp\u0142ywu lawy. Czy\u017cby to wszystko mog\u0142o by\u0107 skuteczne wobec pot\u0119gi erupcji tego kolosa?<\/p>\n

Wreszcie zapad\u0142a decyzja o otwarciu bramy. Oczekuj\u0105cy rzucili si\u0119 biegiem ku g\u00f3rze, aby jak najszybciej dotrze\u0107 do bariery nad brzegiem krateru. W takich momentach ogarnia mnie nie tylko niemoc, lecz tak\u017ce w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107. Musz\u0119 si\u0119 spieszy\u0107 i jednocze\u015bnie nie mog\u0119 si\u0119 spieszy\u0107. \u201eCzy\u017cbym z powodu mojego g\u0142upiego serca mia\u0142a nie zobaczy\u0107 tego cuda?\u201d. Jako\u015b jednak si\u0119 uda\u0142o. By\u0142am tam i patrzy\u0142am na dno krateru \u2013 tafl\u0119 w mlecznomorskim kolorze, z kt\u00f3rej unosi\u0142y si\u0119 bia\u0142e opary, ods\u0142aniaj\u0105c wi\u0119ksz\u0105 lub mniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jej powierzchni. Wiatr szumia\u0142 w uszach, zag\u0142uszaj\u0105c odg\u0142osy wulkanu.<\/p>\n

By\u0142o na co patrze\u0107, ale nie tylko widok by\u0142 porywaj\u0105cy. Czu\u0142o si\u0119 ca\u0142ym sob\u0105 niezwyk\u0142o\u015b\u0107 tego miejsca, wielkie dostoje\u0144stwo i si\u0142\u0119 przyrody. \u201eSk\u0105d si\u0119 tu wzi\u0119\u0142am? Co zanios\u0142o mnie w t\u0119 stron\u0119? Mnie, starsz\u0105 pani\u0105 z Polski, kt\u00f3ra z powodu serca od dawna nie bywa w g\u00f3rach i kt\u00f3ra nie by\u0142a dot\u0105d fank\u0105 wulkan\u00f3w. Jak dobrze, \u017ce po drodze pokona\u0142am tyle strach\u00f3w i przeciwno\u015bci! Dzi\u0119ki ci, Bo\u017ce, \u017ce to Ty rozdajesz za nas nasze karty\u201d.<\/p>\n

Podnios\u0142y nastr\u00f3j przebywania w miejscu niezwyk\u0142ym przerwa\u0142 nagle sygna\u0142 alarmuj\u0105cy, \u017ce zanieczyszczenie powietrza sta\u0142o si\u0119 znowu niebezpieczne. Stra\u017cnicy wskazali nam drog\u0119 w d\u00f3\u0142. Kulminacyjny moment dramatu mieli\u015bmy za sob\u0105.<\/p>\n

Przyszed\u0142 czas na spokojniejsz\u0105 refleksj\u0119. Mo\u017ce si\u0119 czepiam, ale turystyczna aran\u017cacja tego miejsca, z estetycznego punktu widzenia, pozostawia\u0142a wiele do \u017cyczenia. Mo\u017ce nie by\u0142 to zdecydowany kicz, cho\u0107 na tablicy informuj\u0105cej o zagro\u017ceniu wyziewami widnia\u0142 komiksowy rysunek kaszl\u0105cego faceta bez w\u0105tpienia kiczowaty. Do tej kategorii zaliczy\u0142abym tak\u017ce budowl\u0119 ob\u0142o\u017con\u0105 kawa\u0142kami lawy, a s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 jako punkt widokowy na inne okoliczne wulkany. Mo\u017ce nie pi\u0119kne, ale akceptowalne by\u0142y walcowate, betonowe schrony, kt\u00f3rych skrajnie oszcz\u0119dna forma mia\u0142a jasny zwi\u0105zek z przeznaczeniem. Liczne tablice, ogrodzenia, budynek stacji turystycznej \u2013 wszystko razem by\u0142o zn\u00f3w przypadkow\u0105 mieszanin\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, tak jakby nikt dysponuj\u0105cy poczuciem pi\u0119kna nie pomy\u015bla\u0142 powa\u017cnie o ca\u0142o\u015bci. A szkoda. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o wygodnie i bezpiecznie, najbardziej jak si\u0119 da\u0142o w tym jak\u017ce trudnym do udost\u0119pniania miejscu. Grupa niepe\u0142nosprawnych na w\u00f3zkach tak\u017ce mog\u0142a zobaczy\u0107 Aso. W\u0142a\u015bnie \u0142adowali si\u0119 do swojego mikrobusu, wje\u017cd\u017caj\u0105c po specjalnej, wysuwanej z ty\u0142u rampie.<\/p>\n

Wracaj\u0105c jednak do kiczu, w\u0142a\u015bnie tam, na wulkanie, zrobi\u0142am zdj\u0119cie turystce z pieskiem ubranym w kolorowe ciuszki z poka\u017anymi kolorowymi kolczykami w uszach (to o psie, nie o turystce)\u2026<\/p>\n

Opisywane zdarzenia s\u0105 swoist\u0105 dokumentacj\u0105 stanu ju\u017c nieistniej\u0105cego. W pa\u017adzierniku roku 2021 nast\u0105pi\u0142a bowiem niespodziewana erupcja jednego z krater\u00f3w wulkanu Aso. Jej wielko\u015b\u0107 mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, wiedz\u0105c, \u017ce popio\u0142y wyrzucane by\u0142y na wysoko\u015b\u0107 3,5 kilometra. Tak zwana chmura gorej\u0105ca \u2013 sp\u0142ywaj\u0105ca po stokach mieszanina gaz\u00f3w i popio\u0142\u00f3w i okruch\u00f3w skalnych o temperaturze powy\u017cej 700 stopni \u2013 z pewno\u015bci\u0105 zniszczy\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zagospodarowania turystycznego. Na szcz\u0119\u015bcie nikt nie zgin\u0105\u0142.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia<\/em> Krystyna Paw\u0142owska<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Krystyna Paw\u0142owska<\/strong>
\n<\/strong>Profesor na <\/strong>Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, specjalizuj\u0105ca si\u0119 w architekturze krajobrazu, projektowaniu teren\u00f3w zielonych, znawca sztuki witra\u017cowej, autorka wielu prac naukowych i ksi\u0105\u017cek. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z o\u015brodkami naukowymi we Francji, S\u0142owacji, Wielkiej Brytanii, Chorwacji<\/strong> i Japonii. <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

W nast\u0119pnym numerze \u201eTurysty\u201d zamie\u015bcimy drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 relacji Krystyny Paw\u0142owskiej z podr\u00f3\u017cy po Japonii, w kt\u00f3rym autorka opisze, jak wygl\u0105da japo\u0144ski onsen<\/em>, czyli publiczny basen do moczenia si\u0119 w wodzie z gor\u0105cego \u017ar\u00f3d\u0142a, a tak\u017ce rotenburo<\/em><\/strong> \u2013 miejsce do podobnej k\u0105pieli, lecz w naturalnej scenerii \u2013 w kamienistym korycie potoku i z widokiem na g\u00f3rski krajobraz.<\/strong><\/p>\n\n\t\t