{"id":27892,"date":"2022-10-06T17:44:09","date_gmt":"2022-10-06T15:44:09","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27892"},"modified":"2023-03-27T11:36:41","modified_gmt":"2023-03-27T09:36:41","slug":"najbardziej-tajemniczy-obiekt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27892","title":{"rendered":"Najbardziej tajemniczy obiekt"},"content":{"rendered":"

Najbardziej tajemniczy obiekt w Tomaszowie Mazowieckim<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Wiele miast w Polsce w czasie zimnej wojny mia\u0142o schrony przeciwatomowe. Tylko nieliczne zachowa\u0142y si\u0119 i s\u0105 udost\u0119pni<\/strong>ane zwiedzaj\u0105cym, np. w Szczecinie, Poznaniu, Kaliszu, Gda\u0144sku, Przemy\u015blu czy \u0141odzi. W Tomaszowie Mazowieckim r\u00f3wnie\u017c znajduje si\u0119 taki schron, przetrwa\u0142 w stanie niezmienionym i ma oryginalne wyposa\u017cenie! Ten wyj\u0105tkowy obiekt znajduje si\u0119 przy zbiegu ul. Polnej i \u017bwirki i Wigury.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Tomaszowski schron przeciwatomowy powsta\u0142 w 1962 roku. Przeznaczony by\u0142 do ochrony \u00f3wczesnych w\u0142adz Komitetu Centralnego PZPR, kt\u00f3re mia\u0142y rz\u0105dowy o\u015brodek wypoczynkowy w pobliskiej Konewce ko\u0142o Spa\u0142y, a tak\u017ce przedstawicieli s\u0142u\u017cb miejskich. To tutaj w razie ataku atomowego mia\u0142o znajdowa\u0107 si\u0119 centrum kierowania obron\u0105 cywiln\u0105, tutaj mia\u0142y trafia\u0107 dane o ska\u017ceniach ca\u0142ego regionu i tutaj mia\u0142y by\u0107 podejmowane decyzje.<\/p>\n

Schron ma powierzchni\u0119 og\u00f3ln\u0105 530 mkw. i jest najwi\u0119kszym obiektem ochronnym w mie\u015bcie. Jego strop o wytrzyma\u0142o\u015bci 0,1 MPa (jednostka ci\u015bnienia) znajduje si\u0119 5 metr\u00f3w pod ziemi\u0105. Jego powierzchnia u\u017cytkowa to 353 mkw., na kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 200 os\u00f3b. Nad schronem, na powierzchni, zbudowany zosta\u0142 wolnostoj\u0105cy murowany czterokondygnacyjny blok mieszkalny, kt\u00f3ry stanowi\u0142 dodatkowe jego zamaskowanie. Wej\u015bcie do niego wygl\u0105da jak wiata \u015bmietnikowa.<\/p>\n

Schron sk\u0142ada si\u0119 z kilku sektor\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 techniczn\u0105 wyposa\u017cono w urz\u0105dzenia gwarantuj\u0105ce niezale\u017cne funkcjonowanie obiektu; przewidziano pomieszczenia kancelaryjne, s\u0105 magazyny i kwatery, a nawet sala narad. Na ko\u0144cu korytarza wej\u015bciowego znajduje si\u0119 strefa dekontaminacji. Obiekt ma dwa wyj\u015bcia ewakuacyjne i trzy czerpnie powietrza.<\/p>\n

Od 1979 roku schron sta\u0142 opuszczony. Dopiero po prawie 40 latach miasto przekaza\u0142o go pod opiek\u0119 Stowarzyszeniu Rekonstrukcji Historycznych \u201eBatalion Tomasz\u00f3w\u201d. Po wej\u015bciu do schronu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wewn\u0105trz zachowa\u0142o si\u0119 wiele pomieszcze\u0144 z pierwotnym wyposa\u017ceniem \u2013 oryginalnie wyposa\u017cone pomieszczenia kot\u0142owni, w\u0119z\u0142a sanitarnego, generatorowni z dzia\u0142aj\u0105cym agregatem pr\u0105dotw\u00f3rczym, hydroforni z trzema zbiornikami wody pitnej o pojemno\u015bci 800 litr\u00f3w ka\u017cdy, wentylatorowni sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z czterech dzia\u0142aj\u0105cych zespo\u0142\u00f3w filtr\u00f3w, centrali telefonicznej z budkami telefonicznymi, a w \u015bluzach mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 drzwi gazoszczelne typu OH1.<\/p>\n

Po przeprowadzeniu niezb\u0119dnych prac konserwacyjnych po raz pierwszy tomaszowski schron zosta\u0142 otwarty dla zwiedzaj\u0105cych podczas Nocy Muze\u00f3w w 2019 roku. Od tamtej pory\u00a0 cz\u0142onkowie stowarzyszenia ca\u0142y czas go remontuj\u0105, ale i urz\u0105dzaj\u0105, przygotowuj\u0105c w kolejnych pomieszczeniach tematyczne wystawy zwi\u0105zane z czasami PRL, tworz\u0105c swoiste muzeum. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 eksponat\u00f3w pochodzi od mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii z ca\u0142ej Polski, a tak\u017ce od mieszka\u0144c\u00f3w miasta, z pracowni przysposobienia obronnego z tomaszowskich szk\u00f3\u0142.<\/p>\n

Najnowszym eksponatem w schronie jest centrala alarmowa AM-4, kt\u00f3ra pierwotnie znajdowa\u0142a si\u0119 w schronie pod przedszkolem w \u0141odzi przy ul. Jachowicza. Takich centrali w \u0141odzi by\u0142o tylko pi\u0119\u0107. W schronie mo\u017cemy obejrze\u0107 m.in. zrekonstruowane pomieszczenia: komendanta obrony cywilnej, z dzia\u0142aj\u0105cym oryginalnym sygnalizatorem ostrzegawczym, kancelari\u0119 dy\u017curnego ska\u017ce\u0144, w\u0119ze\u0142 \u0142\u0105czno\u015bci, sal\u0119 narad, izb\u0119 sanitarn\u0105, kwater\u0119 czy spi\u017carni\u0119, ale tak\u017ce r\u00f3\u017cnego rodzaju wystawki zwi\u0105zane z czasami PRL: amunicji strzeleckiej i my\u015bliwskiej, mundur\u00f3w wojskowych, masek przeciwgazowych, \u015brodk\u00f3w higieny osobistej, sprz\u0119tu przeciwpo\u017carowego itp.<\/p>\n

W schronie odbywaj\u0105 si\u0119 spotkania harcerzy, a nawet ich przyrzeczenia harcerskie, zaj\u0119cia edukacyjne, w tym z kszta\u0142cenia obywatelskiego dla \u017co\u0142nierzy, oraz r\u00f3\u017cnego rodzaju historyczne gry miejskie. Jest to najbardziej tajemniczy obiekt w mie\u015bcie. Wielu tomaszowian nawet nie wie o jego istnieniu, a niekt\u00f3rzy z nich my\u015bl\u0105, \u017ce wej\u015bcie do schronu to przyblokowy \u015bmietnik, dlatego ma\u0142o kto zwraca na niego uwag\u0119.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tomaszowski schron przeciwatomowy mo\u017cna zwiedzi\u0107 po wcze\u015bniejszym<\/strong> kontakcie z jego opiekunem Micha\u0142em Stecem (ak-47stec@wp.pl).<\/strong><\/p>\n\n\t\t