{"id":27887,"date":"2022-10-06T17:37:44","date_gmt":"2022-10-06T15:37:44","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27887"},"modified":"2023-03-27T11:36:41","modified_gmt":"2023-03-27T09:36:41","slug":"chelmsko-slaskie-sladami-sudeckich-tkaczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27887","title":{"rendered":"Che\u0142msko \u015al\u0105skie \u2013 \u015bladami sudeckich tkaczy"},"content":{"rendered":"

Che\u0142msko \u015al\u0105skie \u2013 \u015bladami sudeckich tkaczy<\/strong><\/p>\n

Urokliwe Che\u0142msko \u015al\u0105skie, obecnie wie\u015b, a niegdy\u015b miasteczko, do 1945 roku nazywa\u0142o si\u0119 Sch\u00f6mberg. Zosta\u0142o za\u0142o\u017cone przez Czech\u00f3w w XI\u2013XII wieku. Le\u017cy pomi\u0119dzy g\u00f3rami Kruczymi a Zaworami w dolinie rzek Zadrny i Mety. Kilkana\u015bcie lat temu mieszka\u0144cy starali si\u0119 o przywr\u00f3cenie miejscowo\u015bci praw miejskich. Bezskutecznie.<\/h3>\n

Pierwsza wiarygodna wzmianka o Che\u0142msku, i to ju\u017c jako mie\u015bcie (oppidum<\/em>), pochodzi z 23 sierpnia 1289 roku, kiedy to kr\u00f3l czeski Wac\u0142aw II przekaza\u0142 miasto Che\u0142msko wraz z okolicznymi wioskami ksi\u0119ciu \u015bwidnickiemu Bolkowi I Surowemu, kt\u00f3ry w\u0142\u0105czy\u0142 je do \u015al\u0105ska. W 1343 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Bolko II sprzeda\u0142 miasto zakonowi cysters\u00f3w z pobliskiego Krzeszowa. By\u0142o jego w\u0142asno\u015bci\u0105 a\u017c do roku 1810.<\/p>\n

W 1580 roku cesarz Rudolf II rozszerzy\u0142 miastu przywileje i na wniosek opata nada\u0142 herb przedstawiaj\u0105cy dziwne zwierz\u0119 na czerwonym tle. Wed\u0142ug legendy na prze\u0142omie XII i XIII wieku, podczas jednego z polowa\u0144, niemiecki rycerz Sch\u00f6nberg upolowa\u0142 co\u015b, co przypomina\u0142o skrzy\u017cowanie lisa i wiewi\u00f3rki. I w\u0142a\u015bnie ten dziwny stw\u00f3r, z wiewi\u00f3rcz\u0105 kit\u0105 i \u0142apami lwa, zosta\u0142 uwieczniony w godle...<\/p>\n

Najwi\u0119kszy rozkwit miasta nast\u0105pi\u0142 w XVII i XVIII wieku. Powstaj\u0105 w\u00f3wczas wok\u00f3\u0142 rynku okaza\u0142e kamienice kupieckie. Che\u0142msko staje si\u0119 powa\u017cnym o\u015brodkiem produkcji p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3re jest eksportowane do Polski, Rosji, a tak\u017ce Ameryki.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1707 roku cystersi zbudowali domy tkaczy znane pod nazw\u0105 Dwunastu Aposto\u0142\u00f3w dla czeskich pracownik\u00f3w z pobliskiego Broumova oraz Siedmiu Braci, do kt\u00f3rych sprowadzaj\u0105 rodziny tkackie z Bawarii, zajmuj\u0105ce si\u0119 produkcj\u0105 adamaszku.<\/p>\n

Miasto, jak i ca\u0142y region, prze\u017cywa nie tylko wzloty, ale te\u017c upadki na skutek kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych, chor\u00f3b czy wojen. W roku 1426 zosta\u0142o spl\u0105drowane przez husyt\u00f3w. Dwie\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, w czasie wojny trzydziestoletniej (1618\u20131648), mieszka\u0144cy zabili opata krzeszowskiego Marcina Clave, za co zostali ukarani m.in. odebraniem praw miejskich na kilkadziesi\u0105t lat. W 1793 roku mia\u0142 tu miejsce bunt tkaczy \u015bl\u0105skich \u2013 zamieszki wybuch\u0142y z powodu zbyt wysokich cen prz\u0119dzy. XIX wiek to cz\u0119ste przemarsze i kwaterunki wojsk: pruskich, francuskich w 1807 roku, rosyjskich w 1812 roku, a tak\u017ce pruskich i austriackich w roku 1866. Pami\u0105tk\u0105 po bitwie pod Trutnovem jest gr\u00f3b zmar\u0142ych w wyniku odniesionych ran trzech austriackich i trzech pruskich \u017co\u0142nierzy pochowanych na cmentarzu katolickim.<\/p>\n

Na prze\u0142omie XIX i XX wieku miasto zn\u00f3w prze\u017cywa rozw\u00f3j. Korzysta z o\u015bwietlenia ulicznego, wodoci\u0105g\u00f3w, od 1896 roku z lokalnej linii kolejowej Kamienna G\u00f3ra\u2013Okrzeszyn (nazywanej kolej\u0105 Zadrny lub kie\u0142basian\u0105 \u2013 od przysmaku che\u0142mskiego wysy\u0142anego\u00a0 odbiorcom t\u0105 drog\u0105). W mie\u015bcie funkcjonowa\u0142o pi\u0119\u0107 fabryk tkackich. Dzi\u0119ki bliskiemu po\u0142o\u017ceniu Krzeszowa (6 km) i Skalnego Miasta Adr\u0161pach (8 km) powsta\u0142y m.in. dwa hotele, cztery zajazdy, trzy pensjonaty; by\u0142y dwa banki, poczta, muzeum miejskie, biblioteka, dziewi\u0119\u0107 masarni, osiem piekarni. Zbudowano dwie szko\u0142y, o\u015brodek zdrowia, wierni chodzili do ko\u015bcio\u0142a katolickiego lub ewangelickiego b\u0105d\u017a te\u017c do kaplicy \u015bw. Anny po\u0142o\u017conej 2 km od miejscowo\u015bci, po\u015br\u00f3d g\u00f3r i las\u00f3w. W Che\u0142msku by\u0142y nawet tory saneczkowe i skocznia narciarska, miasto mia\u0142o przed II wojn\u0105 wypo\u017cyczalni\u0119 samochod\u00f3w i dwie stacje benzynowe.<\/p>\n

Po wojnie Che\u0142msko straci\u0142o status miasta, staj\u0105c si\u0119 osiedlem, a w latach 70. XX wieku \u2013 wsi\u0105 le\u017c\u0105c\u0105 w gminie Lubawka. Utrata samorz\u0105dno\u015bci doprowadzi\u0142a do upadku gospodarczego miejscowo\u015bci. Zniszczeniu uleg\u0142a m.in. cz\u0119\u015b\u0107 kamienic rynkowych, dom\u00f3w na osiedlu tkaczy i budynek gie\u0142dy towarowej Schuberthaus.<\/p>\n

W ostatnich latach mieszka\u0144cy staraj\u0105 si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 miejscowo\u015bci znaczenie i blask, odbudowano kilka dom\u00f3w w centrum miejscowo\u015bci (z prywatnej inicjatywy), odrestaurowano ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015awi\u0119tej Rodziny i jego otoczenie. Organizowane s\u0105 uroczysto\u015bci lokalne, festyny, jarmark tkaczy \u015bl\u0105skich. Dzia\u0142ania te powoduj\u0105 stopniowe prze\u0142amywanie stagnacji. Do promocji miejscowo\u015bci przyczyni\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c odwiedzaj\u0105ce Che\u0142msko ekipy filmowe. Zrealizowano tu kilka film\u00f3w, np. \u201eDom Pirk\u00f3w\u201d (1998), \u201eWizyt\u0119 starszej pani\u201d (2003) czy \u201eNa p\u00f3\u0142noc od Kalabrii\u201d (2015). Mieszka\u0144cy staraj\u0105 si\u0119 odzyska\u0107 prawa miejskie, kompletuj\u0105 dokumenty potrzebne do z\u0142o\u017cenia w Ministerstwie Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji.<\/p>\n

Che\u0142msko \u2013 pere\u0142ka \u015bl\u0105skiej architektury \u2013 bywa nazywane\u2026 bombonierk\u0105, poniewa\u017c produkowane jest tu ciasto o nazwie bomba aposto\u0142\u00f3w (to piernikowy przek\u0142adaniec z powid\u0142ami i bit\u0105 \u015bmietan\u0105 w kszta\u0142cie przypominaj\u0105cym dom tkaczy).<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

W Che\u0142msku \u015al\u0105skim warto zwiedzi\u0107:<\/p>\n