{"id":27612,"date":"2022-09-17T14:51:46","date_gmt":"2022-09-17T12:51:46","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27612"},"modified":"2023-03-27T11:37:27","modified_gmt":"2023-03-27T09:37:27","slug":"willa-lakowy-kamien-od-mieszkania-do-muzeum-noblisty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27612","title":{"rendered":"Willa \u0141\u0105kowy Kamie\u0144 – od mieszkania do muzeum noblisty"},"content":{"rendered":"

Willa \u0141\u0105kowy Kamie\u0144 \u2013 od mieszkania do muzeum noblisty<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/b><\/p>\n

W interesie obu naszych narod\u00f3w i dla odbudowy obu kraj\u00f3w pragn\u0105\u0142bym takiego zrozumienia i wzajemnego oddania, jakim obaj nauczyli\u015bmy si\u0119 nawzajem obdarza\u0107.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

S\u0142owa nie te pad\u0142y w Warszawie podczas wizyty Willy\u2019ego Brandta (1970) ani w Krzy\u017cowej (1989), gdy Tadeusz Mazowiecki i Helmut Kohl przekazali sobie znak pokoju. Wypowiedziane zosta\u0142y zaledwie kilka miesi\u0119cy po wojnie, dok\u0142adnie 5\u00a0 maja 1945 roku. Ich autorem by\u0142 niemiecki pisarz, noblista Gerhart Hauptmann, za\u015b adresatem Zdzis\u0142aw Straszak, m\u0142ody polski student architektury, jeszcze do niedawna wi\u0119zie\u0144 przymusowego obozu pracy w niemieckim Hirschberg, p\u00f3\u017aniej opiekuj\u0105cy si\u0119 pisarzem w imieniu Wojciecha Tabaki, reprezentuj\u0105cego polsk\u0105 administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105 w Jeleniej G\u00f3rze.<\/p>\n

Sprawa niemieckiego pisarza G. Hauptmanna stanowi nieustanny przedmiot bada\u0144. Niedawno dosz\u0142o do kolejnych ciekawych odkry\u0107 we frapuj\u0105cym temacie, jakim s\u0105 relacje mi\u0119dzy Hauptmannem a Polakami po zako\u0144czeniu wojny. Pisarz bowiem nie opu\u015bci\u0142 swego domu pod Karkonoszami. Okazuje si\u0119, \u017ce w zbiorach Domu Hauptmanna w Jagni\u0105tkowie (Jelenia G\u00f3ra) znajduj\u0105 si\u0119, szcz\u0119\u015bliwie odnalezione, a jeszcze niedawno uwa\u017cane za zaginione, osobiste podzi\u0119kowania niemieckiego pisarza do W. Tabaki, za jego nadzwyczajn\u0105 i pe\u0142n\u0105 szacunku pami\u0119\u0107<\/em> o 83. urodzinach pisarza\u2026 Gdy kr\u0119ci\u0142em tu przed laty swoje filmy, m\u00f3wili mi, \u017ce ten dokument zagin\u0105\u0142. Dlatego nie pokaza\u0142em go w \u017cadnym swoim obrazie. Chcia\u0142em nawet zawiadomi\u0107 organa \u015bcigania o kradzie\u017cy<\/em> \u2013 wyja\u015bnia\u0142 podczas spotkania zmar\u0142y w tym roku re\u017cyser i dokumentalista Robert Stando. Przekaza\u0142 on do zbior\u00f3w muzealnych ca\u0142\u0105 swoj\u0105 dokumentacj\u0119 filmow\u0105, robocze nagrania film\u00f3w, unikalne zdj\u0119cia. Przez lata w teczkach i na ta\u015bmach filmowych zgromadzi\u0142 ca\u0142kiem poka\u017ane archiwum, kt\u00f3rego badanie przynios\u0142o te\u017c dalsze ustalenia i istotne, nieznane dot\u0105d fakty w biografii niemieckiego pisarza.<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142y wizyty polskiego starosty Tabaki u Hauptmanna przybli\u017ca list Ireny Matczak, kt\u00f3ra po emisji filmu Stando Siedem i p\u00f3\u0142 tygodnia<\/em> napisa\u0142a do Telewizji Polskiej: Mia\u0142am mo\u017cno\u015b\u0107 poznania Gerharta Hauptmanna i goszczenia w jego domu. B\u0119d\u0105c od 15.06.45 do 31.12.45 sekretark\u0105 starosty jeleniog\u00f3rskiego Wojciecha Tabaki, znaj\u0105c dobrze j\u0119zyk niemiecki, by\u0142am niejednokrotnie t\u0142umaczk\u0105 mi\u0119dzy starost\u0105 a opiekunem Gerharta Hauptmanna (\u2026). Po\u015bredniczy\u0142am r\u00f3wnie\u017c w sta\u0142ych rozmowach mi\u0119dzy Referatem Kultury i Sztuki oraz Referatem Opieki Spo\u0142ecznej \u2013 kt\u00f3rej kierownikiem by\u0142 p. Krzy\u017canowski \u2013 dotycz\u0105cych opieki nad Gerhartem Hauptmannem, polegaj\u0105cej na dostarczeniu mu lek\u00f3w, aprowizacji oraz co najwa\u017cniejsze, opa\u0142u. Wsp\u00f3\u0142praca z opiekunem Hauptmana uk\u0142ada\u0142a si\u0119 bardzo dobrze, o co stara\u0142 si\u0119 sam Starosta. W dniu 15 listopada 1945 roku, w dniu 83-ch urodzin Gerharta Hauptmanna, wchodzi\u0142am w sk\u0142ad delegacji, kt\u00f3ra w dniu Jego urodzin sk\u0142ada\u0142a Mu \u017cyczenia od gospodarza Ziemi Jeleniog\u00f3rskiej \u2013 Wojciecha Tabaki, w postaci kosza kwiat\u00f3w oraz wiktua\u0142\u00f3w (o kt\u00f3re w owym czasie by\u0142o bardzo trudno). W sk\u0142ad delegacji wchodzili jeszcze sekretarz Zdzis\u0142aw Straszak oraz kierownik Kancelarii Stanis\u0142aw Czepurkowski. Byli\u015bmy podejmowani przez Gerharta Hauptmanna i jego \u017con\u0119 \u015bniadaniem oraz wpisali\u015bmy si\u0119 do ksi\u0119gi pami\u0105tkowej go\u015bci, po czym udali\u015bmy si\u0119 do pracowni na lu\u017an\u0105 rozmow\u0119 z pisarzem. Od Gerharta Hauptmanna otrzyma\u0142am zdj\u0119cie z imienn\u0105 \u2013 ale dla mnie \u2013 dedykacj\u0105 oraz ksi\u0105\u017ck\u0119-nowelk\u0119 <\/em>Die Hochzeit auf Buchenhorst, wydan\u0105 w roku 1933 przez S. Fischer Verlag-Berlin<\/em>, pisanej gotykiem, w pi\u0119knej obwolucie. Pami\u0105tki po Nim mam w
\nwielkim poszanowaniu.<\/em><\/p>\n

Innym odkryciem by\u0142a sprawa przekazania domu po Hauptmannie samemu Leopoldowi Staffowi. Hauptmann zmar\u0142 w swoim domu 6 czerwca 1946 roku. Kiedy toczy\u0142y si\u0119 d\u0142ugie polsko-radzieckie rozmowy na temat poch\u00f3wku pisarza, nie pr\u00f3\u017cnowa\u0142 jeleniog\u00f3rski starosta W. Tabaka. Chcia\u0142 stworzy\u0107 artystyczn\u0105 koloni\u0119 literack\u0105 w Karkonoszach, a swoist\u0105 \u201ewisienk\u0105 na torcie\u201d mia\u0142 by\u0107 sam Staff. Do Margarety, wdowy po pisarzu, przyjecha\u0142a nawet krakowska delegacja, aby obejrze\u0107 dom dla Staffa. Niestety, ubieg\u0142y ich polskie w\u0142adze centralne, a konkretnie Henryk \u015awi\u0105tkowski, \u00f3wczesny minister sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ry by\u0142 jednocze\u015bnie prezesem Towarzystwa Przyja\u017ani Polsko-Radzieckiej. Postanowi\u0142, \u017ce willa po Hauptmannie zostanie przekazana TPPR.<\/p>\n

I tak si\u0119 w rzeczywisto\u015bci sta\u0142o, organizacja ta przej\u0119\u0142a na kilka lat w\u0142adanie obiektem. Przez chwil\u0119 obecny by\u0142 tu te\u017c Polski Zwi\u0105zek Zachodni, kszta\u0142c\u0105cy dzieci powracaj\u0105cych
\nz zagranicy emigrant\u00f3w. W latach 50. w obiekcie zacz\u0119to organizowa\u0107 turnusy pobytowe dla dzieci chc\u0105cych poprawi\u0107 swoje zdrowie, a jako \u017ce pierwsze grupy pochodzi\u0142y ze stolicy, obiekt nazwano \u201eWarszawiank\u0105\u201d. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 obiektu wypoczynkowego dla dzieci trwa\u0142a do 1998 roku. Potem \u2013 w my\u015bl porozumienia Kohl\u2013Mazowiecki \u2013 obiekt przekszta\u0142cono na miejsce pami\u0119ci po pisarzu i stworzono \u201eDom Gerharta Hauptmanna\u201d, a w 2005 roku nadano plac\u00f3wce status muzeum. I tak jest do dzi\u015b.<\/p>\n

Muzeum organizuje wiele wystaw, spotka\u0144, imprez kulturalnych, w tym nawet spektakle teatralne, g\u0142\u00f3wnie monodramy. Grane s\u0105 na \u017cywo, trafiaj\u0105 tak\u017ce do internetu. Dom zamieszkania dramaturga i noblisty wszak\u017ce zobowi\u0105zuje. Przybywa te\u017c cennych eksponat\u00f3w. Dzi\u0119ki staraniom w\u0142adz Jeleniej G\u00f3ry w bie\u017c\u0105cym roku pozyskano niezwykle cenn\u0105 kolekcj\u0119 mebli po pisarzu, kt\u00f3re na sta\u0142e powr\u00f3ci\u0142y do domu, z kt\u00f3rego wyjecha\u0142y w 1946 roku. To wielka sensacja, nie tylko w \u015bwiecie muzealnik\u00f3w. Otwarcie wystawy \u201eGerhart Hauptmann \u2013 \u017cycie codzienne\u201d zaplanowano w trakcie tegorocznej Nocy Muze\u00f3w \u2013 14. maja 2022 roku.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia: Janusz Skowro\u0144ski<\/strong><\/p>\n\n\t\t