{"id":27473,"date":"2022-09-12T18:15:16","date_gmt":"2022-09-12T16:15:16","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27473"},"modified":"2023-03-27T11:37:43","modified_gmt":"2023-03-27T09:37:43","slug":"turysta-lirycznie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27473","title":{"rendered":"TURYSTA LIRYCZNIE"},"content":{"rendered":"

A mo\u017ce by\u015bmy tak ...wpadli na dzie\u0144 do Tomaszowa?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u015aladami mi\u0142o\u015bci Juliana Tuwima po Tomaszowie Mazowieckim.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

W wierszu Przy okr\u0105g\u0142ym stole<\/em> Julian Tuwim, jeden z najwybitniejszych polskich poet\u00f3w okresu mi\u0119dzywojennego, opisywa\u0142 uroki miasta Tomaszowa Mazowieckiego oraz histori\u0119 mi\u0142o\u015bci swojego \u017cycia. Z tego bowiem miasta pochodzi\u0142a jego muza i \u017cona, Stefania Marchew. Odwiedza\u0142 tam swoj\u0105 ukochan\u0105, staraj\u0105c si\u0119 o jej r\u0119k\u0119 a\u017c siedem lat, sp\u0119dzaj\u0105c szcz\u0119\u015bliwe, beztroskie chwile. <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Zapraszam na tras\u0119 po Tomaszowie, gdzie\u2026jeszcze zmierzchem z\u0142otym ta sama cisza trwa\u2026<\/em>, \u015bladami wielkiej mi\u0142o\u015bci Stefanii i Juliana. Zwiedzanie warto rozpocz\u0105\u0107 od tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej stulecie za\u015blubin Stefanii i Juliana Tuwim\u00f3w, znajduj\u0105cej si\u0119 na \u015bcianie kamienicy naprzeciwko Galerii Arkady, dawnych jatek, przy ul. Rze\u017aniczej obok placu Tadeusza Ko\u015bciuszki. Przedstawia ona wizerunek zakochanej pary Stefanii i Juliana patrz\u0105cych sobie w oczy, pod kt\u00f3rym widnieje zwrotka jego wiersza \u201e<\/em>\u0141\u00f3d\u017a\u201d:<\/p>\n

I tu mi serce na wieczno\u015b\u0107 skrad\u0142<\/em><\/p>\n

Kto\u015b cichy i modro-z\u0142ocisty<\/em><\/p>\n

I tu przez siedem ogromnych lat<\/em><\/p>\n

Pisa\u0142em wiersze i listy.<\/em><\/p>\n

Tablica autorstwa Micha\u0142a Stahla, absolwenta \u0142\u00f3dzkiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych, ods\u0142oni\u0119ta zosta\u0142a 30 kwietnia 2019 roku w ramach uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119conej setnej rocznicy \u015blubu Stefanii Marchew i Juliana Tuwima. Obok powsta\u0142 tak\u017ce witra\u017c.\u00a0 W tym w\u0142a\u015bnie miejscu go\u0142\u0119bie za\u0142o\u017cy\u0142y swoje gniazdo, dlatego przedstawia on par\u0119 zakochanych ptak\u00f3w. Dzie\u0142o zosta\u0142o wykonane przez Arkadiusza Del\u0119, absolwenta pozna\u0144skiej ASP.<\/p>\n

Nast\u0119pnie mijaj\u0105c plac Tadeusza Ko\u015bciuszki, gdzie po drodze mo\u017cna zobaczy\u0107 pierwszy ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy oraz nietuzinkow\u0105 eklektyczn\u0105 kamienic\u0119 fabrykanckiej rodziny Knothe z pocz\u0105tku XIX wieku, warto przej\u015b\u0107 si\u0119 uliczk\u0105 Berka Joselewicza, na kt\u00f3rej do II wojny \u015bwiatowej znajdowa\u0142a si\u0119 Wielka Synagoga i dzielnica \u017cydowska, a do chwili obecnej pozosta\u0142o jeszcze par\u0119 kamienic z tamtych czas\u00f3w. To do tej gminy \u017cydowskiej, bo\u017cnicy nale\u017ca\u0142a Stefania i jej rodzice: miejscowy kupiec i prokurent fabryki sukna Jakub Ber-Marchew oraz \u015bpiewaczka Gitli Gustawa z Do\u0144skich. Rodzina Marchew\u00f3w mieszka\u0142a nieopodal przy ulicy Piekarskiej.<\/p>\n

Zatem skr\u0119ciwszy w ulic\u0119 Piekarsk\u0105, obok pustego do dzi\u015b placu po spalonej Wielkiej Synagodze, dotrzemy do Parku Stefanii i Juliana Tuwim\u00f3w. W tym miejscu od 1875 roku do II wojny \u015bwiatowej mie\u015bci\u0142a si\u0119 fabryka w\u0142\u00f3kiennicza. Na terenie fabryki znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce, poza tkalni\u0105 i kot\u0142owni\u0105, wielopi\u0119trowy budynek, w kt\u00f3rym opr\u00f3cz biur by\u0142y mieszkania. W jednym z nich mieszka\u0142a rodzina prokurenta fabryki Jakuba Marchew. W tym domu w 1894 roku urodzi\u0142a si\u0119 jego c\u00f3rka Stefania. Tutaj sp\u0119dzi\u0142a swoje dzieci\u0144stwo i to tutaj w latach 1912\u20131919 \u201ewpada\u0142 na dzie\u0144 do Tomaszowa\u201d w konkury Julian Tuwim, st\u0105d r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lnie wyje\u017cd\u017cali do pobliskiego Inow\u0142odza na romantyczne wycieczki, aby rozkoszowa\u0107 si\u0119 tamtejszym klimatem i widokami na rzek\u0119 Pilic\u0119. W 2015 roku Rada Miejska w Tomaszowie Mazowieckim na wniosek Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Tomaszowa Mazowieckiego wraz z grup\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w nada\u0142a nazw\u0119 Park Stefanii i Juliana Tuwim\u00f3w. W uzasadnieniu uchwa\u0142y wskazano, \u017ce nadanie proponowanej nazwy istniej\u0105cemu parkowi przy ulicy Piekarskiej pozwoli na przywr\u00f3cenie pami\u0119ci zwi\u0105zku Juliana Tuwima z Tomaszowem Mazowieckim oraz b\u0119dzie ho\u0142dem dla wielkiej mi\u0142o\u015bci poety i rodowitej tomaszowianki Stefanii.<\/p>\n

W Tomaszowie Mazowieckim s\u0105 jeszcze inne miejsca zwi\u0105zane z Julianem Tuwimem: ulica jego imienia w pobli\u017cu dworca PKP oraz rondo w pobli\u017cu w\u0119z\u0142a Tomasz\u00f3w Centrum na S8. Dodatkowo w r\u00f3\u017cnych miejscach na terenie miasta, zwi\u0105zanych z Tuwimami znajduj\u0105 si\u0119 skrytki geocatchingu.<\/p>\n

Po zwiedzeniu miasta proponuj\u0119 uda\u0107 si\u0119 w dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c \u015bladami mi\u0142o\u015bci Stefanii i Juliana do Inow\u0142odza, gdzie mo\u017cna zobaczy\u0107 \u201e\u017ar\u00f3de\u0142ko Tuwima\u201d oraz Zako\u015bciela, w kt\u00f3rym pozosta\u0142y jeszcze drewniane wille w stylu szwajcarskim Stacji Klimatyczno-Le\u015bnej, w kt\u00f3rej w latach 1907\u20131914 bywa\u0142 Julian Tuwim, ale o tym kolejnym razem\u2026<\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia: Marcin Reczycki<\/p>\n

 <\/p>\n\n\t\t