{"id":27451,"date":"2022-09-12T18:06:18","date_gmt":"2022-09-12T16:06:18","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27451"},"modified":"2023-03-27T11:37:43","modified_gmt":"2023-03-27T09:37:43","slug":"krajobrazy-okolic-woli-grojeckiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=27451","title":{"rendered":"Krajobrazy okolic Woli Gr\u00f3jeckiej"},"content":{"rendered":"

Na trasie listopadowej wycieczki pieszej z cyklu \u201ePoznajemy nasze miasto i najbli\u017csz\u0105 okolic\u0119\u201d, imprez organizowanych przez Oddzia\u0142 \u015awi\u0119tokrzyski PTTK im. Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego w Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim, znalaz\u0142a si\u0119 Wola Gr\u00f3jecka.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Po\u0142o\u017cona nieopodal \u0106mielowa wie\u015b 7 lipca 1944 roku by\u0142a miejscem tragedii oddzia\u0142u \u201eTarzana\u201d. Oddzia\u0142 ze zgrupowania Armii Krajowej \u201ePonurego \u2013 Nurta\u201d,\u00a0 skierowany z Wykusu w rejon \u0106mielowa nad Kamienn\u0105, zatrzyma\u0142 si\u0119 w Woli Gr\u00f3jeckiej w celu przeprowadzenia akcji na niemiecki poci\u0105g z transportem amunicji. W wyniku denuncjacji zosta\u0142 otoczony przez niemieck\u0105 \u017candarmeri\u0119. W za\u017cartej walce zgin\u0119\u0142o trzydziestu siedmiu partyzant\u00f3w. Polegli spoczywaj\u0105 na cmentarzu w \u0106mielowie. Na skraju wsi stoi pomnik po\u015bwi\u0119cony \u017co\u0142nierzom wachmistrza Tomasza W\u00f3jcika \u2013 \u201eTarzana\u201d, dzie\u0142o Gustawa Hadyny, artysty rze\u017abiarza, tworz\u0105cego w kamieniu, ceramice i br\u0105zie. Artysta ten urodzi\u0142 si\u0119 4 maja 1946 roku w Woli Gr\u00f3jeckiej. Uko\u0144czy\u0142 Liceum Plastyczne w Lublinie, Studium Nauczycielskie w Radomiu oraz Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie. Po studiach zamieszka\u0142 w rodzinnej wsi, za\u0142o\u017cy\u0142 rodzin\u0119, zbudowa\u0142 dom, stworzy\u0142 sw\u00f3j \u015bwiat pracy tw\u00f3rczej. Zmar\u0142 11 grudnia 2021 roku. W parkach i na ulicach Ostrowca \u015awi\u0119tokrzyskiego znajduje si\u0119 kilka prac z wczesnego okresu tw\u00f3rczo\u015bci rze\u017abiarza i odbudowany wed\u0142ug przedwojennych fotografii, zniszczony po wojnie, pomnik Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Warto r\u00f3wnie\u017c pozna\u0107 pomniki d\u0142uta Gustawa Hadyny rozmieszczone w miastach, miasteczkach i wsiach naszego wojew\u00f3dztwa, a tak\u017ce na terenie ca\u0142ego kraju.<\/p>\n

W listopadowe przedpo\u0142udnie dla uczestnik\u00f3w wycieczki otworzy\u0142y si\u0119 go\u015bcinne progi. W imieniu chorego artysty po pracowni i galerii plenerowej oprowadza\u0142 syn Stanis\u0142aw. Przed pracowni\u0105, w rz\u0119dzie stoj\u0105cych rze\u017ab \u2013 obok figur nawi\u0105zuj\u0105cych do antycznej sztuki greckiej: Ateny, Nike, kap\u0142anki ze \u015bwi\u0105tyni Heliosa czy cyklu popiersi Tw\u00f3rc\u00f3w Polski Niepodleg\u0142ej: J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Wincentego Witosa, Romana Dmowskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Wojciecha Korfantego, Ignacego Daszy\u0144skiego \u2013 znajduje si\u0119 wiele rze\u017ab postaci zwi\u0105zanych z Ziemi\u0105 \u015awi\u0119tokrzysk\u0105. Swoj\u0105 wielko\u015bci\u0105 zwraca uwag\u0119 kamienna posta\u0107 bohatera bitwy pod Grunwaldem, Zawiszy Czarnego \u2013 model pomnika znajduj\u0105cy si\u0119 w jego rodzinnym Garbowie. Jest tak\u017ce pomnik ksi\u0119dza Kacpra Kotkowskiego, proboszcza \u0107mielowskiego, w okresie powstania styczniowego naczelnika cywilnego powstania na wojew\u00f3dztwo sandomierskie, a dalej rze\u017aba ksi\u0119dza Piotra \u015aciegiennego, dzia\u0142acza niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3rego pomnik mo\u017cna zobaczy\u0107 w Lublinie. W cyklu portret\u00f3w wielkich Polak\u00f3w \u2013 mistrz\u00f3w pi\u00f3ra, obok Jana Kochanowskiego, Miko\u0142aja Reja, Juliusza S\u0142owackiego, Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza stoi popiersie Wies\u0142awa My\u015bliwskiego. Wies\u0142aw My\u015bliwski urodzony 25 marca 1932 roku w Dwikozach, zwi\u0105zany r\u00f3wnie\u017c rodzinnie z \u0106mielowem, to jeden z najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy. Jest r\u00f3wnie\u017c rze\u017aba Witolda Gombrowicza, urodzonego 4 sierpnia 1904 roku w oddalonych o kilka kilometr\u00f3w Ma\u0142oszycach, wybitnego pisarza XX wieku, od wybuchu II wojny \u015bwiatowej \u017cyj\u0105cego i tworz\u0105cego na emigracji w Argentynie i Francji, gdzie zmar\u0142 25 lipca 1969 roku.<\/p>\n

W Ma\u0142oszycach, w pobli\u017cu miejsca, gdzie po dworze zbudowanym przez rodzic\u00f3w pisarza Jana Onufrego i Antonin\u0119 Marcelin\u0119 z Kotkowskich zachowa\u0142y si\u0119 tylko resztki bramy wjazdowej, stoi pomnik Witolda Gombrowicza wykonany z czerwonego piaskowca d\u0142uta Gustawa Hadyny. Obok pomnika przebiega droga, kt\u00f3ra prowadzi do Opatowa. W Opatowie, na skwerku nazwanym Skwerem Witolda Gombrowicza, w cieniu drzew, stoi pomnik pisarza wykonany r\u00f3wnie\u017c przez rze\u017abiarza z Woli Gr\u00f3jeckiej.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do sobotniej pieszej wycieczki, z Woli Gr\u00f3jeckiej trasa prowadzi polnymi drogami, przez Lisiny Bodzechowskie i dalej ulic\u0105 Szosik na przystanek autobusowy w Bodzechowie. Lisiny Bodzechowskie to rezerwat przyrody o powierzchni 36,6 ha. Powsta\u0142 w 1959 roku dla ochrony lasu mieszanego o charakterze naturalnym po\u0142o\u017conego na zboczu Wy\u017cyny Sandomierskiej, poci\u0119tej g\u0142\u0119bokimi lessowymi w\u0105wozami. Wielogatunkowy drzewostan tworz\u0105 lipa drobnolistna, wi\u0105z g\u00f3rski, d\u0105b szypu\u0142kowy, klon zwyczajny oraz jawor. Jeden z okaza\u0142ych d\u0119b\u00f3w wpisany zosta\u0142 w 2020 roku na list\u0119 pomnik\u00f3w przyrody, otrzymuj\u0105c imi\u0119 \u201eWitold\u201d.<\/p>\n

Od strony zachodniej do lasu przylegaj\u0105 pozosta\u0142o\u015bci parku podworskiego, w kt\u00f3rym sta\u0142 dw\u00f3r Ma\u0142achowskich, na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku w\u0142a\u015bcicieli rozleg\u0142ych d\u00f3br bodzechowskich i \u0107mielowskich. We dworze 8 czerwca 1787 roku go\u015bciem kanclerza hrabiego Jacka Ma\u0142achowskiego by\u0142 kr\u00f3l Stanis\u0142aw August podr\u00f3\u017cuj\u0105cy po kraju z Julianem Ursynem Niemcewiczem. Po Ma\u0142achowskich przez ponad sto lat we dworze zamieszkiwa\u0142a rodzina Kotkowskich, z kt\u00f3rej wywodzi\u0142a si\u0119 matka Witolda Gombrowicza. Opisy dworu, parku, lasu, p\u00f3l, w\u0105woz\u00f3w, widok\u00f3w na dolin\u0119 Kamiennej i G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie znajdziemy w utworach pisarza.<\/p>\n

Obecnie po dworze bodzechowskim nie \u017cadnych \u015blad\u00f3w. Po rodzinie Kotkowskich pozosta\u0142y zabudowania zak\u0142ad\u00f3w hutniczych, oryginalna kolumna bociania i ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Zofii. \u015awi\u0105tynia, zbudowana z drewna modrzewiowego z obrazem patronki w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym, na kt\u00f3rym rysy \u015bwi\u0119tej przypominaj\u0105 pi\u0119kn\u0105 Zofi\u0119 Baczy\u0144sk\u0105 z domu Kotkowsk\u0105.<\/p>\n

W Bodzechowie jedynym \u015bladem po Ma\u0142achowskich pozosta\u0142a figura \u015bwi\u0119tego Jacka \u2013 patrona kanclerza. Dwustuletnia rze\u017aba, dzie\u0142o kunowskich kamieniarzy, od lat z utr\u0105con\u0105 g\u0142ow\u0105, niszczej\u0105ca, zapomniana.<\/p>\n

O dzia\u0142alno\u015bci i zas\u0142ugach kanclerza Jacka hrabiego Ma\u0142achowskiego pami\u0119ta spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u0106mielowa, szczeg\u00f3lnie wdzi\u0119czna za za\u0142o\u017cenie fabryki porcelany, jednej z najstarszych w Polsce. 11 wrze\u015bnia 2021 roku, z inicjatywy Stowarzyszenia Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Historii \u0106mielowa, w dwusetn\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci, odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy \u2013 epitafium kanclerza. Tablica, umieszczona na po\u0142udniowej \u015bcianie dzwonnicy \u0107mielowskiego ko\u015bcio\u0142a, to ostatnie dzie\u0142o Gustawa Hadyny.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tekst\u00a0 i zdj\u0119cia: Alicja M\u0119\u017cyk<\/p>\n\n\t\t