Opr\u00f3cz ro\u015blin bardzo cz\u0119sto ogl\u0105dam motyle, to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c \u201efruwaj\u0105ce kwiaty\u201d. S\u0105 wska\u017anikami stanu zdrowia przyrody \u2013 informuj\u0105 nas, czy wygrywamy walk\u0119 o zachowanie naszego \u015brodowiska naturalnego, czy j\u0105 przegrywamy.<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
W wielu mitologiach motyl oznacza duchowe odrodzenie. G\u0105sienica jest symbolem \u017cycia doczesnego, za\u015b poczwarka \u2013 nieruchoma, sztywna, jakby otulona ca\u0142unem \u2013\u00a0 \u015bmierci. Wyklucie si\u0119 doros\u0142ego motyla po przeobra\u017ceniu si\u0119 z martwej poczwarki w lekk\u0105 istot\u0119 pe\u0142n\u0105 wdzi\u0119ku uosabia zmartwychwstanie.<\/span><\/p>\n Chcia\u0142abym wymieni\u0107 kilka ciekawostek o motylach: maj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 wielko\u015b\u0107, kt\u00f3ra waha si\u0119 od 3 mm do 30 cm, widz\u0105 tylko trzy kolory: czerwony, \u017c\u00f3\u0142ty oraz zielony, maj\u0105 cztery skrzyd\u0142a i sze\u015b\u0107 n\u00f3g, mog\u0105 lata\u0107 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 12 km\/h, u\u017cywaj\u0105 swoich czu\u0142k\u00f3w do w\u0105chania zapach\u00f3w. Motyl nie wzbije si\u0119 w powietrze, je\u015bli temperatura jego cia\u0142a jest ni\u017csza ni\u017c 30 stopni Celsjusza! Pierwsze malowid\u0142a przedstawiaj\u0105ce te owady odkryto w Egipcie \u2013 maj\u0105 one ponad 3500 lat. Arktyka jest jedynym miejscem na Ziemi, gdzie nie znajdziemy \u017cadnego motyla. Jak d\u0142ugo \u017cyje? Przeci\u0119tnie oko\u0142o 2\u20133 tygodni, tylko rekordzista listkowiec cytrynek mo\u017ce prze\u017cy\u0107 nawet do 11 miesi\u0119cy. U motyli mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 zjawisko m<\/span>imezji (zdolno\u015b\u0107 do upodabniania si\u0119 kszta\u0142tem, barw\u0105 lub deseniem do otaczaj\u0105cego \u015brodowiska) i mimikry (upodabnianie si\u0119 do innych gatunk\u00f3w, posiadaj\u0105cych przystosowania obronne). Owady te<\/span>, siadaj\u0105c na ga\u0142\u0119zi, sk\u0142adaj\u0105 skrzyd\u0142a <\/span> Listkowiec cytrynek jest jednym z pierwszych zwiastun\u00f3w wiosny, sw\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza oczywi\u015bcie pi\u0119knej cytrynowozielonkaw<\/span>ej barwie skrzyde\u0142, ale nie tylko! Cytrynek ma... lekki zapach cytryny<\/span>. <\/b>Pierwsz\u0105, mniej znan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nazwy (listkowiec) zawdzi\u0119cza kszta\u0142towi i deseniowi skrzyde\u0142 upodabniaj\u0105cych motyla do \u015bwie\u017cych zielonyc<\/span>h li\u015bci oraz temu, \u017ce zimuje w zwini\u0119tych uschni\u0119tych li\u015bciach. Cytrynek jest motylem pospolitym i powszechnie znanym, bardzo \u0142atwo go zauwa\u017cy\u0107, gdy na drzewach i krzewach s\u0105 jeszcze p\u0105ki, a trawa nie zieleni si\u0119 jeszcze soczy\u015bcie.\u00a0Jest on motylem o sporych rozmiarach \u2013 przednie skrzyd\u0142o ma d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 3 cm. Cytrynowo\u017c\u00f3\u0142ty z pomara\u0144czowymi plamkami jest tylko samiec, samica ma podobne plamki, ale jest znacznie mniej jaskrawa. Czasami samice ubarwienie maj\u0105 tak blade, \u017ce bywaj\u0105 mylone z bielinkami (mniejszymi od cytrynka). Cytrynek jest jednym z nielicznych owad\u00f3w, kt\u00f3re zapylaj\u0105 pierwiosnki. U\u017cy\u0142kowanie skrzyde\u0142 przypomina unerwienie li\u015bcia, cia\u0142o jest pokryte g\u0119stymi w\u0142oskami (prz\u00f3d \u2013 br\u0105zowe, ty\u0142 \u2013 jasne), g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 z oczami ma imitowa\u0107 podstaw\u0119 ogonka li\u015bcia, dolna cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 reszt\u0119. Motyle siadaj\u0105 zawsze z zamkni\u0119tymi skrzyd\u0142ami, wyj\u0105tkiem jest okres god\u00f3w. Mo\u017ce \u017c<\/span>y\u0107 10\u201311 miesi\u0119cy. <\/span>\u00a0<\/span>Zimuj\u0105 osobniki w postaci imago (doros\u0142e).<\/span><\/p>\n Krasopani hera, motyl z <\/span>rodziny nied\u017awiedzi\u00f3wkowatych, spotykany jest w Polsce pojedynczo w g\u00f3rach i na Pog\u00f3rzu Karpackim.\u00a0Zdj\u0119cia zosta\u0142y przez nas wykonane w okolicach nieistniej\u0105cej wsi Krywe, spotyka\u0142am go te\u017c na Pog\u00f3rzu Laskim (Czulnia). W Polsce ten gatunek jest obj\u0119ty ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105. G\u0105sienice \u017ceruj\u0105 na ro\u015blinach z rodziny jasnotowatych, pokrzywach, malinach, \u017carnowcach, leszczynie i innych.<\/span><\/p>\n Pa\u017a kr\u00f3lowej jest najwi\u0119kszym motylem wyst\u0119puj\u0105cym w Polsce \u2013 rozpi\u0119to\u015b\u0107 jego skrzyde\u0142 wynosi 7\u201310 cm, s\u0105 jaskr<\/span>awo ubarwione na kolor \u017c\u00f3\u0142ty b\u0105d\u017a kremowy. Znajduj\u0105 si\u0119 na nich czarne, kontrastowe wzory. Na ko\u0144cu skrzyde\u0142 mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 pod\u0142u\u017cne czarne wypustki z \u017c\u00f3\u0142t\u0105 obram\u00f3wk\u0105, nazywane ogonkami. Nad nimi widoczne s\u0105 rdzawe plamki, od kt\u00f3rych odchodzi rz\u0105d niebieskich plamek o nieregularnych kszta\u0142tach pooddzielanych od siebie czarnymi przedzia\u0142kami. Motyl wyst\u0119puje od maja do je<\/span>sieni w dw\u00f3ch, rzadziej trzech pokoleniach. G\u0105sienice lubi\u0105 je\u015b\u0107 dzik\u0105 i marchew.<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n Skrzyd\u0142a rusa\u0142ki \u017ca\u0142obnika s\u0105 barwy ciemnowi\u015bniowej, maj\u0105 jasn\u0105 obw\u00f3dk\u0119 na zewn\u0119trznej kraw\u0119dzi, a wzd\u0142u\u017c niej rz\u0105d ma\u0142ych, niebieskich plamek. D\u0142ugo\u015b\u0107 skrzyde\u0142 wynosi do 3,5 cm, <\/span> Rusa\u0142ka admira\u0142 <\/span>nale\u017cy do grupy motyli w\u0119drownych, kt\u00f3re przylatuj\u0105 na pocz\u0105tku maja z po\u0142udnia Europy i Afryki. Nast\u0119pne pokolenie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 od lipca do pa\u017adziernika, potem odlatuj\u0105 na po\u0142udnie. Motyle lataj\u0105 szybkim lotem, samce w godzinach popo\u0142udniowych czatuj\u0105 na krzewach i drzewach na samice. Spotyka si\u0119 je przede wszystkim na skrajach las\u00f3w, polanach, w sadach, ogrodach i siedliskach ruderalnych. Odwiedzaj\u0105 kwiaty r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w ro\u015blin, wiosn\u0105 \u2013 wierzby iwy, late<\/span>m <\/span>\u2013 <\/span>ostro\u017ceni, sad\u017aca kon<\/span>opiastego, naw\u0142oci p\u00f3\u017anej. Ch\u0119tnie spijaj\u0105 soki fermentuj\u0105cych owoc\u00f3w i wyciekaj\u0105ce z drzew, przylatuj\u0105\u00a0 te\u017c do odchod\u00f3w czy padliny.\u00a0<\/span><\/p>\n Przedstawione przeze mnie motyle to niewielka cz\u0119\u015b\u0107 bogactwa przyrodniczego Bieszczad\u00f3w, i nie tylko. Mam nadziej\u0119, \u017ce zainspiruje to w\u0119drowc\u00f3w do spogl\u0105dania w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142, pod nogi, bo zawsze mo\u017cna spotka\u0107 co\u015b interesuj\u0105cego, zrobi\u0107 zdj\u0119cia. Zach\u0119cam do odwiedzania \u015bcie\u017cek tematycznych, park\u00f3w krajobrazowych, rezerwat\u00f3w, park\u00f3w narodowych, do zdobywania odznaki Turysta Przyrodnik.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Dorota Michnia<\/span><\/p>\n\n\t\t
\n<\/span>i nieruchomiej\u0105 jakby zamienia\u0142y si\u0119 w li\u015b\u0107. W ten spos\u00f3b \u201ez<\/span>nikaj\u0105\u201d \u2013\u00a0 w mgnieniu oka staj\u0105 si\u0119 niewidoczne dla napastnika. Motyle p<\/span>otrafi\u0105 lata\u0107 na dwa sposoby <\/span>\u2013<\/span> przemieszczaj\u0105c si\u0119 szybko <\/span>
\n<\/span>w linii prostej albo wolniej i w spos\u00f3b nielinearny, kre\u015bl\u0105c p\u0119tle. Gdy owady \u201e\u015bpiesz\u0105 si\u0119\u201d, lec\u0105 prosto przed siebie z pr\u0119dko\u015bci\u0105 prawie trzech metr\u00f3w na sekund\u0119!\u00a0<\/span><\/p>\n
\n<\/span>a rozpi\u0119to\u015b\u0107 \u2013 8 cm, co czyni te owady jednymi z najokazalszych motyli dziennych nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Obie p\u0142cie s\u0105 niemal identyczne, r\u00f3\u017cni je g\u0142\u00f3wnie wielko\u015b\u0107 (samice \u2013 nieznacznie wi\u0119ksze). Najbardziej wyraziste barwy \u017ca\u0142obniki zyskuj\u0105 tu\u017c po przepoczwarzeniu si\u0119. P\u00f3\u017aniej, po przezimowaniu, kolory blakn\u0105 \u2013 \u017c\u00f3\u0142ta obw\u00f3dka staje si\u0119 niemal\u017ce bia\u0142a. Doros\u0142e osobniki nale\u017c\u0105 do typowo le\u015bnych motyli, rzadko mo\u017cna je spotka\u0107 przy kwiatach (osty, budleje), cz\u0119\u015bciej \u2013 na pniu drzew, spijaj\u0105 te\u017c sok z opad\u0142ych owoc\u00f3w, a nawet padliny. Motyl ten nie zawsze by\u0142 postrzegany pozytywnie \u2013 w dawnych wierzeniach zimowanie w domu uznawano za wr\u00f3\u017cb\u0119 \u015bmierci jakiego\u015b domownika (st\u0105d jego nazwa). Zimuj\u0105 w dziuplach, g\u0119stych ga\u0142\u0119ziach; budz\u0105 si\u0119 wiosn\u0105, samce wyczekuj\u0105 na samice w rewirach w wi\u0119kszych grupach. Samice sk\u0142adaj\u0105 jajeczka po oko\u0142o 200 sztuk na ro\u015blinach \u017cywicielskich (wierzba iwa, wi\u0105z, brzoza, osika, grusza).<\/span><\/p>\n