Kapliczki, krzy\u017ce i figury przydro\u017cne to nieod\u0142\u0105czny element krajobrazu kulturowego ziemi beskidzkiej. W gminie Strysz\u00f3w po\u0142o\u017conej na pograniczu Beskidu Makowskiego, Beskidu Ma\u0142ego i Pog\u00f3rza Wielickiego znajduje si\u0119 ponad siedemdziesi\u0105t kapliczek.<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
Rozsiane s\u0105 przy drogach, stoj\u0105 na bezdro\u017cach, na skraju lasu, w \u015brodku p\u00f3l lub na beskidzkim szlaku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pochodzi z XVIII i XIX wieku. Ka\u017cda ma swoj\u0105 histori\u0119. Figura \u015bw. Onufrego stoi tu\u017c przy zachodnim wierzcho\u0142ku g\u00f3ry Che\u0142m, wzniesienia o wysoko\u015bci 603 m n.p.m. Mo\u017cna tutaj dotrze\u0107 szlakiem czerwonym z Palczy lub Zembrzyc oraz szlakiem niebieskim ze Stryszowa. To \u0142adny, cichy i prawie ca\u0142kowicie zalesiony teren obejmuj\u0105cy p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Beskidu Makowskiego. Szlak wiedzie przez pi\u0119knym, bukowym lasem. Jeszcze kilkana\u015bcie lat temu na pr\u00f3\u017cno by\u0142o tu szuka\u0107 w\u0119drowca, bowiem docierali tu tylko nieliczni koneserzy mniej znanych beskidzkich szlak\u00f3w. \u015awi\u0119ty Onufry sta\u0142 zatem samotnie i z rzadka zerka\u0142 na przechodz\u0105cych obok turyst\u00f3w. Dzi\u015b miejsce to t\u0119tni \u017cyciem\u2026 Dlaczego? Ot\u00f3\u017c przez Pasmo Che\u0142mu przebiega coraz bardziej popularny Ma\u0142y Szlak Beskidzki \u0142\u0105cz\u0105cy Beskid Ma\u0142y, Makowski i Wyspowy, w skr\u00f3cie nazywany MSB. Liczy on 137 km, rozpoczyna si\u0119 w Bielsku-Bia\u0142ej (w dzielnicy Straconki), a ko\u0144czy na Luboniu Wielkim w Beskidzie Wyspowym.<\/p>\n
<\/p>\n
Wr\u00f3\u0107my jednak do Onufrego\u2026 Figura datowana jest na rok 1681, cho\u0107 niekt\u00f3rzy podaj\u0105 dat\u0119 1564. Nie wiemy, sk\u0105d taka rozbie\u017cno\u015b\u0107 \u2013 pewne jest jednak, \u017ce kapliczka ma ponad trzysta lat. Kult \u015bwi\u0119tego Onufrego, rozpowszechniony w tej cz\u0119\u015bci Beskidu Makowskiego ju\u017c w XVII wieku, by\u0142 zwi\u0105zany z za\u0142o\u017ceniem pobliskiej Kalwarii Zebrzydowskiej i pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cym si\u0119 tu ruchem pielgrzymkowym.<\/p>\n
<\/p>\n
Miejscowa legenda m\u00f3wi, \u017ce \u015bwi\u0119ty w\u0119drowa\u0142 po okolicy w przebraniu \u201en\u0119dznego dziada\u201d. Czasem kto\u015b da\u0142 mu co\u015b do jedzenia, czasem wpu\u015bci\u0142 do cha\u0142upy, aby zmarzni\u0119ty w\u0119drowiec m\u00f3g\u0142 ogrza\u0107 si\u0119 przy ogniu. Kt\u00f3rego\u015b dnia we wsi urodzi\u0142o si\u0119 dziecko. Nikt nie chcia\u0142 zosta\u0107 jego chrzestnym, albowiem rodzina by\u0142a uboga, a \u017cycie noworodka zapowiada\u0142o si\u0119 nader skromnie. Rodzice wpadli wi\u0119c na pomys\u0142, aby dziecko do chrztu trzyma\u0142 \u00f3w w\u0119drowny dziad. Przyj\u0119li wi\u0119c \u015bwi\u0119tego pod dach, a gdy to uczynili, bieda znikn\u0119\u0142a z ich domu.<\/p>\n
<\/p>\n
Kim by\u0142 naprawd\u0119 \u015bwi\u0119ty Onufry? \u017by\u0142 w IV wieku, a miejscem jego dzia\u0142alno\u015bci by\u0142y tereny dzisiejszego Egiptu. Nazywa si\u0119 go \u201ewielkim pustelnikiem\u201d, bowiem na pustyni sp\u0119dzi\u0142 a\u017c sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat. Jest patronem pielgrzym\u00f3w, w\u0119drowc\u00f3w i tkaczy. W ikonografii przedstawiany jest zazwyczaj jako starzec z d\u0142ugimi, bia\u0142ymi w\u0142osami i brod\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 do ziemi \u2013 bez ubrania, a jedynym jego okryciem s\u0105 nieobcinane od lat w\u0142osy. Jego figury stawiane by\u0142y od wiek\u00f3w przy wa\u017cnych szlakach p\u0105tniczych wiod\u0105cych przez Europ\u0119.<\/p>\n
<\/p>\n
Przez Pasmo Che\u0142mu w Beskidzie Makowskim biegnie r\u00f3wnie\u017c Mi\u0119dzynarodowa Trasa Pielgrzymkowa \u2013 Szlak Maryjny o ponadregionalnym znaczeniu. To ciekawa, cho\u0107 wci\u0105\u017c ma\u0142o znana na naszym terenie, droga pielgrzymek. Szlak \u0142\u0105czy s\u0142ynne o\u015brodki kultu maryjnego w Europie, prowadz\u0105c z Cz\u0119stochowy do bazyliki w Mariazell (Austria). Powsta\u0142 na bazie ju\u017c istniej\u0105cych szlak\u00f3w pieszych lub rowerowych. W 2006 roku rozpocz\u0119to prace nad oznakowaniem polskiego odcinka Szlaku Maryjnego wiod\u0105cego z Cz\u0119stochowy do Zakopanego o d\u0142ugo\u015bci 323 km. W\u0119druj\u0105c Pasmem Che\u0142mu, zobaczymy tabliczki informuj\u0105ce nas, \u017ce do pobliskiego sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej zosta\u0142o jeszcze 12 km. Szlak prowadzi dalej, na po\u0142udnie, w kierunku Makowa Podhala\u0144skiego, Jordanowa, Lud\u017amierza i Zakopanego.<\/p>\n
<\/p>\n
Jak\u0105 tajemnic\u0119 skrywa beskidzki Onufry? Niegdy\u015b figur\u0119 \u015bw. Onufrego spod Che\u0142mu mo\u017cna by\u0142o swobodnie obraca\u0107 dooko\u0142a, dzi\u0119ki zamocowanemu w podstawie rze\u017aby \u017celaznemu bolcowi. W\u0119drowcy wierzyli, \u017ce ustawienie figury \u015bwi\u0119tego twarz\u0105 do kierunku drogi zapewni pomy\u015blno\u015b\u0107 w podr\u00f3\u017cy i uchroni przed niebezpiecze\u0144stwem.<\/p>\n
<\/p>\n
Na terenie gminy Strysz\u00f3w stoi jeszcze jedna figura \u015bwi\u0119tego Onufrego, co jest ewenementem w skali kraju. Drugi Onufry znajduje si\u0119 przy wiejskiej drodze w Stroniu \u2013 przycupn\u0105\u0142 pod lip\u0105, niedaleko Stro\u0144skiej G\u00f3ry. Na kamiennej podstawie widnieje data 1769. Kapliczka upami\u0119tnia czasy konfederacji barskiej i bitw\u0119 stoczon\u0105 na tym terenie z wojskami rosyjskimi, podczas kt\u00f3rej do niewoli trafi\u0142 Maurycy Beniowski, p\u00f3\u017aniejszy kr\u00f3l Madagaskaru.<\/p>\n
<\/p>\n
I na koniec ciekawostka. O tym, jak wa\u017cny jest \u015bw. Onufry dla ziemi stryszowskiej, \u015bwiadczy fakt, \u017ce w 2004 roku posta\u0107 tego \u015bwi\u0119tego znalaz\u0142a si\u0119 w herbie Stryszowa.<\/p>\n
<\/p>\n
Tekst i zdj\u0119cia<\/i> Agnieszka Cygan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kapliczki, krzy\u017ce i figury przydro\u017cne to nieod\u0142\u0105czny element krajobrazu kulturowego ziemi beskidzkiej. W gminie Strysz\u00f3w po\u0142o\u017conej na pograniczu Beskidu Makowskiego, Beskidu Ma\u0142ego i Pog\u00f3rza Wielickiego znajduje si\u0119 ponad siedemdziesi\u0105t kapliczek. Rozsiane s\u0105 przy drogach, stoj\u0105 na bezdro\u017cach, na skraju lasu, w \u015brodku p\u00f3l lub na beskidzkim szlaku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pochodzi z XVIII i XIX wieku. Ka\u017cda ma swoj\u0105 Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"footnotes":""},"categories":[92,11],"tags":[],"class_list":["post-26951","post","type-post","status-publish","format-gallery","hentry","category-polecamy","category-turysta-poleca","post_format-post-format-gallery","cat-92-id","cat-11-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26951"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26956,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26951\/revisions\/26956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}