{"id":26096,"date":"2020-10-23T09:01:51","date_gmt":"2020-10-23T07:01:51","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=26096"},"modified":"2021-12-16T19:59:35","modified_gmt":"2021-12-16T17:59:35","slug":"nie-ma-w-polsce-miejsc-nieciekawych-sa-tylko-miejsca-o-ktorych-malo-wiemy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=26096","title":{"rendered":"Historia sprzed siedmiu wiek\u00f3w! Wielkie Dni \u017barnowa, 3-7 czerwiec 1319 r."},"content":{"rendered":"

NIE MA W POLSCE MIEJSC NIECIEKAWYCH, S\u0104 TYLKO MIEJSCA, O KT\u00d3RYCH MA\u0141O WIEMY<\/em><\/h3>\n

(MA\u0141O ZNANY EPIZOD HISTORII POLSKI SPRZED SIEDMIU WIEK\u00d3W)<\/h3>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Wielkie musia\u0142o zapa\u015b\u0107 poruszenie w \u017barnowie, niewielkiej osadzie w pobli\u017cu Sulejowa, b\u0119d\u0105cej\u00a0 siedzib\u0105 kasztelanii i znanej w okolicy z murowanego, roma\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015bw. Miko\u0142aja. Niew\u0105tpliwie to z ambony tego ko\u015bcio\u0142a, dowiedzieli si\u0119 mieszka\u0144cy \u017barnowa i okolic, \u017ce do ich skromnej osady przyb\u0119dzie sam ksi\u0105\u017c\u0119 W\u0142adys\u0142aw, zwany dla swego mizernego wzrostu \u201e\u0141okietkiem\u201d, ale ju\u017c\u00a0 wtedy wielki czynami kt\u00f3re zespala\u0142y ziemie polskie. W dodatku pojawi\u0107 si\u0119 tu mieli najznamienitsi panowie reprezentuj\u0105cy wszystkie dzielnice i ziemie pa\u0144stwa. Prawda, \u017ce w poprzednim 1318 roku podobny zaszczyt spotka\u0142 niedaleki Sulej\u00f3w, ale Sulej\u00f3w by\u0142 wa\u017cnym grodem strzeg\u0105cym\u00a0 przeprawy na Pilicy i siedzib\u0105 klasztoru, s\u0142awnego i pot\u0119\u017cnego zakonu Cysters\u00f3w. Tym wi\u0119ksza chluba dla mieszka\u0144c\u00f3w, \u017ce tym razem wielki, og\u00f3lnopolski zjazd panuj\u0105cego i mo\u017cnych z ca\u0142ego kraju mia\u0142 odby\u0107 si\u0119 w skromnym, w por\u00f3wnaniu z Sulejowem \u017barnowie. Z pewno\u015bci\u0105 ani miejscowa ani okoliczna ludno\u015b\u0107, cho\u0107 docenia\u0142a i by\u0142a dumna z zaszczytu jaki spotyka\u0142 ich gr\u00f3d, nie orientowa\u0142a si\u0119 w tematyce planowanych obrad ani w donios\u0142o\u015bci postanowie\u0144 kt\u00f3re tu mia\u0142y zapa\u015b\u0107. Jednak problemy, kt\u00f3re tu miano rozstrzyga\u0107 by\u0142y niezwykle donios\u0142e dla ca\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p>\n

lipiec-wrzesie\u0144\/3(3)2020<\/pre>\n
W tym okresie kraj, jeszcze nie ca\u0142kiem skonsolidowany\u00a0 i okrzep\u0142y, stan\u0105\u0142 przed ogromnymi zagro\u017ceniami, kt\u00f3re jak kleszcze zaciska\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 odbudowywanego pa\u0144stwa. Od po\u0142udnia by\u0142y to silne Czechy, pod panowaniem kr\u00f3la Jana Luksemburskiego, kt\u00f3ry ro\u015bci\u0142 pretensje do polskiej korony, grozi\u0142y najazdem i aneksj\u0105 ziem polskich. Z drugiej strony, zakon krzy\u017cacki, kt\u00f3ry ju\u017c podbija\u0142 Pomorze i ch\u0119tnie wyci\u0105gn\u0105\u0142by swe macki dalej w g\u0142\u0105b kraju. Oba te pa\u0144stwa patrzy\u0142y \u0142akomym okiem na dziedzictwo Piast\u00f3w, chc\u0105c podzieli\u0107 si\u0119 tym \u0142atwym, jak im si\u0119 zdawa\u0142o, \u0142upem. Tymczasem pomi\u0119dzy tymi dwoma wrogimi pa\u0144stwami tkwi\u0142a Polska, pozbawiona nawet kr\u00f3la, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by jej zapewni\u0107 r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 pozycj\u0119 prawn\u0105 w\u015br\u00f3d pa\u0144stw katolickich, uznaj\u0105cych prymat papie\u017ca w rozstrzyganiu spor\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Cho\u0107 koronacji w Polsce tradycyjnie ju\u017c dokonywa\u0142 metropolita gnie\u017anie\u0144ski, kt\u00f3rym w tym czasie by\u0142 arcybiskup Janis\u0142aw, akt ten wymaga\u0142 zgody papie\u017ca, w\u00f3wczas Jana XXII przebywaj\u0105cego w Awinionie.<\/p>\n
Zgod\u0119 papie\u017ca na koronacj\u0119 W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka pr\u00f3bowa\u0142a blokowa\u0107 delegacja czeska, zg\u0142aszaj\u0105c pretensje Jana Luksemburskiego do polskiego tronu. By przekona\u0107 papie\u017ca do polskich racji, delegacja polska pod przewodnictwem biskupa w\u0142oc\u0142awskiego Gerwarda, opr\u00f3cz argument\u00f3w natury historycznej, obieca\u0142a wnosi\u0107 op\u0142at\u0119 na rzecz papiestwa tzw. \u015bwi\u0119topietrze z terenu wszystkich ziem polskich. Papie\u017c, nie chc\u0105c zra\u017ca\u0107 do siebie kr\u00f3la czeskiego, a maj\u0105c na uwadze wzmocnienie granic chrze\u015bcija\u0144stwa i obiecane korzy\u015bci ze \u015bwi\u0119topietrza, wyda\u0142 salomonowy wyrok. Zadecydowa\u0142, \u017ce W\u0142adys\u0142aw nie mo\u017ce koronowa\u0107 si\u0119 w Gnie\u017anie, gdy\u017c g\u0142\u00f3wnie do Wielkopolski odnosi\u0142y si\u0119 pretensje Czech. Teoretycznie mia\u0142o to zablokowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 scalenia wszystkich ziem polskich pod ber\u0142em kr\u00f3lewskim. Nieoficjalnie papie\u017c nie widzia\u0142 przeszk\u00f3d do dokonania aktu koronacji poza terenem spornym. W dodatku, to samo poselstwo mia\u0142o za zadanie st\u0119pi\u0107 zawis\u0142y nad krajem miecz krzy\u017cacki poprzez wytoczenie przed papie\u017cem procesu przeciwko pa\u0144stwu zakonnemu. Tak kluczowe dla pa\u0144stwa problemy mia\u0142 rozwi\u0105za\u0107 wielki, og\u00f3lnopolski zjazd ksi\u0119cia i mo\u017cnych ca\u0142ego pa\u0144stwa w \u017barnowie. I tak z Ma\u0142opolski przybyli: wojewoda, kasztelan, podstoli i pods\u0119dek sandomierscy, opaci sulejowski, j\u0119drzejowski, w\u0105chocki, mogilski i brzeski oraz kanclerz ksi\u0105\u017c\u0119cy krakowski. Z Wielkopolski: s\u0119dzia pozna\u0144ski, opat \u0142\u0119ki\u0144ski, kanclerz arcybiskupi kaliski, kanonik rudzki. Z Sieradzkiego: kasztelan sieradzki i opat Witowski. Z Kujaw ksi\u0105\u017c\u0119ta dobrzy\u0144scy. Z Mazowsza biskup p\u0142ocki. Najwa\u017cniejszym go\u015bciem poza samym ksi\u0119ciem by\u0142 metropolita, arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski, Janis\u0142aw, dyspozytor insygni\u00f3w kr\u00f3lewskich.<\/p>\n
\"\"<\/a>Kr\u00f3l Czech Jan Luksemburski\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n
W\u015br\u00f3d przyby\u0142ych by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 biskup w\u0142oc\u0142awski Gerward, kt\u00f3ry sta\u0142 na czele poselstwa wyznaczonego do negocjacji z papie\u017cem. Zjazd musia\u0142 si\u0119 odby\u0107 z wielk\u0105 pomp\u0105. Delegacje przedstawicieli ka\u017cdej dzielnicy z pewno\u015bci\u0105,\u00a0 przepychem i liczb\u0105 poczt\u00f3w stara\u0142y si\u0119 okaza\u0107 swe znaczenie. \u017barn\u00f3w m\u00f3g\u0142 podziwia\u0107 b\u0142yszcz\u0105ce w s\u0142o\u0144cu zbroje rycerstwa, wspania\u0142e stroje mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w, dziesi\u0105tki barwnych proporc\u00f3w rozmaitych dzielnic kraju. Tak wielkiej liczby, tak wa\u017cnych osobisto\u015bci kraju nie widzia\u0142 \u017barn\u00f3w nigdy ani przedtem, ani potem. Taka ilo\u015b\u0107\u00a0 mo\u017cnych i ich poczt\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 nie mog\u0142a si\u0119 pomie\u015bci\u0107 w dworcu kasztela\u0144skim, a tym bardziej w skromnych chatach \u017barnowa. Na pewno otoczenie kasztelanii i ko\u015bcio\u0142a \u201ezakwit\u0142o\u201d barwnym miastem namiot\u00f3w. Zreszt\u0105 by\u0142 to czerwiec, wi\u0119c ciep\u0142a pogoda sprzyja\u0142a takiemu rozlokowaniu setek przybysz\u00f3w. Przy tej okazji do \u017barnowa, jak to zawsze bywa\u0142o i\u00a0 wci\u0105\u017c bywa przy takich okazjach, musia\u0142y \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 ca\u0142e rzesze kupc\u00f3w, przekupni\u00f3w, kuglarzy i wszelkiej ma\u015bci skomoroch\u00f3w (weso\u0142k\u00f3w i aktor\u00f3w) i trubadur\u00f3w. Osada na par\u0119 dni zamieni\u0142a si\u0119 niemal w stolic\u0119.\u00a0 Je\u015bli chodzi o wag\u0119 decydowanych spraw, nawet w wa\u017cniejszy w tym momencie o\u015brodek. Dzi\u0119ki poparciu mo\u017cnych wszystkich ziem kraju i sprawnej dyplomacji biskupa Gerwarda, znaleziono skuteczne wyj\u015bcie z trudnej sytuacji kraju. Wypo\u017cyczono z katedry gnie\u017anie\u0144skiej insygnia kr\u00f3lewskie i przewieziono je do Krakowa, gdzie tym razem mia\u0142a odby\u0107 si\u0119 ceremonia koronacji. Jednocze\u015bnie podj\u0119to decyzj\u0119 o wytoczeniu przed papie\u017cem procesu przeciwko zakonowi krzy\u017cackiemu.<\/p>\n
\"\"<\/a>Papie\u017c Jan XXII jego zgoda umo\u017cliwia\u0142a\u00a0 koronacj\u0119 W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka na kr\u00f3la Polski.<\/strong><\/p>\n
Wszystkie podj\u0119te tu decyzje zaowocowa\u0142y koronacj\u0105 W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka w Krakowie, 20 stycznia 1320 roku i \u00a0wzmocnieniem pa\u0144stwa. W ten spos\u00f3b Polska oddali\u0142a od swych granic tak bardzo realne zagro\u017cenie. Ubocznym nast\u0119pstwem podj\u0119tych decyzji, by\u0142a sta\u0142a ju\u017c zmiana miejsca koronacji kr\u00f3l\u00f3w polskich na \u00a0Krak\u00f3w i przeniesienie tam o\u015brodka w\u0142adzy. Takie by\u0142y efekty tych wielkich dni, niewielkiego \u017barnowa.<\/p>\n
Przemys\u0142aw Ciszewski<\/strong><\/p>\n
Tekst ten zosta\u0142 oparty na:<\/p>\n
\u2013 1. \u00a0artykule Gerarda Labudy \u201ePrzeniesienie koronacji kr\u00f3lewskich z Gniezna do Krakowa w XIV wieku\u201d \u2013 Instytut historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego,<\/p>\n
- 2. tek\u015bcie Janusza Bieniaka \u201eWiec og\u00f3lnopolski w \u017barnowie 3 \u2013 7 czerwca 1319 r. a geneza koronacji W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka\u201d -\u00a0 Przegl\u0105d Historyczny t. 64 z 1973 r.<\/p>\n
- 3. \u201ePoczet polskich kr\u00f3l\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0105t\u201d \u2013 Stanis\u0142aw Rosik i Przemys\u0142aw Wiszewski. Wyd. Dolno\u015bl\u0105skie\u00a0 2005 r.<\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"NIE MA W POLSCE MIEJSC NIECIEKAWYCH, S\u0104 TYLKO MIEJSCA, O KT\u00d3RYCH MA\u0141O WIEMY (MA\u0141O ZNANY EPIZOD HISTORII POLSKI SPRZED SIEDMIU WIEK\u00d3W) \u00a0","protected":false},"author":5,"featured_media":26102,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87],"tags":[],"class_list":["post-26096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dawniej-bywalo","cat-87-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26096"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26281,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26096\/revisions\/26281"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}