{"id":24879,"date":"2020-05-26T15:16:13","date_gmt":"2020-05-26T13:16:13","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24879"},"modified":"2023-03-27T11:38:06","modified_gmt":"2023-03-27T09:38:06","slug":"radio-retro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24879","title":{"rendered":"Radio retro"},"content":{"rendered":"<p><strong>Tak jak liczba komin\u00f3w \u015bwiadczy\u0142a niegdy\u015b o szybko\u015bci transatlantyku, tak liczba lamp m\u00f3wi\u0142a o standardzie radioodbiornika. Superheterodyna to nie chwyt reklamowy, a typ zastosowanego rozwi\u0105zania technicznego. Jak to cz\u0119sto bywa, jest to wynalazek wojenny z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 popularnym rozwi\u0105zaniem na prze\u0142omie lat 20. i 30. ubieg\u0142ego wieku.<\/strong><\/p>\n<pre>kwiecie\u0144-czerwiec\/2(2)2020<\/pre>\n<p>Pionierami zastosowania tego rozwi\u0105zania w kraju by\u0142y du\u017ca wile\u0144ska firma Elektrit oraz Philips. Oba zak\u0142ady wprowadzi\u0142y na rynek krajowy ten typ radioaparatu w 1934 roku. Prezentowany radioodbiornik to model z roku 1938, oznaczony na tabliczce znamionowej jako 4-38A. Produkowano go w dw\u00f3ch, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od siebie maskownic\u0105 g\u0142o\u015bnika odmianach. Odbiornik ten jest najprostsz\u0105 superheterodyn\u0105 produkowan\u0105 w\u00f3wczas przez warszawskie zak\u0142ady Philipsa.<\/p>\n<p>Radio posiada trzy zakresy fal: niemal pe\u0142ne pokrycie u\u017cywanego w \u00f3wczesnej radiofonii zakresu fal kr\u00f3tkich, bez podzia\u0142u na podzakresy (co by\u0142o uproszczeniem konstrukcji, lecz utrudnia\u0142o precyzyjne dostrojenie do stacji) oraz pe\u0142en zakres fal \u015brednich i d\u0142ugich. Zakresy fal zmienia si\u0119 pokr\u0119t\u0142em umieszczonym na prawym boku odbiornika.<\/p>\n<p>Dostrojenie do wybranej stacji umo\u017cliwia pokr\u0119t\u0142o umieszczone z przodu odbiornika po prawej stronie. Wyb\u00f3r stacji u\u0142atwia pod\u015bwietlona skala z uwidocznionymi nazwami rozg\u0142o\u015bni radiowych. Poniewa\u017c odbiornik przeznaczony by\u0142 dla polskiego odbiorcy, na skali umieszczono wszystkie \u00f3wczesne stacje Polskiego Radia, podkre\u015blaj\u0105c je dla \u0142atwiejszego szukania. Na falach d\u0142ugich jest Warszawa I, na \u015brednich Warszawa II, Wilno, Katowice, Lw\u00f3w, Pozna\u0144, Toru\u0144, Krak\u00f3w, \u0141\u00f3d\u017a. Ciekawostk\u0105 jest umieszczenie w zakresie fal kr\u00f3tkich stacji Baranowicze, cho\u0107 stacja ta nadawa\u0142a na fali \u015bredniej, ale uruchomiona by\u0142a pod koniec 1938 roku, a wi\u0119c ju\u017c po rozpocz\u0119ciu produkcji modelu 4-38A.<\/p>\n<p>Interesuj\u0105ce s\u0105 dwie stacje z Prus Wschodnich. Jedna z nich to Koenigsberg, a druga Heilsberg, czyli Lidzbark Warmi\u0144ski. Cho\u0107 w 1938 roku istnia\u0142a stacja Koenigsberg I Koenigsberg II, na skali uwidoczniono nazw\u0119 usytuowania nadajnika, a nie studia i redakcji. Uruchamianie radioodbiornika umo\u017cliwia pokr\u0119t\u0142o po lewej stronie frontu. Potencjometr si\u0142y g\u0142osu zespolony jest z wy\u0142\u0105cznikiem sieciowym, co by\u0142o przez d\u0142ugie lata powszechn\u0105 praktyk\u0105 w konstruowaniu radioaparat\u00f3w.<\/p>\n<p>Philips 4-38A jest wprawdzie prostym odbiornikiem, jednak mimo to producent zainstalowa\u0142 w nim nowoczesny, stworzony przez Philipsa dwumembranowy g\u0142o\u015bnik w celu poprawy odbioru ton\u00f3w wysokich. Radio nie dysponuje du\u017c\u0105 moc\u0105, zastosowana pentoda mocy AL4 pozwala na osi\u0105gni\u0119cie poziomu 3 W. Wystarcza to jednak w zupe\u0142no\u015bci do nag\u0142o\u015bnienia pokoju. Na lewej \u015bciance odbiornika umieszczone jest pokr\u0119t\u0142o potencjometru barwy tonu o charakterystyce filtra dolnoprzepustowego pozwalaj\u0105ce ogranicza\u0107 tony wysokie.<\/p>\n<p>Ciekawa jest \u015bcianka tylna, wykonana z tektury, perforowana dla zapewnienia ch\u0142odzenia lamp. Znajduje si\u0119 na niej wej\u015bcie antenowe oraz gniazdo uziemienia, bez kt\u00f3rych radio nie pracuje poprawnie, brak mu czu\u0142o\u015bci, co niemal uniemo\u017cliwia odbi\u00f3r stacji radiowych. Po prawej stronie tylnej \u015bcianki jest wej\u015bcie do pod\u0142\u0105czenia gramofonu elektrycznego. Co ciekawe, konstruktor nie przewidzia\u0142 wy\u0142\u0105cznika uk\u0142adu wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci na czas odtwarzania p\u0142yt gramofonowych. Trzeba w\u00f3wczas albo znale\u017a\u0107 na skali miejsce, w kt\u00f3rym nie pracuje \u017caden nadajnik, albo ustawi\u0107 pokr\u0119t\u0142o zmiany zakres\u00f3w w pozycj\u0119 mi\u0119dzy zakresami fal, tak by d\u017awi\u0119ki ze stacji radiowej nie przeszkadza\u0142y s\u0142ucha\u0107 p\u0142yt.<\/p>\n<p>Dla poprawienia parametr\u00f3w akustycznych, przewidziane zosta\u0142o wyj\u015bcie na zewn\u0119trzny g\u0142o\u015bnik dodatkowy. Warunki pracy takiego g\u0142o\u015bnika by\u0142y zdecydowanie korzystniejsze ni\u017c zamontowanego g\u0142o\u015bnika wewn\u0119trznego.<\/p>\n<p>Na wst\u0119pie wspomnieli\u015bmy o pi\u0119ciu lampach odbiornika. Wszystkie maj\u0105 napi\u0119cie \u017carzenia 4 V, kt\u00f3rego dostarcza transformator, napi\u0119cie anodowe wytwarza lampa prostownicza AZ1 (dioda). W\u00a0uk\u0142adzie wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci pracuje oktoda mieszacza AK2, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 po\u015bredni\u0105 wzmacnia lampa AF3, obie s\u0105 metalizowane. Wzmacniaczem wst\u0119pnym ma\u0142ej cz\u0119stotliwo\u015bci jest lampa ABC1, za\u015b ko\u0144c\u00f3wk\u0105 mocy wspomniana AL4.<\/p>\n<p>Marian Jurak<\/p>\n<p><strong>Radiowe archaizmy i k\u0142opoty j\u0119zykowe:<\/strong><\/p>\n<p>Radiofon - czyli odbiornik radiowy, ale te\u017c tytu\u0142 czasopisma o tematyce radiowej (Radjofon Polski), radioaparat, radioodbiornik, radio (czy odmnienne? \u2013 a jaka liczba mnoga? Radia, a jak brzmi dope\u0142niacz? Rzadko u\u017cywany \u2013 radi\u00f3w), odbiornik kryszta\u0142kowy, detefon (nazwa handlowa zleksykalizowana jak elektroluks), radiopaj\u0119czarstwo, radiopaj\u0119czarz, \u0142apa\u0107 stacje radiowe, magiczne oko, nastawi\u0107 radio, zgasi\u0107 radio, poczekaj, niech si\u0119 nagrzeje..., spiker. na fali o d\u0142ugo\u015bci 1339 metr\u00f3w, s\u0142uchowisko, odbiornik ludowy (reakcyjny, czyli ze sprz\u0119\u017ceniem zwrotnym, ulepszenie odbiornika ze wzmocnieniem bezpo\u015brednim), lampa elektronowa, bateria \u017carzenia i anodowa, wtyczki bananowe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tak jak liczba komin\u00f3w \u015bwiadczy\u0142a niegdy\u015b o szybko\u015bci transatlantyku, tak liczba lamp m\u00f3wi\u0142a o standardzie radioodbiornika. Superheterodyna to nie chwyt reklamowy, a typ zastosowanego rozwi\u0105zania technicznego. Jak to cz\u0119sto bywa, jest to wynalazek wojenny z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 popularnym rozwi\u0105zaniem na prze\u0142omie lat 20. i 30. ubieg\u0142ego wieku. kwiecie\u0144-czerwiec\/2(2)2020 Pionierami zastosowania tego rozwi\u0105zania w kraju by\u0142y&nbsp;<a href=\"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24879\" class=\"read-more\">Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":24880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[81],"tags":[],"class_list":["post-24879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kolekcjonerstwo","cat-81-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24879"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24879\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25278,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24879\/revisions\/25278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}