{"id":24401,"date":"2020-04-30T09:22:19","date_gmt":"2020-04-30T07:22:19","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24401"},"modified":"2023-03-27T11:40:03","modified_gmt":"2023-03-27T09:40:03","slug":"zbigniew-kupiec-architekt-nie-tylko-modernistyczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24401","title":{"rendered":"Zbigniew Kupiec \u2013 architekt nie tylko modernistyczny"},"content":{"rendered":"

Wiele projekt\u00f3w Zbigniewa Kupca jest dzi\u015b uznanych za zabytki architektury modernistycznej. Po wojnie znany by\u0142 jako tw\u00f3rca\u00a0 architektury regionalnej.<\/strong><\/p>\n

stycze\u0144-marzec\/1(1)2020<\/pre>\n
W swojej aktywno\u015bci turystycznej, niejeden z cz\u0142onk\u00f3w PTTK mia\u0142 okazj\u0119 korzysta\u0107 z Domu Turysty PTTK w Zakopanem. Obiekt ten, obecnie luksusowy hotel \u201eAries\u201d, mocno wry\u0142 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015b\u0107 naszych turyst\u00f3w. Dzi\u015b, kiedy stajemy przed wej\u015bciem g\u0142\u00f3wnym, mo\u017cemy ujrze\u0107 tablic\u0119, na kt\u00f3rej przeczytamy mi\u0119dzy innymi: Dom Turysty. W\u0142asno\u015b\u0107 Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, wybudowany w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku<\/em>. Architekci: Tadeusz Brzoza i Zbigniew Kupiec, zaprojektowali budynek w stylu zakopia\u0144skim, znakomicie wpisuj\u0105c go w krajobraz. Rzeczywi\u015bcie, do dzi\u015b obiekt ten doskonale komponuje si\u0119 z otoczeniem i kto\u015b nieznaj\u0105cy historii tego budynku m\u00f3g\u0142by pomy\u015ble\u0107, \u017ce pochodzi on jeszcze z okresu, kiedy rodzi\u0142 si\u0119 tzw. \u201estyl narodowy\u201d. Nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce ostateczna realizacja Domu Turysty (1954) jest wynikiem konkursu og\u0142oszonego przez PTTK. Warto zatem przyjrze\u0107 si\u0119 sylwetce jednego z\u00a0 jego architekt\u00f3w,\u00a0 Zbigniewowi Kupcowi, kt\u00f3rego projekt zwyci\u0119\u017cy\u0142. Jest on bezsprzecznym przyk\u0142adem tego, \u017ce architekt nie jest zawodem sko\u0144czonym, a wr\u0119cz ewoluuj\u0105cym, w zale\u017cno\u015bci od \u015brodowiska, czas\u00f3w i wymaga\u0144 inwestora.<\/p>\n
Mi\u0142o\u015bnik Gdyni i jego dzie\u0142a<\/strong><\/p>\n
Architekt ten jest mi szczeg\u00f3lnie bliski, gdy\u017c od pocz\u0105tku lat 30-tych XX wieku by\u0142 jednym z tych, kt\u00f3rzy stworzyli modernistyczne oblicze mojego rodzinnego miasta \u2013 Gdyni. W czasie swej 58-letniej pracy tw\u00f3rczej zaprojektowa\u0142 blisko 80 budynk\u00f3w, z czego ok. 60 zosta\u0142o zrealizowanych. 2\/3 z nich budynk\u00f3w powsta\u0142o w Gdyni w latach 1933-39 i cho\u0107 Kupiec sp\u0119dzi\u0142 tu tylko 7 lat \u017cycia, mo\u017cna o nim powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 architektem gdy\u0144skim, poniewa\u017c tam ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w swoim zawodzie. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1905 w Krakowie w bardzo patriotycznej rodzinie, kt\u00f3rej nazwisko (pierwotnie Zuber) wi\u0105za\u0142o si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 dziadka u\u017cywaj\u0105cego pseudonimu \u201eKupiec\u201d w czasie powstania styczniowego, w trakcie, kt\u00f3rego by\u0142 kurierem przemycaj\u0105cym bro\u0144 z Galicji do Kr\u00f3lestwa Polskiego. \u015arodowisko krakowskie, gdzie chodzi\u0142 do gimnazjum, jak i lwowskie (matka przenios\u0142a si\u0119 tam po \u015bmierci m\u0119\u017ca w 1922 roku), w kt\u00f3rym ko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105, kszta\u0142towa\u0142y jego patriotyczn\u0105, a zarazem \u201enowoczesn\u0105\u201d \u015bwiadomo\u015b\u0107. W latach 1923-1932 (nauka przerywana konieczno\u015bci\u0105 podejmowania pracy zarobkowej w celu sfinansowania studi\u00f3w) studiowa\u0142 na Politechnice Lwowskiej. W swojej edukacji styka\u0142 si\u0119 z takimi autorytetami jak: Kazimierz Bartel, Stefan Bry\u0142a, Jan Sas-Zubrzycki, W\u0142adys\u0142aw Klimczak. Uko\u0144czy\u0142 Wydzia\u0142 Architektury z ocen\u0105 bardzo dobr\u0105, broni\u0105c dyplom z tematu: \u201eSanatorium wypoczynkowe dla gru\u017aliczych\u201d, u prof. Witolda Minkiewicza (projektant m.in. Nowego Domu Zdrojowego w Krynicy-Zdr\u00f3j). W wieku 28 lat na zawsze opu\u015bci\u0142 Lw\u00f3w, udaj\u0105c si\u0119 do Gdyni dla praktycznego sprawdzenia swoich umiej\u0119tno\u015bci, gdzie do wybuchu II wojny \u015bwiatowej zrealizowa\u0142 ok. 40 projekt\u00f3w, zamieszkuj\u0105c\u00a0 co roku w innym mieszkaniu, znajduj\u0105cym si\u0119 w budynku wg jego projektu (pocz\u0105wszy od barak\u00f3w dla bezrobotnych). W roku 1933 za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asne biuro projektowe, do kt\u00f3rego do\u0142\u0105czy\u0142 dwa lata p\u00f3\u017aniej Tadeusz Kossak, r\u00f3wnie\u017c absolwent Politechniki Lwowskiej. Najcz\u0119\u015bciej realizowali wsp\u00f3lnie sztandarowe dzi\u015b dla \u201emiasta z morza i marze\u0144\u201d obiekty. Nale\u017c\u0105 do nich m.in. kamienica Jurkowskiego przy skwerze Ko\u015bciuszki 16, kamienica firmy Krenski przy ul. \u015awi\u0119toja\u0144skiej 55, kamienica Or\u0142owskich przy ul. \u015awi\u0119toja\u0144skiej 68, kamienica Tucho\u0142ki przy ul. Armii Krajowej 9, kamienica firmy Pantarei przy ul. Abrahama 37, Willa Hrabiny \u0141osiowej przy ul. Korzeniowskiego 7.<\/p>\n
Wojna i zmiany<\/strong><\/p>\n
Dobr\u0105 pass\u0119 przerwa\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej, w wyniku kt\u00f3rej Zbigniew Kupiec zosta\u0142 wysiedlony z Gdyni, a jego maj\u0105tek skonfiskowany. Wojn\u0119 sp\u0119dzi\u0142 w Krakowie, pracuj\u0105c w Urz\u0119dzie Budowlanym (Bauamt) przy dystrykcie w Krakowie. Stworzy\u0142 tam m.in. projekt osiedla mieszkaniowego przy ul. Kr\u00f3lewskiej. Od stycznia 1945 roku do lutego 1947 pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki kierownika Oddzia\u0142u dla Odbudowy Miast i Wsi w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim w Krakowie. W tym czasie bra\u0142 czynny udzia\u0142 w odbudowie Opactwa Benedyktyn\u00f3w w Ty\u0144cu, a od pocz\u0105tku 1947 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wroc\u0142awia w zwi\u0105zku z obj\u0119ciem funkcji profesora kontraktowego Wydzia\u0142u Architektury Politechniki Wroc\u0142awskiej. Poznany w czasie wojny i pracy w Krakowie, m\u0142odszy o dekad\u0119 absolwent Politechniki Lwowskiej Tadeusz Brzoza, zosta\u0142 partnerem projektowym Zbigniewa Kupca. Ta nieformalna sp\u00f3\u0142ka wygra\u0142a w 1950 roku konkurs na projekt Placu Grunwaldzkiego we Wroc\u0142awiu, a nast\u0119pnie na projekt Wydzia\u0142u Elektrycznego i Lotniczego Politechniki Wroc\u0142awskiej.<\/p>\n
Sukces w Zakopanem<\/strong><\/p>\n
Ukoronowaniem wsp\u00f3\u0142pracy obu architekt\u00f3w by\u0142o zwyci\u0119stwo w konkursie na projekt Domu Turysty PTTK w Zakopanem, kt\u00f3re ugruntowa\u0142o pozycj\u0119 Zbigniewa Kupca, jako czo\u0142owego przedstawiciela regionalizmu w architekturze polskiej. Warto nadmieni\u0107, \u017ce pocz\u0105tki zwrotu architekta w tym kierunku, mo\u017cemy obserwowa\u0107 w Gdyni ju\u017c przed wojn\u0105, gdzie zaprojektowa\u0142 w takiej stylistyce will\u0119 Napoleona Korzona przy ul. Korzeniowskiego 14 i will\u0119 Stanis\u0142awa Darskiego przy ul. Mickiewicza 36. Wspomniany Dom Turysty w Zakopanem bardzo cz\u0119sto by\u0142 prezentowany w fachowej prasie, jako przyk\u0142ad architektury regionalnej \u0142\u0105cz\u0105cej w spos\u00f3b unikatowy funkcje du\u017cego budynku u\u017cyteczno\u015bci publicznej z miejscowymi formami architektonicznymi.<\/p>\n
Ostatnie realizacje<\/strong><\/p>\n
Swoistym po\u017cegnaniem si\u0119 z \u201ewielk\u0105 architektur\u0105\u201d jest realizacja Ko\u015bcio\u0142a oo. Franciszkan\u00f3w w Gdyni na Wzg\u00f3rzu \u015aw. Maksymiliana (zesp\u00f3\u0142 klasztorny z kaplic\u0105 powsta\u0142 w roku 1937 r\u00f3wnie\u017c wg projektu Kupca), kt\u00f3rego budowa trwa w latach 1957-1974. Ostatnim zrealizowanym (1990) obiektem projektu Zbigniewa Kupca jest kaplica w Ujso\u0142ach. Ten wybitny architekt modernizmu i regionalizmu zmar\u0142 w 1990 roku w Krakowie i tam zosta\u0142 pochowany.<\/p>\n
Jaros\u0142aw Kaczmarczyk<\/p>\n
\"\"<\/a> Kupiec - Dom Turysty PTTK w Zakopanem.<\/p>\n
\"\"<\/a>. Kupiec - Dom Napoleona Korzona na Kamiennej G\u00f3rze w Gdyni.<\/p>\n
\"\"<\/a> Kupiec - Kamienice Or\u0142owskich i Krenskich w Gdyni projektu Z. Kupca.<\/p>\n
\"\"<\/a>Kupiec \u2013 Autor w trakcie wsp\u00f3lnego spaceru \u201e\u015aladami Zbigniewa Kupca\u201d z prof. Kazimierzem Butelskim \u2013 wnukiem Z. Kupca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wiele projekt\u00f3w Zbigniewa Kupca jest dzi\u015b uznanych za zabytki architektury modernistycznej. Po wojnie znany by\u0142 jako tw\u00f3rca\u00a0 architektury regionalnej. stycze\u0144-marzec\/1(1)2020 W swojej aktywno\u015bci turystycznej, niejeden z cz\u0142onk\u00f3w PTTK mia\u0142 okazj\u0119 korzysta\u0107 z Domu Turysty PTTK w Zakopanem. Obiekt ten, obecnie luksusowy hotel \u201eAries\u201d, mocno wry\u0142 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015b\u0107 naszych turyst\u00f3w. Dzi\u015b, kiedy stajemy przed wej\u015bciem g\u0142\u00f3wnym, mo\u017cemy ujrze\u0107 tablic\u0119, na Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":24408,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-24401","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-to-polska-wlasnie","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24401"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25261,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24401\/revisions\/25261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}