{"id":24391,"date":"2020-04-30T09:18:35","date_gmt":"2020-04-30T07:18:35","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24391"},"modified":"2023-03-27T11:40:04","modified_gmt":"2023-03-27T09:40:04","slug":"kosciol-pod-wezwaniem-sw-wladyslawa-w-szydlowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24391","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. W\u0142adys\u0142awa w Szyd\u0142owie"},"content":{"rendered":"

Gmina Szyd\u0142\u00f3w posiada szereg zabytk\u00f3w, reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne style i pochodz\u0105cych z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w. Nazywana bywa\u00a0 \"polskim Carcassonne\", bowiem zachowa\u0142 si\u0119 tutaj XIV-wieczny uk\u0142ad urbanistyczny kryj\u0105cy architektoniczne pere\u0142ki \u015bredniowiecznego miasta i wspania\u0142e mury obronne, okalaj\u0105ce star\u00f3wk\u0119.<\/strong><\/p>\n

stycze\u0144-marzec\/1(1)2020<\/pre>\n
Odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci<\/strong><\/p>\n
Na skrzy\u017cowaniu dr\u00f3g wojew\u00f3dzkich 756 i 765 le\u017cy Szyd\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry 1 stycznia 2019 r. mia\u0142 szczeg\u00f3lne powody do \u015bwi\u0119towania. W stulecie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, po 123 latach od jej utraty, odzyska\u0142o odebrane przez rosyjskiego zaborc\u0119 prawa miejskie,
\nIstniej\u0105 przypuszczenia, i\u017c miasto Szyd\u0142\u00f3w istnia\u0142o ju\u017c w XII w. Pierwsze wzmianki o\u00a0osadzie, zawieraj\u0105 akt uposa\u017cenia kolegiaty sandomierskiej z 1191 r., kt\u00f3rej p\u0142acono dziesi\u0119cin\u0119. Prawdopodobnie uleg\u0142o ono zniszczeniu na szlaku I najazdu tatarskiego w 1241 r. i utraci\u0142o sw\u00f3j status. Pewnym jest, i\u017c kr\u00f3lewskie nadanie uczyni\u0142o w 1329 r. z Szyd\u0142owa miasto kr\u00f3lewskie na prawie \u015bredzkim.<\/p>\n
Z legendarnych dziej\u00f3w...<\/strong><\/p>\n
Fakty historyczne s\u0105 intryguj\u0105ce dla tych, kt\u00f3rych fascynuj\u0105 zdarzenia z przesz\u0142o\u015bci. Ka\u017cdy z nas mi\u0142o wspomina dzieci\u0144stwo i chwile, kiedy starsi opowiadali ba\u015bnie. Szyd\u0142\u00f3w tak\u017ce ma swoj\u0105 legend\u0119. G\u0142osi ona, i\u017c w okolicy miasta grasowa\u0142 zb\u00f3j, zwany Szyd\u0142em. Zanim zszed\u0142 na z\u0142\u0105 drog\u0119, pr\u00f3bowano bezskutecznie zmusi\u0107 go do u\u017cytecznej pracy. Pewnego dnia ojciec zasta\u0142 go zabawiaj\u0105cego si\u0119 z w\u0142asn\u0105 siostr\u0105, wpad\u0142 we w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107, przekl\u0105\u0142 syna i\u00a0wygna\u0142. W\u00f3wczas Szyd\u0142o przysta\u0142 do Pieczyng\u00f3w, kt\u00f3rzy uciekli z W\u0119gier, organizuj\u0105c grup\u0119 zbrojn\u0105, zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 rabunkiem. Powy\u017cej doliny rzeki Cichcy-Ciekn\u0105cej, zorganizowali nielegalny punkt poboru myta. Przez jaki\u015b czas zb\u00f3jcom, pomimo wielu potyczek z dru\u017cyn\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105, udawa\u0142o si\u0119 unika\u0107 sprawiedliwo\u015bci z r\u0105k w\u0142adcy. W\u00a0ko\u0144cu kr\u00f3l osobi\u015bcie przej\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad wojskami i po po\u015bcigu uda\u0142o si\u0119 ich otoczy\u0107. W\u00f3wczas rozgorza\u0142a bitwa, w\u00a0kt\u00f3rej kr\u00f3l dowodzi\u0142 swoim wojskiem ze wzg\u00f3rza, modl\u0105c si\u0119 o\u00a0zwyci\u0119stwo. Zb\u00f3jcy zostali zamordowani, a Szyd\u0142o zosta\u0142\u00a0pojmany. W podzi\u0119ce za wys\u0142uchane modlitwy, kr\u00f3l poleci\u0142 wznie\u015b\u0107 tam ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n
Z historii<\/strong>...<\/p>\n
Poznawszy legend\u0119, mo\u017cemy powr\u00f3ci\u0107 do fakt\u00f3w historycznych. Z ocala\u0142ych dokument\u00f3w wynika, i\u017c kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw I \u0141okietek nada\u0142 w 1329 r. Szyd\u0142owowi prawa miejskie na prawie \u015bredzkim. Z r\u00f3\u017cnych opracowa\u0144 wynika, i\u017c w mie\u015bcie sta\u0142 drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, ale moment jego powstania nie jest znany. Historycy maj\u0105 jednak pewno\u015b\u0107, \u017ce kr\u00f3l Kazimierz III Wielki postawi\u0142 ok. 1355 r. murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. W\u0142adys\u0142awa, zwany przez Szyd\u0142owian \u201eFar\u0105\u201d. Stan\u0105\u0142 on w najwy\u017cszym punkcie miasta, w\u00a0miejscu drewnianej \u015bwi\u0105tyni zbudowanej wcze\u015bniej przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa I \u0141okietka. By\u0142 to ko\u015bci\u00f3\u0142 ekspiacyjny, ufundowany przez w\u0142adc\u0119, jego budowa stanowi\u0142a pokut\u0119 za utopienie wikariusza krakowskiego Marcina Baryczki.<\/p>\n
Architektura \u015bwi\u0105tyni<\/strong><\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi w pobli\u017cu naro\u017cnika mur\u00f3w obronnych. Przy ko\u015bciele, zgodnie z tradycj\u0105, umiejscowiono cmentarz. W po\u0142udniowo-zachodnim rogu znajduje si\u0119 murowana brama, uwie\u0144czona tr\u00f3jk\u0105tnym szczytem (zdj\u0119cie nr 4). Wyr\u00f3\u017cnikiem tego ko\u015bcio\u0142a jest fakt, i\u017c jako jedyny w Polsce jest pod wezwaniem \u015bw. W\u0142adys\u0142awa. Swojego patrona Fara zawdzi\u0119cza \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zkom kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa I \u0141okietka z W\u0119grami. Cech\u0105 nadaj\u0105c\u0105 walor wyj\u0105tkowo\u015bci \u015bwi\u0105tyni jest fakt, \u017ce zbudowano j\u0105 z ceg\u0142y (zdj\u0119cie nr 1). Miejscowego piaskowca u\u017cyto do coko\u0142\u00f3w, gzyms\u00f3w i obramowa\u0144 okiennych, z niego w\u0142a\u015bnie zbudowano szyd\u0142owski zamek oraz okoliczne ko\u015bcio\u0142y. Dach ko\u015bcio\u0142a od XVII w. kryty jest gontem, co bez w\u0105tpienia, w po\u0142\u0105czeniu z ceglanymi \u015bcianami dodaje mu uroku (zdj\u0119cie nr 2). Pierwotna \u015bwi\u0105tynia wzniesiona by\u0142a na planie prostok\u0105ta z wielobocznym prezbiterium. Ukierunkowana jest ona z zachodu na wsch\u00f3d, gdy\u017c taka zasada obowi\u0105zywa\u0142a przy budowie ko\u015bcio\u0142\u00f3w do II Soboru Watyka\u0144skiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. W\u0142adys\u0142awa powsta\u0142 jako \u015bwi\u0105tynia dwunawowa, rozdzielona dwiema kolumnami postawionymi w osi budowli. Sklepienie nawy rozchodz\u0105c si\u0119 z dw\u00f3ch s\u0142up\u00f3w uk\u0142ada si\u0119 w dwie pi\u0119cioramienne gwiazdy. Przypisa\u0142bym mu nie tylko cechy u\u017cytkowe, wszak to sklepienie \u015bwi\u0105tyni, gdzie wznoszone s\u0105 modlitwy ku Bogu, a wi\u0119c oczy wiernych powinny unosi\u0107 si\u0119 ku niebu. Nad naw\u0105 dominuje dach z wie\u017cyczk\u0105, odbudowany po wojennej po\u017codze. W g\u0142\u00f3wnym wej\u015bciu znajduje si\u0119 kamienny, wykonany z piaskowca pi\u0144czowskiego, bogato profilowany, portal zachodni. Zosta\u0142 on ods\u0142oni\u0119ty po odbudowie ko\u015bcio\u0142a w 1946 r. Drugi odkryto w po\u0142udniowej \u015bcianie \u015bwi\u0105tyni po usuni\u0119ciu XIX w. kruchty. Id\u0105c w g\u0142\u0105b ko\u015bcio\u0142a \u015bw. W\u0142adys\u0142awa, dochodzimy do prezbiterium. Jego sklepienie jest w\u0119\u017csze, wieloboczne, zwie\u0144czone barokow\u0105 kolebk\u0105 z lunetami. Pod nim, na wprost wej\u015bcia, znajduje si\u0119 o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny. Jest to p\u00f3\u017anorenesansowy, trzycz\u0119\u015bciowy o\u0142tarz szafkowy datowany na 1517 r. Jego autorstwo przypisuje si\u0119 uczniowi Wita Stwosza. W centralnej cz\u0119\u015bci o\u0142tarza znajduje si\u0119 Naj\u015bwi\u0119tsza Maria Panna z Dzieci\u0105tkiem na r\u0119kach, tulonym do serca. Na jej g\u0142owie spoczywa z\u0142ota korona, w d\u0142oni trzyma kul\u0119 ziemsk\u0105. Z prawej strony Marii Panny, stoi \u015bw. Piotr ze swoim atrybutem \u2013 kluczami. S\u0105 one symbolem kluczy do raju, a \u015bw. Piotr otwiera nimi bramy szcz\u0119\u015bliwcom, kt\u00f3rzy dost\u0105pili \u017cycia wiecznego. Z drugiej strony, tw\u00f3rca o\u0142tarza umie\u015bci\u0142 posta\u0107 \u015bw. Paw\u0142a, trzymaj\u0105cego w lewej r\u0119ce wzniesiony ku g\u00f3rze miecz. Jest to symbol jego m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci. Skrzyd\u0142a o\u0142tarza zdobi\u0105 p\u0142askorze\u017aby przedstawiaj\u0105ce sceny z \u017cycia dw\u00f3ch \u015bwi\u0119tych m\u0119\u017c\u00f3w, towarzysz\u0105cych Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Pannie. Na prawym, widnieje scena wr\u0119czenia kluczy \u015bw. Piotrowi przez Jezusa, poni\u017cej za\u015b umieszczono scen\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 nawr\u00f3cenie Szaw\u0142a i jego przemiana Paw\u0142a. Na lewym, u g\u00f3ry jest scena ukrzy\u017cowania \u015bw. Piotra, a w dolnej cz\u0119\u015bci przedstawiono \u015bci\u0119cie \u015bw. Paw\u0142a przez obywatela rzymskiego (zdj\u0119cie nr 3). Praw\u0105, po\u0142udniow\u0105 \u015bcian\u0119 prezbiterium zdobi obraz patrona ko\u015bcio\u0142a \u015bw. W\u0142adys\u0142awa, namalowany w 1983 r. przez zakonnika z Niepokalanowa. Do zakrystii prowadzi portal, kt\u00f3rego budowa by\u0142a wynikiem po\u017caru ko\u015bcio\u0142a i jego zrujnowania przez zbuntowanych \u017co\u0142nierzy Korony Kr\u00f3lestwa Polskiego. Nie otrzymali oni \u017co\u0142du, zatem wzniecili bunt \u0142upi\u0105c oraz pal\u0105c ziemi\u0119 sandomiersk\u0105. Uderzyli oni tak\u017ce na Szyd\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry w\u00f3wczas by\u0142 zamo\u017cnym miastem. Starosta szyd\u0142owski, z za\u0142og\u0105 i mieszczanami stawia\u0142 op\u00f3r broni\u0105c miasta. Napastnicy nie mog\u0105c go zdoby\u0107, pod\u0142o\u017cyli ogie\u0144 na przedmie\u015bciach. Obro\u0144cy uciekli, a ogie\u0144 strawi\u0142 miasto, zamek i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. W\u0142adys\u0142awa. Sejm uchwa\u0142\u0105 podj\u0119t\u0105 w 1633 r. zobowi\u0105za\u0142 Szyd\u0142owian do odbudowy, jednak miasto nie potrafi\u0142o samo podnie\u015b\u0107 si\u0119 z\u00a0upadku. W\u00a0zakrystii znajduj\u0105 si\u0119 cenne artefakty, m.\u00a0in. dwa kielichy, gotycki i\u00a0renesansowy oraz p\u00f3\u017anobarokowa puszka i relikwiarz \u015bw. Gaudentego\u2013Radzyma oraz \u015bw. Galieni. Podarowa\u0142 je ko\u015bcio\u0142owi kr\u00f3l Kazimierz III Wielki. Maj\u0105 one, jak i sama \u015bwi\u0105tynia charakter wotywny, jako pokuta za zamordowanie ksi\u0119dza Marcina Baryczki. W\u00a0zakrystii znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce historyczne ornaty. Z tego okresu (1639) pochodzi kaplica po\u015bwi\u0119cona Matce Boskiej, zwana tak\u017ce \u201ekaplic\u0105 literack\u0105\u201d. Przy wej\u015bciu do niej znajduje si\u0119 krypta, w\u00a0kt\u00f3rej chowano donator\u00f3w ko\u015bcio\u0142a. Kaplica posiada sklepienie beczkowe. Nad wej\u015bciem do niej znajduje si\u0119 XVII-wieczny obraz olejny, ukazuj\u0105cy Maryj\u0119 z Dzieci\u0105tkiem.<\/p>\n
Upadek i odbudowa ko\u015bcio\u0142a<\/strong><\/p>\n
Ostatecznie upadku Szyd\u0142owa dope\u0142ni\u0142 \u201epotop\u201d, w trakcie kt\u00f3rego wojska szwedzkie zdobywszy zamek i miasto, zniszczy\u0142y je doszcz\u0119tnie. Po tym zdarzeniu, mimo dokonanej odbudowy, nie wr\u00f3ci\u0142 do swej dawnej \u015bwietno\u015bci i znaczenia. W roku 1663 odbudowano i na nowo konsekrowano ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. W\u0142adys\u0142awa. Odbudowywany i remontowany trwa\u0142 a\u017c do II wojny \u015bwiatowej. Wewn\u0105trz dzwonnicy znaleziono dat\u0119 \u2013 \u201e1724\u201d. Jest to prawdopodobnie data przebudowy baszty miejskiej na dzwonnic\u0119.
\nZniszczony w 1944 r. przez hitlerowc\u00f3w ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. W\u0142adys\u0142awa zosta\u0142 odbudowany po II wojnie \u015bwiatowej. Sta\u0142o si\u0119 to wysi\u0142kiem, przede wszystkim, nieocenionego w historii parafii i \u015bwi\u0105tyni ks. proboszcza Konstantego Tomali. Dzi\u0119ki jego wysi\u0142kowi i wsparciu Szyd\u0142owian, odbudowany zabytek mo\u017ce cieszy\u0107 nasze oczy do dzisiaj.<\/p>\n
Tomasz Rzewuski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gmina Szyd\u0142\u00f3w posiada szereg zabytk\u00f3w, reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne style i pochodz\u0105cych z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w. Nazywana bywa\u00a0 \"polskim Carcassonne\", bowiem zachowa\u0142 si\u0119 tutaj XIV-wieczny uk\u0142ad urbanistyczny kryj\u0105cy architektoniczne pere\u0142ki \u015bredniowiecznego miasta i wspania\u0142e mury obronne, okalaj\u0105ce star\u00f3wk\u0119. stycze\u0144-marzec\/1(1)2020 Odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci Na skrzy\u017cowaniu dr\u00f3g wojew\u00f3dzkich 756 i 765 le\u017cy Szyd\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry 1 stycznia 2019 r. mia\u0142 szczeg\u00f3lne powody do \u015bwi\u0119towania. W stulecie odzyskania Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":24399,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-24391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-to-polska-wlasnie","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24391"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24391\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25314,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24391\/revisions\/25314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}