{"id":24368,"date":"2020-04-30T09:11:15","date_gmt":"2020-04-30T07:11:15","guid":{"rendered":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24368"},"modified":"2023-03-27T11:40:05","modified_gmt":"2023-03-27T09:40:05","slug":"staroobrzedowcy-iwanczaj-na-wszystkie-pory-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/?p=24368","title":{"rendered":"Staroobrz\u0119dowcy – Iwanczaj na wszystkie pory roku"},"content":{"rendered":"

Iwanczaj to herbatka zio\u0142owa, pozyskana z przefermentowanych li\u015bci wierzb\u00f3wki kiprzycy, kt\u00f3ra ro\u015bnie przy brzegach las\u00f3w i w\u00f3d. W XIX wieku by\u0142a tak rozpowszechniona w Rosji, \u017ce stanowi\u0142a konkurencj\u0119 dla herbaty chi\u0144skiej.<\/strong><\/p>\n

kwiecie\u0144-czerwiec\/2(2)2020<\/pre>\n
Zielarce Basi Kaczorowskiej<\/p>\n
Wiosna
\nW lustrze zalanych \u0142\u0105k
\nodbijaj\u0105 si\u0119 klucze ptak\u00f3w
\nlec\u0105cych na p\u00f3\u0142noc
\npozostawiaj\u0105cych obietnic\u0119
\nna p\u00f3\u017aniejsze barwy i smaki<\/p>\n
Letnie s\u0142o\u0144ce
\nrzuca rankami d\u0142ugie cienie
\nod wschodniej strony
\ni spija ostatnie krople rosy
\nz baldachogron wi\u0105z\u00f3wki b\u0142otnej
\ni dziurawca
\nz kwiat\u00f3w lipy
\nz koszyk\u00f3w ostro\u017cnia warzywnego
\nMiejsca po wilgoci
\nobejmuj\u0105 motyle i pszczo\u0142y
\nKonkurujemy z nimi do zi\u00f3\u0142
\nuk\u0142adaj\u0105c bukiety<\/p>\n
W \u015bwiat \u0142agodnych barw
\nwchodz\u0105 stanowiska r\u00f3\u017cu:
\n- krwawnicy pospolitej
\nw tonacji karminu
\n- wierzb\u00f3wki kiprzycy
\nz odcieniem purpury
\nOstatnia z ro\u015blin
\nzbyt pi\u0119kna
\nD\u0142onie si\u0119gaj\u0105
\npo kilka li\u015bci z \u0142odygi tak
\naby nie zak\u0142\u00f3ci\u0107 odwiedzin owad\u00f3w<\/p>\n
Drogi biegn\u0105ce z Glinisk
\n\u015awiderka
\nprzecinaj\u0105 si\u0119
\ni obchodz\u0105 bagna
\nnad Augustowskim Kana\u0142em
\nnad rzeczk\u0105 Kolniczank\u0105
\nkryj\u0105c si\u0119 w dywanach
\nz krwawnik\u00f3w i chabr\u00f3w
\nHoryzontu
\npilnuje wie\u017ca molenny
\nz Gabowych Gr\u0105d\u00f3w<\/p>\n
Granic\u0119 zbierania zi\u00f3\u0142
\nwyznaczaj\u0105 obrze\u017ca szosy<\/p>\n
Nitki babiego lata
\nprowadz\u0105 do Boru
\nZm\u0119czeni grzybobraniem
\nsiadamy oparci o sosn\u0119
\nZ termosu do kubk\u00f3w cieknie
\npachn\u0105cy \u0142\u0105kami iwanczaj<\/p>\n
Od zabudowa\u0144 wioski
\nwiatr przynosi pie\u015b\u0144
\nserca nasze stan\u0119\u0142y na chwil\u0119
\nze wzruszenia
\nPotem ruszy\u0142y w jej rytm
\nZesp\u00f3\u0142 Riabina ma pr\u00f3b\u0119
\nW taktach rosyjskiego wielog\u0142osu
\nprzelatuj\u0105 na po\u0142udnie
\nklucze ptak\u00f3w
\nzostawiaj\u0105c obietnic\u0119 reemigracji<\/p>\n
Powroty w zio\u0142owe okolice
\nna reszt\u0119 roku
\nu\u0142atwia herbatka z wierzb\u00f3wki kiprzycy
\nWlewam j\u0105 do kielicha od szampana
\n(by by\u0142o bardziej \u015bwi\u0105tecznie)
\nwznosz\u0119 toast na cze\u015b\u0107 barw
\nr\u00f3\u017cowo-z\u0142ocistego zachodu s\u0142o\u0144ca
\nw mro\u017anym powietrzu
\nPusty
\nstawiam n\u00f3\u017ck\u0105 do g\u00f3ry
\na na jej podstawce
\nustawiam zatyczk\u0119 od pisaka
\nKonstrukcja
\nprzypomina wie\u017cyczk\u0119 molenny
\nOd wspominania
\ndobiega \u015bpiew staroobrz\u0119dowc\u00f3w<\/p>\n
R\u0119ka odurzona iwanczajem
\nszuka kartki i pisaka<\/p>\n
29 grudnia 2019<\/p>\n
Iwanczaj to herbatka zio\u0142owa, pozyskana z przefermentowanych li\u015bci wierzb\u00f3wki kiprzycy, kt\u00f3ra ro\u015bnie przy brzegach las\u00f3w i w\u00f3d. Autorka tekstu zbiera j\u0105 przy \u0142\u0105kach po\u0142o\u017conych niedaleko pieszego szlaku zielonego (wyznaczonego przez PTTK), prowadz\u0105cego z\u00a0Augustowa do Lipska nad Biebrz\u0105, mi\u0119dzy wsiami Gliniski (za\u0142o\u017conej oko\u0142o 1782 r.), \u015awiderek i Gabowe Gr\u0105dy. W XIX wieku by\u0142a tak rozpowszechniona w Rosji, \u017ce stanowi\u0142a konkurencj\u0119 dla herbaty chi\u0144skiej.<\/p>\n
Wie\u015b Gabowe Gr\u0105dy i s\u0105siedni\u0105 B\u00f3r za\u0142o\u017cyli w 1867 roku staroobrz\u0119dowcy \u2013 Rosjanie, kt\u00f3rzy przenie\u015bli si\u0119 z Pilczyna w gminie \u0141askarzew, ko\u0142o G\u00f3ry Kalwarii. Sk\u0105d wzi\u0119li si\u0119 naszej ziemi? Nie uznaj\u0105c reform patriarchy Nikona, wprowadzonych na soborze cerkwi prawos\u0142awnej w 1654 roku, dokonali tzw. rozko\u0142u. Odt\u0105d \"raskolnicy\" byli poddawani represjom w carskiej Rosji, kt\u00f3rych szczeg\u00f3lne nasilenie nast\u0105pi\u0142o za Piotra I. Opuszczali swoje siedziby i migrowali. Cz\u0119\u015b\u0107 z tzw. od\u0142amu pomorskiego dotar\u0142a ju\u017c pod koniec lat 70. XVIII wieku na Suwalszczyzn\u0119. Poniewa\u017c ich biskupi zostali wymordowani, nie mogli oni wy\u015bwi\u0119ca\u0107 duchownych, st\u0105d stali si\u0119 \"bezpopowcami\", kierowanymi przez nastawnik\u00f3w, czyli osobami \u015bwieckimi, wybranymi przez spo\u0142eczno\u015b\u0107, jako maj\u0105ce w sprawach wiary najlepsze rozeznanie i autorytet. Z sakrament\u00f3w uznaj\u0105 wi\u0119c tylko takie, kt\u00f3re mog\u0105 sprawowa\u0107 nie tylko duchowni \u2013 chrzest (przez zanurzenie ca\u0142ego cia\u0142a w wodzie), spowied\u017a (bez rozgrzeszenia, ale z pokut\u0105), \u015blub. Uznaj\u0105 tylko te ksi\u0119gi liturgiczne, kt\u00f3re by\u0142y wydane przed \"rozko\u0142em\". Od prawos\u0142awia r\u00f3\u017cni ich tak\u017ce \u017cegnanie si\u0119 dwoma, a nie trzema palcami, uznawanie jedynie formy krzy\u017ca o\u015bmioko\u0144czastego, odmienne pisanie s\u0142owa Jezus, dwukrotne powtarzanie \"alli\u0142uja\" w trakcie nabo\u017ce\u0144stw oraz prowadzenie procesji w\u00a0odmiennym kierunku. Nikonowc\u00f3w uznaj\u0105 za s\u0142ugi antychrysta, a ich poczynania za fa\u0142szywe. Nabo\u017ce\u0144stwa odprawiaj\u0105 w\u00a0przypominaj\u0105cych cerkiewki domach modlitwy, czyli molennach. Zachowa\u0142y si\u0119 takie w Gabowych Gr\u0105dach, Suwa\u0142kach i w Wodzi\u0142kach (na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego), a z Pogorzelca budowla zosta\u0142a przeniesiona do Gib i wy\u015bwi\u0119cona na ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 staroobrz\u0119dowc\u00f3w suwalskich i sejne\u0144skich na pocz\u0105tku 1941 roku zosta\u0142a skierowana do ZSRR, w ramach wymiany ludno\u015bci w zamian za Niemc\u00f3w nadba\u0142tyckich. Po wojnie wr\u00f3ci\u0142o niewielu. Staroobrz\u0119dowcy z Gabowych Gr\u0105d\u00f3w i Boru trafili pod okupacj\u0119 radzieck\u0105, poza kr\u00f3tkim epizodem wygnania przez Niemc\u00f3w w marcu 1943 roku, pozostali bez wi\u0119kszych zmian. Skutecznie oparli si\u0119 tu\u017c po drugiej wojnie \u015bwiatowej pr\u00f3bom przesiedlenia do ZSRR. Zachowali du\u017co swoich, cz\u0119sto dziwnych dla nas zwyczaj\u00f3w. Ich kultur\u0119 podtrzymuje \u015bwietny kobiecy zesp\u00f3\u0142 \u015bpiewaczy \"Riabina\", prowadzony w ramach Gminnego O\u015brodka Kultury w \u017barnowie (gminy August\u00f3w), laureat festiwali w Kazimierzu Dolnym i w Moskwie. Poniewa\u017c \"starowierzy\" byli doskona\u0142ymi cie\u015blami, w okolicy przyj\u0119\u0142y si\u0119 zdobienia gank\u00f3w, naro\u017cnik\u00f3w i okien przypominaj\u0105ce syberyjskie. Za ich spraw\u0105 upowszechni\u0142y si\u0119 \u0142a\u017anie parowe, czyli bajnie.<\/p>\n
Irena Batura, Wojciech Batura<\/p>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Iwanczaj to herbatka zio\u0142owa, pozyskana z przefermentowanych li\u015bci wierzb\u00f3wki kiprzycy, kt\u00f3ra ro\u015bnie przy brzegach las\u00f3w i w\u00f3d. W XIX wieku by\u0142a tak rozpowszechniona w Rosji, \u017ce stanowi\u0142a konkurencj\u0119 dla herbaty chi\u0144skiej. kwiecie\u0144-czerwiec\/2(2)2020 Zielarce Basi Kaczorowskiej Wiosna W lustrze zalanych \u0142\u0105k odbijaj\u0105 si\u0119 klucze ptak\u00f3w lec\u0105cych na p\u00f3\u0142noc pozostawiaj\u0105cych obietnic\u0119 na p\u00f3\u017aniejsze barwy i smaki Letnie s\u0142o\u0144ce rzuca rankami d\u0142ugie cienie Continue Reading<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":24370,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-24368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-to-polska-wlasnie","cat-5-id"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24368"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25319,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24368\/revisions\/25319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turysta2.pttk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}